აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა

Аҧснытәи автономтә республика аиҳабыра

ანალიტიკა

ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე ადამიანის უფლებების დარღვევები (ივლისი- სექტემბერი, 2018)

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

თემა: ოკუპირებული  აფხაზეთის ტერიტორიაზე ადამიანის  უფლებების  დარღვევები

 (ივლისი- სექტემბერი, 2018)

 

შინაარსი:

1.შესავალი

2.ბორდერიზაცია, მავთულხლართების  გაყვანა და სხვ.

3. ადამიანთა თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვა, დაკავებები

4.დისკრიმინაცია

5. პასპორტიზაცია

6. უძრავი ქონების საკითხი

 

1.შესავალი

ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე წლიდან წლამდე  გრძელდება ადგილობრივი ეთნიკურად ქართველი მოსახლეობის  უფლებების დარღვევისა და  მათი შევიწროების შემთხვევები.  რეგულარული ხასიათი აქვს სეპარატისტული და საოკუპაციო ძალის მიერ გამყოფ ხაზზე ადამიანთა თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვას, „დოკუმენტების" უქონლობის საბაბით ადამიანთა დაკავებისა და დაჯარიმება-დაპატიმრების შემთხვევებს. ადამიანის უფლებების უხეში ხელყოფის ნიმუშია გალის  რაიონის ტერიტორიაზე ქართული სკოლების  გაუქმება და ქართველი ბავშვებისათვის მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების  აკრძალვა, გალის მოსახლეობის „ბინადრობის უფლებით" ცხოვრების სტატუსზე გადაყვანა, .რაც ადგილობრივ ეთნიკურად ქართველ მოსახლეობას საკუთარი ქონების განკარგვისა და ახლის შეძენის უფლებას ართმევს. ზემოთ აღნიშნული ნეგატიური პროცესები ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრები ადამიანების ისედაც მძიმე მდგომარეობას კიდევ უფრო ართულებს და მათ ცხოვრებას გაუსაძლისს ხდის. მიუხედავად ავტორიტეტული საერთაშორისო ორგანიზაციების_გაეროს, ეუთოს, ევროკავშირის, ასევე, აშშ-სა და სხვა პროგრესული სახელმწიფოების არაერთგზის მოწოდებისა, საოკუპაციო  და სეპარატისტული რეჟიმების წარმომადგენლები ცინიკურად აცხადებენ, რომ  "აფხაზეთი ოკუპირებული არ არის და ეს მხოლოდ ქართული მხარის ილუზიებია". ისინი საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებთან შეხვედრისას „ამტკიცებენ", რომ აფხაზეთში მცხოვრები  ადგილობრივი, ეთნიკურად ქართული მოსახლეობის უფლებები  არაფრით არ იზღუდება, მათ შევიწროებასა და დისკრიმინაციას ადგილი არა აქვს, თუმცა ჩვენს მიერ ქვემოთ მოყვანილი მაგალითები სრულიად  საპირისპიროზე მიუთითებენ.

2.ბორდერიზაცია, მავთულხლართების  გაყვანა და სხვ.

მ.წ. ივლისის თვეში  საოკუპაციო ძალამ  ბორდერიზაციის  მორიგი ეტაპი დაიწყო და გამყოფ ხაზთან , ოტობაია-განმუხურის ადმინისტრაციულ საზღვართან  ახლოს, მავთულხლართების ახალი ზოლი გაავლო, რათა  მდინარე ენგურის ფონებით ე.წ. საზღვრის გადაკვეთის მცდელობები აღეკვეთა. ამასთან, ორსანტია-ოტობაიის ადმინისტრაციულ საზღვართან,  რუსმა სამხედროებმა  სათვალთვალო კოშკურაც ააშენეს, რომელიც ვიდეო სათვალთვალო მოწყობილობით არის აღჭურვილი  და მოპოვებულ ინფორმაციას აფხაზეთის ტერიტორიაზე განლაგებულ სამხედრო ბაზებს  გადასცემს . (11.07.18)

მავთულხლართების გავლების პროცესი გაგრძელდა, ასევე, წყოუში-საბერიოს გამშვები პუნქტის   გასწვრივ.  თავიდან ამ მონაკვეთზე  საოკუპაციო ძალამ   მავთულხლართების ერთი ზოლი გაავლო, ამ დროისთვის  უკვე  გაყვანილია მეორე ზოლი,  მესამე კი  გავლების პროცესშია. ( 25.07.18).

3.გადაადგილების შეზღუდვა, ადამიანთა დაკავებები

    მ.წ. ივლისის  თვეში გამყოფ ხაზზე ადამიანთა დაკავების შემთხვევები  მედია-სივრცეში  არ გაჟღერებულა, თუმცა ეს სრულებითაც არ ნიშნავს იმას,   რომ დაკავება-დაჯარიმების  ფაქტებმა იკლო. ასეთი  ფაქტები ყოველდღიურად ხდება, მაგრამ  მათგან  მხოლოდ ერთეული შემთხვევები  ხმაურდება.

ისევე როგორც წინა პერიოდში, ადამიანები უკმაყოფილებას გამოთქვამდნენ  ენგურის ე.წ. საკონტროლო გამშვებ პუნქტზე  არსებული უზარმაზარი რიგების გამო, რაც ადგილობრივების თქმით, ხელოვნურად არის შექმნილი. ამაზე   მიუთითებს ე.წ. „გადამყვანების" გააქტიურება, რომლებიც, მათი თქმით ,  რუს  მებაჟეებთან შეთანხმებულად მოქმედებენ. „გადამყვანები" რიგში დგომისგან გაწამებულ ადამიანებს გარკვეული თანხის გადახდის სანაცვლოდ ( 20 ლარამდე)  მებაჟეების გვერდის ავლით სთავაზობენ გამყოფ ხაზზე გადაყვანას.

მ.წ. 18 ივლისს გალის ე.წ. მილიციის თანამშრომლებმა ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრები  ზ.ხ. ე.წ. საზღვარზე ადამიანების  „არალეგალურად„ გადაყვანის გამო დააკავეს.  გავრცელებული ინფორმაციით, ხალვაში    მეორე დღეს, საღამოს საათებში გაათავისუფლეს. ე.წ. მილიციის ხელმძღვანელობამ  ის მკაცრად გაფრთხილა, რომ მომავალში ე.წ. ენგურის საზღვარზე „მოქალაქეთა არალეგალური  გადაყვანის" შემთხვევაში მის მიმართ მკაცრი ადმინისტრაციული და სისხლის სამართლის ზომები იქნება მიღებული.  (20.07.18)

  მ.წ. 5 აგვისტოს  რუსმა „მესაზღვრეება" გულრიფშის რაიონის სოფელ საკენთან ე.წ. საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის ბრალდებით აფხაზეთიდან დევნილი, 52  წლის  ზ. გ.  დააკავეს.

 ზ. გ.-ს სახლი სოხუმში ომის დროს დაიწვა. სოხუმის დაცემის შემდეგ  ზ.გ.-ს ოჯახი  სამშვიდობოსკენ  საკენ-ჭუბერის გზის გავლით გაემართა. ისინი დღემდე სოფელ ჭუბერში  ცხოვრობენ. მათი ნათესავები  კი სოფელ აჟარაში დარჩნენ. სწორედ პერიოდულად მათთან ჩადიოდა დაკავებული  ზ. გ. ( 08.08.18)

  მ.წ.აგვისტოს ბოლოს საოკუპაციო ძალამ ენგურის ხიდზე მიკროავტობუსებს აფხაზურ საგუშაგომდე მისვლა აკრძალა. თუ აქამდე მიკროავტობუსებს ხალხი გამყოფ ხაზამდე  მიჰყავდა, ახლა მათ მხოლოდ ხიდის ნახევრამდე შეუძლიათ მისვლა. ამასთან,  ნახევარ წელზე მეტია ხიდზე მოძრაობა შეწყვიტეს ოთხთვალებმაც, რომლებსაც,  ადამიანები ბლოკპოსტამდე მიჰყავდა.   (DFWATCH, 28.08.18)

4. დისკრიმინაცია

გალის რაიონის მოსახლეობის მიმართ სეპარატისტული რეჟიმი დისკრიმინაციის სხვადასხვა ხერხებს მიმართავს. ერთ ერთი მათგანი   ხელფასიდან დაქვითულ  საშემოსავლო გადასახადს უკავშირდება.

ადგილობრივების თქმით, ოკუპირებულ აფხაზეთში „ბინადრობის უფლების" სტატუსის მქონე პირებს ხელფასიდან საშემოსავლო გადასახადის სახით   30 % უკავდებათ, მაშინ, როცა  ე.წ.  აფხაზეთის მოქალაქეობის მქონე პირებისთვის  საშემოსავლო  გადასახადი ხელფასის თანხის 20 პროცენტს შეადგენს.  ( 06.08.18).

სხვადასხვა სახის დისკრიმინაციას განიცდიან გალელი მოსწავლეებიც, რომელთაც  ქართული სკოლების გაუქმების გამო  ადგილზე მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების  საშუალება არა აქვთ. სეპარატისტული ხელისუფლების მხრიდან, ასევე,  დიდი წინააღმდეგობა მოჰყვა  გალის ტერიტორიაზე მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი მოსწავლეების მიერ  ზუგდიდის და წალენჯიხის რაიონების სკოლებში სიარულს, მათ სერიოზულ  ბარიერებს უქმნიდნენ გამყოფ ხაზზე გადაადგილებაში ე.წ. მებაჟეები. არაერთხელ მოხდა ამ მოსწავლეების დაკავება და  მშობლებთან ერთად  გალის ე.წ.  მილიციის განყოფილებაში გადაყვანა იმის გამო, რომ ისინი მეზობელი ზუგდიდის და წალენჯიხის რაიონების სკოლებში სასწავლებლად დადიოდნენ.  ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე, ასევე,  არ აღიარებენ  ქართულ უმაღლეს სასწავლებლებში  აღებულ დიპლომებს,  ამიტომ ქართული უმაღლესი სასწავლებლების კურსდამთავრებული ახალგაზრდები ოკუპირებულ ტერიტორიაზე დაბრუნების შემდეგ  სამსახურს ვერ შოულობენ.  სეპარატისტული რეჟიმის წარმომადგენლები გალელ ახალგაზრდებს მოუწოდებენ, რომ  სკოლის დასრულების შემდეგ  აფხაზეთის უმაღლეს სასწავლებლებში  გააგრძელონ  სწავლა, რადგანაც სხვანაირად  ისინი „აფხაზურ საზოგადოებაში ინტეგრირებას ვერ  შეძლებენ". 

მოსწავლეთა დისკრიმინაციის შემთხვევაზე წერს სააგენტო DFwatch.net, რომელიც მიუთითებს, რომ სეპარატისტული ხელისუფლების წარმომადგენლებმა გალელ მოსწავლეებს არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ გამართულ  ღონისძიებებზე დასწრება აუკრძალეს.

გალის ე.წ.  ადმინისტრაციის წარმომადგენელი, ამ ცოტა ხნის წინ  რაიონის ქართულ სკოლებს სტუმრობდა. როგორც სააგენტო DFwatch-ისთვის გახდა ცნობილი, შეხვედრების ფარგლებში, ის სასწავლო პროცესის მიმდინარეობას გაეცნო და დირექტორებს მოუწოდა, რომ  არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ დაფინანსებულ ღონისძიებებზე ბავშვები არ გააგზავნონ.

საქმე ეხება ვენაში გამართულ ღონისძიებას_ „მე ვხატავ აფხაზეთს", რომელშიც, სხვა ბავშვებთან ერთად, გალის რაიონის სკოლების მოსწავლეებიც მონაწილეობდნენ.

ნაირა ამალიამ უკმაყოფილება გამოხატა იმ ფაქტთან დაკავშირებით, რომ მოსწავლეთა ნამუშევრებში აფხაზეთი ოკუპირებულად აღიქმება.

ღონისძიება, რომელსაც გალის ე.წ.  ადმინისტრაციაში უკმაყოფილება მოჰყვა, ქუთაისის ახალგაზრდული ცენტრის ორგანიზებით გაიმართა. მასში მონაწილეობას იღებდნენ, როგორც აფხაზეთში მცხოვრები ბავშვები, ასევე, ქუთაისის, ზესტაფონის და ჭიათურის სკოლების მოსწავლეები. გამოფენა, სახელწოდებით, „მე ვხატავ აფხაზეთს", 24 აგვისტოს  გაიმართა. DFwatch,21.09.18

5. პასპორტიზაცია

 ოკუპირებულ აფხაზეთში ინტენსიურად მიმდინარეობს  ახალი ნიმუშის აფხაზური პასპორტების გაცემის პროცესი. ამასთან, ვრცელდება ინფორმაცია იმის თაობაზე, რომ  გალის რაიონის მცხოვრებლების ნაწილს, რომლებმაც  ახალი ნიმუშის აფხაზური პასპორტები აიღეს, დოკუმენტის შესაბამის გრაფაში „აფხაზეთის მოქალაქეობა" არ უწერიათ.   ე.წ. საპასპორტო განყოფილების მუშაკები ამ ადამიანებისგან ქართულ პირადობის მოწმობებს  ითხოვენ იმის დასადასტურებლად, რომ ისინი საქართველოს მოქალაქეები არიან.

 როგორც გამოირკვა,  გალის მცხოვრებლებზე გაცემულ  აფხაზურ პასპორტებს  ერთწლიანი მოქმედების ვადა აქვთ, როცა  სხვა რაიონების  მცხოვრებლებზე  გაცემული აფხაზური პასპორტის მოქმედების ვადა  ხუთ წელს შეადგენს.

 ადგილობრივების თქმით, გალის რაიონის მცხოვრებლებზე გაცემული აფხაზური პასპორტების მოქმედების ვადის შემცირება კორუფციას უკავშირდება, რათა   ერთწლიანი ვადის გასვლის შემდეგ ე.წ. საპასპორტო მაგიდების თანამშრომლებს პასპორტების მოქმედების ვადის გაგრძელების სანაცვლოდ ქრთამის აღების საშუალება  მიეცეთ.  ზოგიერთი კი ამ ფაქტს  გალის რაიონის  ეთნიკურად ქართული მოსახლეობის  წინააღმდეგ  მიმართული დისკრიმინაციული  პოლიტიკას გამოვლინებად მიიჩნევს. ( 25.07.18) ამასთან, მოსახლეობაში მუსირებს  ხმები იმის თაობაზე, რომ გალის მცხოვრებლებს, რომელთაც  ახლახან  აიღეს აფხაზური პასპორტები, ეს  დოკუმენტი მალე გააუუქმდებათ და ისინიც დანარჩენ მოსახლეობასთან ერთად    ბინადრობის უფლებით ცხოვრებაზე  იქნებიან გადაყვანილი

როგორც ადგილობრივები აცხადებენ, პასპორტიზაციის დროს აფხაზები ითხოვენ  ცნობას იმის შესახებ, რომ 1992-1993 წლებში  ესა თუ ის  ადამიანი აფხაზეთში  ცხოვრობდა. ამ საბუთის წარდგენა კი ადგილობრივი ეთნიკურად ქართული მოსახლეობის უმეტესობას გაუძნელდება, რადგანაც ისინი ომის პერიოდში და შემდგომ წლებში აფხაზეთიდან  იძულებით მიგრირებდნენ.

ადგილობრივები მიიჩნევენ, რომ პასპორტის აღების პროცესში მსგავსი გართულებები ხელოვნურადაა შექმნილი, რათა ეთნიკურად ქართულმა მოსახლეობამ „დოკუმენტის"  აღება ვერ შეძლოს და ე.წ. „ვიდ ნა ჟიტელსტვოს" დასჯერდეს, რომელიც ადგილობრივ მოსახლეობას მხოლოდ „საზღვრის" გადაკვეთის უფლებას აძლევს.

ამასთან, ე.წ. ბინადრობის უფლების აღება ფინანსებთანა დაკავშირებული, ეს „ დოკუმენტი"  მინიმუმ 500 ლარამდე ჯდება. თუ წარდგენილ  საბუთებში რაიმე სახის  ხარვეზი აღმოჩნდა,  ეს თანხა კიდევ უფრო იზრდება.DFwatch, 10.07.18

ადგილობრივი მცხოვრებლების თქმით, გალის რაიონის ე.წ. ადმინისტრაცია მოსახლეობაში აქტიურად ეწევა აფხაზური პასპორტის აღების სანაცვლოდ  გვარების აფხაზურად გადაკეთებისა და აფხაზად ჩაწერის პროპაგანდას, ამას ადასტურებს ის, რომ  წელს ქ. გალის დაარსების 86 წლისთავზე, რომელსაც სეპარატისტული ხელისუფლების წარმომადგენლებიც ესწრებოდნენ, გალის რამდენიმე მცხოვრებს, რომლებიც, როგორც ჩანს,  აფხაზად ჩაეწერნენ, „ აფხაზეთის მოქალაქის პასპორტები  საზეიმო ვითარებაში გადასცეს.

ივლისის თვეში აფხაზურმა მხარემ უმოქმედოდ გამოაცხადა საბჭოთა პასპორტები, რომელთაც ვადა 2019 წლამდე ჰქონდათ გაგრძელებული.  ეჭვგარეშეა, რომ ეს იმიტომ გაკეთდა, რათა გალის მოსახლეობა სასწრაფო წესით გადაეყვანათ „ბინადრობის უფლებაზე". აღნიშნულ პროცესში აფხაზური ხელისუფლების შესაბამის სტრუქტურებთან ერთად, აქტიურად არიან ჩართული ე.წ. მესაზღვრეები, რომლებიც  გამყოფ ხაზზე გადამსვლელებს  ბინადრობის უფლების  აღებისკენ მოუწოდებენ და აფრთხილებენ, რომ  წინააღმდეგ შემთხვევაში ისინი აფხაზეთში ვერ იცხოვრებენ. 

 იმის გამო, რომ ბლოკპოსტზე საბუთების შემოწმებასთან ერთად მოქალაქეების გამოკითხვა ხდება „ბინადრობის უფლების" აღებისადმი მათი დამოკიდებულების შესახებ ე.წ. გამშვებ პუნქტზე მუდმივად რიგებია, რაც ადამიანების უკმაყოფილებას იწვევს. (14.08.18)

 აფხაზური რეჟიმის წარმომადგენლების ინფორმაციით, ახალი ნიმუშის აფხაზური  პასპორტი გალის რაიონში უკვე აიღო 300-მა ადამიანმა. ბინადრობის ნებართვა კი  3 500-მა .

აფხაზეთის ე.წ. შს სამინისტროს საპასპორტო-სავიზო სამმართველოს მონაცემებით, ოკუპირებულ აფხაზეთში  უკვე გაცემულია 88 ათასამდე აფხაზური პასპორტი, კიდევ 7 ათასი განაცხადი კი განხილვის სტადიაშია. წლის ბოლომდე  დაახლოებით 140 ათასი ე.წ. პასპორტის გამოცვლა იგეგმება .

პერიოდულად მედიასა და სოციალურ ქსელებში ჩნდება პუბლიკაციები იმ სირთულეების შესახებ, რომლებსაც ადამიანები  პასპორტიზაციის  კუთხით  აწყდებიან.

„მოქალაქეობის შესახებ" ე.წ. აფხაზური  კანონის თანახმად, ადამიანებს უწევთ იმის მტკიცება, რომ 1994-დან 1999 წლის ჩათვლით „რესპუბლიკის" ტერიტორიაზე ცხოვრობდნენ და, ამასთანავე, არ არიან „უცხო ქვეყნის მოქალაქეები". გამონაკლისს ამ მხრივ მხოლოდ რუსეთის მოქალაქეობა შეადგენს, რომლის მიღებაც ორმხრივი შეთანხმებიდან გამომდინარე, აფხაზეთის მოქალაქეებს ნებადართული აქვთ. ვისაც ე.წ. მოქალაქეობა ჩამორთმეული ჰქონდა, (ბევრმა ამის შესახებ არც იცოდა) ე.წ.  პრეზიდენტთან არსებულ სპეციალურ კომისიაში მისი  აღდგენის  პროცედურის გავლა უწევს.

მას შემდეგ, რაც ამ საკითხთან დაკავშირებით რუსულ მედიასა და სოციალურ ქსელებში აფხაზური ხელისუფლების მიმართ პრეტენზიები განსაკუთრებით მომრავლდა, მ.წ. წლის მარტში აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ შესაბამის უწყებებს "მოქალაქეობის შესახებ" კანონში ცვლილებების  განხორციელების პროექტის მომზადება დაავალა.

აფხაზური პარლამენტის მიერ 26 ივლისს მიღებული საკანონმდებლო ცვლილების შესაბამისად დამატებით განისაზღვრა პირთა წრე, რომლებსაც "აფხაზეთის რესპუბლიკის მოქალაქეობის" მიღება ყოველგვარი პირობების გარეშე შეეძლებათ (დღემდე ეს მხოლოდ აფხაზური ეროვნების მოქალაქეებს შეეძლოთ). ესენია: აფხაზეთში დაბადებული არასრულწლოვანები; 1992-93 წლების ომის მონაწილეები; პირები, რომლებიც აფხაზეთიდან სასწავლებლად ან სამკურნალოდ იყვნენ გასული, მაგრამ წლის განმავლობაში არაუმეტეს 6 თვის ვადით; პირები, რომლებიც ამ პერიოდში  რუსეთის ფედერაციაში იყვნენ  წასული რუსული პენსიის მისაღებად საჭირო დოკუმენტების მოსაძიებლად .

აფხაზეთის მცხოვრებთა გარკვეულ კატეგორიას ამ ცვლილებამ პრობლემა მართლაც მოუხსნა, თუმცა პროცესი მაინც ჭიანურდება - ახლა უკვე სხვა მიზეზით.

„პროცესი ჭიანურდება იმის გამო, რომ ტარდება საპასპორტო მაგიდების შემოწმებები, მათ შორის - უშიშროების ხაზითაც. დასამუშავებელი მასალა ბევრია და თანამშრომლები ფიზიკურად ვერ ასწრებენ", - განაცხადა ე.წ.  შსს-ს საპასპორტო სამმართველოს ხელმძღვანელმა ედუარდ მენარგიამ.  

სეპარატისტული რეჟიმის წარმომადგენლები გალის რაიონში მიმდინარე  ნეგატიურ პროცესებს  ადამიანის უფლებათა დარღვევებად და დისკრიმინაციად არ მიიჩნევენ .

აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრი დაურ კოვე აცხადებს, რომ გალის რაიონში ეთნიკურად ქართველი მოსახლეობის უფლებები არ იზღუდება.

„ვერ დავეთანხმები მოსაზრებას, რომ გალის რაიონის მცხოვრებლები მოკლებულნი არიან ამა თუ უფლებებს. ეს ასე არ არის. უკვე მიღებულია და ძალაში შევიდა კანონები უცხო ქვეყნის მოქალაქეთა სამართლებრივ სტატუსზე - „აფხაზეთის რესპუბლიკაში შესვლისა და გამოსვლის შესახებ". არჩევნებში მონაწილეობისა და ასევე, უძრავი ქონების შეძენის  (რადგან, ამ უფლებებით მხოლოდ აფხაზეთის მოქალაქეებს შეუძლიათ სარგებლობა) გარდა, გალის მცხოვრებლები, რომლებიც ბინადრობის ნებართვით სარგებლობენ, ინარჩუნებენ ყველა სხვა უფლებას. თუ თქვენ გულისხმობთ ე. წ. პასპორტიზაციის საკითხს, უნდა გვახსოვდეს, რომ აღმოსავლეთ აფხაზეთში მცხოვრებლებზე 2014 წლამდე გაცემული პასპორტები, სპეციალური კომისიის გადაწყვეტილებით, ძალადაკარგულად გამოცხადდა. აფხაზეთის რესპუბლიკის კანონი ითვალისწინებს ორმაგ მოქალაქეობას მხოლოდ ერთ სახელმწიფოსთან - რუსეთთან. რაც შეეხება გალის რაიონის მცხოვრებლებზე დოკუმენტების გაცემას, უნდა აღინიშნოს, რომ ახალი პასპორტები, ჩემს ხელთ არსებული ინფორმაციით, უკვე მიიღო რაიონის 300-მა მცხოვრებმა. ბინადრობის ნებართვა კი 3 500-მა ადამიანმა გააფორმა. ეს საკითხი გეგმაზომიერად წყდება, და აქ მე შეშფოთების საფუძველს ვერ ვხედავ.- განუცხადა აფხაზეთის ე.წ. საგარეო უწყების ხელმძღვანელმა „ლაივპრესს".

მისი თქმით, თუ საუბარი პასპორტიზაციას შეეხება, აღმოსავლეთ აფხაზეთში მცხოვრებლებზე 2014 წლამდე გაცემული პასპორტები, სპეციალური კომისიის გადაწყვეტილებით, ძალადაკარგულად გამოცხადდა. „აფხაზეთის რესპუბლიკის კანონი" კი, ე.წ. მინისტრის განმარტებით,  ორმაგ მოქალაქეობას მხოლოდ ერთ სახელმწიფოსთან - რუსეთთან ითვალისწინებს. რაც შეეხება გალის რაიონის მცხოვრებლებზე დოკუმენტების გაცემას, მისი ინფორმაციით, ახალი პასპორტები უკვე მიიღო გალის რაიონში მცხოვრებმა 300-მა ადამიანმა, ხოლო  ბინადრობის ნებართვა 3 500-მა ადამიანმა  გააფორმა.

„ეს საკითხი გეგმაზომიერად წყდება, და აქ მე შეშფოთების საფუძველს ვერ ვხედავ", - განაცხადა დაურ კოვემ. Livepress, 16.08.18

6. უძრავი ქონების საკითხი

გავრცელებული ინფორმაციით,  ოჩამჩირის რაიონის ე.წ. ადმინისტრაციის ხელმძღვანელობა  „მოუვლელი  და მიტოვებული" სახლების „აღმოჩენით"  არის დაკავებული. აფხაზური სააგენტოს „აიააირას" ცნობით, "ქალაქის ე.წ.  ადმინისტრაცია შეწუხებულია „ოჩამჩირის ცენტრში   უკარფანჯრო და უსახურავო სახლების არსებობით, რომლებიც ქალაქის   იერსახეს აფუჭებენ".  

როგორც სააგენტო იუწყება, ოჩამჩირის ცენტრში 2 ათასამდე ასეთი სახლია, რომელთა უმრავლესობა ახალ მესაკუთრეებს ქართულ-აფხაზური კონფლიქტის შემდეგ გადაუფორმეს.

ე.წ. რაიონული ადმინისტრაციის წარმომადგენლები მიტოვებული კარ-მიდამოების მეპატრონეებს მოუწოდებენ,  უძრავი ქონება მოაწესრიგონ. წინააღმდეგ შემთხვევაში მათი საქმეები სასამართლოს გადაეცემა და მესაკუთრეებს კერძო საკუთრება ჩამოერთმევათ. Pia.ge, 13.07.18

  ე.წ. მიტოვებული სახლების     კანონიერი მფლობელები-ეთნიკურად ქართული მოსახლეობის უმრავლესობა  ომის შემდეგ აფხაზეთიდან გაძევებულ იქნა. მოგვიანებით, ეს სახლები  ეთნიკურად აფხაზებმა გადაიფორმეს, თუმცა მათი შერემონტებით თავი არ შეუწუხებიათ.  ახალი მეპატრონეების უმეტესობა სოხუმში ცხოვრებას არჩევს. ისინი  ხელსაყრელ დროს ელოდებიან ამ სახლების გასაყიდად. ეს ხელსაყრელი დრო კი მაშინ დადგება, როცა  აფხაზეთის სეპარატისტული რეჟიმი  ოფიციალურად  მიიღებს კანონს  რუსეთის მოქალაქეებისთვის კერძო საკუთრების მიყიდვის შესახებ, თუმცა  საკითხის ამგვარ გადაწყვეტას  ბევრი მოწინააღმდეგე ჰყავს.

„უპატრონო" სახლების აღრიცხვის პარალელურად ე.წ. სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციის , ანუ  გაყიდვის პროცესი მიმდინარეობს.

მ.წ. ივლისის  ბოლოს ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტის დეპუტატებმა    პრივატიზაციას დაქვემდებარებული  ობიექტების დამატებითი სია დაამტკიცეს, რომლებიც კონკურსის წესით გაიყიდება.

ჩამონათვალში შეტანილია  ყოფილი  სახელმწიფო საწარმოოს „  სოხუმის ქიმიური ქარხნის" კომპლექსი ( სოხუმი, გუმისთის ქ.7). ნაგებობის  ფართობთან  ერთად ( 12 2018,96 კვ.მ) ;  საწყისი ფასი 15 მლნ რუბლია.

 ქ. გუდაუთაში მდებარე რესპუბლიკური უნიტარული საწარმოო : „ავტოსარემონტო  ქარხანა". ნაგებობის ფართობი 5 962 კვ.მ;  საწყისი  ფასი- 10 მლნ რუბლი.

 საპრივატიზაციოდ  გატანილია, ასევე, სანატორიუმ „გაგრიფშის" კომპლექსის ზედა ნაწილი. ნაგებობის ფართობი 7 164, 38 კვ.მ;  საწყისი ფასი 17 მლნ რუბლი. Abkhazia inform, 27.07.18

ვრცელდება ინფორმაცია იმის შესახებაც, რომ გალის რაიონის სოფლების გაგიდისა და რეფის ტერიტორიაზე   გაწმენდითი სამუშაოები მიმდინარეობს, კერძოდ ხე-ტყისა და ბუჩქნარის ამოძირკვა,  არხების გაყვანა. სავარაუდოდ, შესაბამისი სამუშაოები პირველ ეტაპზე 3,5 ათას ჰექტარზე ჩატარდება. წინასწარი  ინფორმაციით, გაგიდისა და გუდავის ტერიტორიაზე მოეწყობა საკურორტო-დასასვენებელი კომპლექსი. ზემოთ აღნიშნულ სამუშაოებს  რუსეთიდან ჩამოსული ბიზნესმენები ხელმძღვანელობენ.

მოსახლეობაში, ასევე, აქტიურად მუსირებს ხმები იმის შესახებ, რომ იმ ოჯახებს, რომელთა საცხოვრებელი სახლები  აღნიშნულ ზონაში მდებარეობს, ამ ტერიტორიიდან აყრა მოუწევთ. მათ  ქალაქ ოჩამჩირესა და ოჩამჩირის რაიონის სოფლებში მიტოვებულ სახლებს  შესთავაზებენ.  (20.07.18) 

 ზემოთმოყვანილი ფაქტები ნათლად მიუთითებს , რომ   ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ეთნიკურად ქართველი მოსახლეობის უფლებების შეზღუდვისა და მათი შევიწროების ტენდენციები  დღითი დღე იზრდება და განზოგადოებულ ხასიათს იღებს. საოკუპაციო და სეპარატისტული რეჟიმები  ყოველმხრივ ცდილობენ, რომ    ისინი  მუდმივი შიშისა და  წნეხის ქვეშ იყოლიონ, ხოლო იმ ადამიანებს,  ვინც მათ  რეჟიმს   ვერ შეეგუება  და თამაშის წესებს არ მიიღებს , ტერიტორიისა და  სახლების დატოვებისკენ უბიძგონ.

 

გამოყენებული  წყაროები:

1.Apsnypress.info

2. Abkhazia inform

3.sputnik Abkhazia

4.apsny.ru

5 Abaza-TV

6.Apsua.tv.ru

7. Abkhaz-auto.ru

8.Ekhokavkaza.com

9.kavkaz- uzel.eu

10.Aiaaira.com

11. Apsny life.ru

12.Нужная газета

13. Ria.ru

14  lenta .ru

15. kavpolit.ru

16. tass. ru.

17.Ipn.ge

18. Ghn.ge

19. Pia.ge

20. Axali ambebi.ge

21.Radiotavisufleba.ge

22. Presa.ge

23. News.ge

24. Newposts.ge

25.Accent.com.ge

26.  Livepress.ge

ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე ადამიანის უფლებების დარღვევები (აპრილი-ივნისი,2018წ.)

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე

ადამიანის უფლებების დარღვევები

(აპრილი-ივნისი,2018.)

 

ივლისი, 2018

შინაარსი

1. თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვა, ადამიანთა დაკავებები

2. პასპორტიზაცია

3.  მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების უფლების შეზღუდვა

4. უძრავი ქონების საკითხი

5.  ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობა

 

 

1. თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვა, ადამიანთა დაკავებები

გასული სამი თვის განმავლობაში, ისევე როგორც წინა პერიოდში, ენგურის საოკუპაციო ხაზზე ადგილი ჰქონდა თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვისა და გამყოფი ხაზის „უკანონოდ" გადაკვეთის ბრალდებით ადამიანთა დაკავების ფაქტებს.

როგორც ცნობილია,  გამყოფი ხაზის კვეთისას იმ ადამიანებს, რომლთაც  ე.წ. აფხაზური პასპორტი,  საბჭოთა პასპორტი (გალში მიწერით), ბინადრობის უფლება ან ფორმა-9 არ გააჩნიათ,  „მესაზღვრეები" აკავებენ და გალის ე.წ. მილიციის განყოფილებაში  გადაჰყავთ,  ჯარიმის გადახდის შემთხვევაში, თუ დაკავებულებს რაიმე  სხვა სახის დანაშაული არ აღმოუჩინეს, ათავისუფლებენ და უკან აბრუნებენ, მაგრამ  ვინც ჯარიმის გადახდაზე უარს იტყვის, მის წინააღმდეგ  ე.წ. საზღვრის უკანონოდ კვეთის ბრალდებით  საქმეს აღძრავენ.

 მიმდინარე წლის 22 აპრილს,  ე.წ. მესაზღვრეებმა ზუგდიდის რაიონის სოფელ ორსანტიისა და გალის რაიონის სოფელ ოტობაიის გამყოფ ხაზზე, მდინარე ენგურის  ფონთან, „საზღვრის" უკანონოდ გადაკვეთის ბრალდებით დააკავეს  საქართველოს ორი მოქალაქე-  ზუგდიდის რაიონის სოფელ ყულიშკარის მცხოვრები, 1993 წელს დაბადებული  რ. რ.  და გალის რაიონის სოფელ ოტობაიიდან დევნილი (ქ. ფოთში დროებით მცხოვრები), 1996 წელს დაბადებული  ზ.მ. აღნიშნული პიროვნებები ე.წ.  მესაზღვრეებმა გალის მილიციაში გადაიყვანეს. (22.04.18).

მაისის თვეში რუსმა "მესაზღვრეებმა" გალის რაიონში დააკავეს ქუთაისში მცხოვრები საქართველოს მოქალაქე ა.ნ. ამის შესახებ ინფორმაცია აფხაზეთის ე.წ. შს სამინისტრომ გაავრცელა. ა.ნ.  ე.წ. სამართალდამცავებმა  წინასწარი დაკავების  იზოლატორში გადაიყვანეს და მასზე სისხლის სამართლის საქმე აღძრეს. (19.05.18)

მსგავსი შემთხვევები ყოველდღიურად ხდება, თუმცა  იმის გამო, რომ მათი აღრიცხვა არ მიმდინარეობს,  ადამიანის უფლებათა დარღვევის ბევრი  მსგავსი შემთხვევა დაუფიქსირებელი რჩება.

გამყოფ ხაზზე ადამიანთა გადაადგილებას, ასევე, აფერხებს  ე.წ. გამშვებ პუნქტზე შექმნილი დიდი  რიგები, რაც ადგილობრივებს  „მესაზღვრეების" მიერ  ხელოვნურად შექმნილად მიაჩნიათ,

აფხაზური მხარე ხშირად აღნიშნავს, რომ ადამიანთა მიერ „საზღვრის" უკანონოდ გადაკვეთის შემთხვევებმა იკლო, თუმცა ექსპერტების აზრით, შემთხვევების  შემცირება  არ ნიშნავს პრობლემის არარსებობას. ადამიანების ძალიან დიდი ნაწილი თავს არიდებს  გამყოფი ხაზის  გადაკვეთას და თავიანთ  სახლებში მისვლას, რადგანაც  ისინი ჯარიმების გადახდას, ან გადაუხდელობის შემთხვევაში, დაპატიმრებას ერიდებიან.

 

2. პასპორტიზაცია

მ.წ. 19 ივნისს აფხაზეთის ე.წ. შს სამინისტროს საპასპორტო სამმართველოს უფროსმა ედუარდ მანარგიამ განაცხადა, რომ ახალი ნიმუშის აფხაზური პასპორტი 70 ათასზე მეტმა ადამიანმა უკვე აიღო.  მან ასევე აღნიშნა, რომ პასპორტიზაციის პროცესი 2018 წლის ბოლოსათვის ვერ დასრულდება და  ის  მომავალ წელსაც გაგრძელდება. მისი თქმით, გალის რაიონში ახალი ნიმუშის აფხაზური პასპორტი 198 ადამიანმა აიღო. ცხადია, რომ რაიონისთვის, სადაც ყველაზე ნაკლები. 30 ათასი ადამიანი მაინც ცხოვრობს, დასახელებული რიცხვი მიზერულია და აშკარად მიუთითებს ეთნიკური ქართველების  დისკრიმინაციულ მდგომარეობაზე.

აფხაზურმა ე.წ. ხელისუფლებამ არაერთხელ განაცხადა, რომ მაქსიმუმი რისი შეთავაზებაც  მას  გალის მოსახლეობისთვის შეუძლია, არის ე.წ. „ბინადრობის უფლება", რადგანაც გალის რაიონის მოსახლეობის თითქმის 98 პროცენტი საქართველოს მოქალაქეა. აფხაზური  „კანონების" თანახმად კი  ორმაგი მოქალაქეობა  აფხაზეთს  მხოლოდ რუსეთის ფედერაციასთან აქვს, ამიტომ ეთნიკურ ქართველებს, რომლებიც ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, მხოლოდ  ე.წ. „ბინადრობის უფლების" აღების შანსი ეძლევათ.

მ.წ. ივნისის დასაწყისში  აფხაზეთის ე.წ. მინისტრთა კაბინეტის  აპარატის ხელმძღვანელმა დავით სანგულიამ აღნიშნა, რომ პასპორტის ასაღებად წარსადგენი დოკუმენტების ჩამონათვალის ახალ რედაქციაში მითითებული იქნება, რომ საქართველოსთან „საზღვრის" გადაკვეთა ამიერიდან შესაძლებელია არა მხოლოდ აფხაზური პასპორტით, არამედ „ბინადრობის მოწმობითაც".

25 ივნისის მონაცემებით გალში „ბინადრობის მოწმობის" აღებაზე  7784 განცხადება  იყო შეტანილი, ე.წ.  აფხაზური პასპორტი კი მხოლოდ  500  ადამიანს გააჩნდა.

 გალის რაიონის მოსახლეობა „ბინადრობის უფლებას" ეჭვის თვალით უყურებს,  რადგანაც საზოგადოებაში ვრცელდება  ხმები იმის თაობაზე,  რომ ამ დოკუმენტის მფლობელს არ შეეძლება  უძრავი ქონების შეძენა ან განკარგვა, ეზღუდება საარჩევნო უფლებები- აქედან გამომდინარეობს ის, რომ  ოკუპირებულ აფხაზეთში მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი, რომელიც  საქართველოს  მოქალაქეობაზე უარს არ იტყვის, მდგმურის სტატუსით იცხოვრებს საკუთარ სახლში. ამასთან, საკუთარ ქონებას მემკვიდრეობით ვერ გადასცემს თავის  შთამომავლობას, შვილებს, შვილიშვილებს, რადგანაც ისინიც საქართველოს მოქალაქეები არიან და მათი დიდი უმეტესობა ენგურს აქეთ ცხოვრობს.  მათ მხოლოდ სტუმრის და „უცხო ქვეყნის" მოქალაქის სტატუსით შეეძლებათ აფხაზეთში ე.წ. ვიზით ჩასვლა, ისიც    მკაცრად განსაზღვრული პერიოდით- 10 დღით, 1 თვით, რაც ფულად თანხებთან არის დაკავშირებული. ქონების განკარგვაზე  ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია. გალის მოსახლეობა  მიიჩნევს, რომ აფხაზეთის მკვიდრი  ეთნიკური ქართველების  „ბინადრობის უფლებაზე" გადაყვანით ე.წ. აფხაზური ხელისუფლება კიდევ უფრო აღრმავებს გალის მოსახლეობის დისკრიმინაციას და მათ „უცხო ქვეყნის" მოქალაქეებად აღიარებს.

 ე.წ. აფხაზური ხელისუფლების წარმომადგენლები  გალელებს პასპორტიზაციაში შექმნილი ჩიხური სიტუაციიდან გამოსავალს სთავაზობენ და თავიანთი „წარმომავლობისა და ფესვების გახსენებისკენ" მოუწოდებენ, რის შემდეგაც  მათ შესაძლებლობა ექნებათ აფხაზური პასპორტები მიიღონ. 

 ამ პროპაგანდის გავლენით, შარშან გალის დაარსების 85 წლისთავის  საზეიმოდ აღნიშვნის დღეს „ სამურზაყანოელ აფხაზთა საბჭოს"  ხელმძღვნელობამ  განაცხადა, რომ გალში უკვე რამდენიმე ათეულმა  ადამიანმა  გაიხსენა თავისი   წარმომავლობა და აფხაზად ჩაეწერა.

 აღსანიშნავია, რომ ეს  პროცესი ახლა არ დაწყებულა.ამის შესახებ ჯერ კიდევ 2011 წლის  2 ნოემბერს აფხაზურ საინფორმაციო სააგენტო "აპსნიპრესზე"  გამოქვეყნდა სტატია „Жители Галского района должныинтегрироваться в абхазское общество, - считают старейшины республики", სადაც ნათქვამია, რომ აფხაზურ ე.წ.  პარლამენტში არასამთავრობო ორგანიზაცია „ნაციონალური რესურსების" ინციატივით შეხვედრა მოეწყო აფხაზეთის რაიონების უხუცესებთან. არასამთავრობო ორგანიზაციის  წარმომადგენელმა  მათ, გალის რაიონის მოსახლეობისათვის „თავიანთი ჭეშმარიტი წარმომავლობისა და ფესვების შეხსენებაში  აქტიური მონაწილეობის მიღებისკენ მოუწოდა".

 

3.მშობლიურ ენაზე  განათლების მიღების შეზღუდვა

გალის რაიონში, სადაც მოსახლეობის 99 % ქართულენოვანია, დღეისათვის  ფაქტობრივად  აკრძალულია მშობლიურ ენაზე განათლების მიღება, აქ წლების განმავლობაში მიზანმიმართულად მიმდინარეობს  ქართული სკოლების გაუქმებისა  და  ქართული ენის საათების შემცირების პროცესი.

 როგორც ცნობილია, ომამდე გალის რაიონში არსებული 58  ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლიდან მხოლოდ ორი იყო რუსული, დანარჩენ სკოლებში სწავლება ქართულად მიმდინარეობდა. გასული წლის დასაწყისში გალის რაიონში  31  სკოლა იყო დარჩენილი, აქედან 20 ქართული სკოლა რუსულად სწავლებაზე გადაიყვანეს, ხოლო 2017 წლის სექტემბრიდან დანარჩენი 11 სკოლაც ეტაპობრივად გადაჰყავდათ რუსულენოვან სწავლებაზე მილევადი პროგრამით..

გალის რაიონში სკოლების შემცირების პროცესი გრძელდება. გასული წლის ბოლოს  აქ  კიდევ ერთი სკოლა - თაგილონის საბაზისო სკოლა დაიხურა. ამჟამად გალში 30 სკოლა მოქმედებს, თუმცა    გავრცელებული ინფორმაციის  თანახმად, აფხაზური რეჟიმი კიდევ 7 სკოლის გასაუქმებლად  ემზადება, სააგენტო DFwatch.net-ს ინფორმაციით,  ამის თაობაზე ოფიციალური გადაწყვეტილება ჯერ მიღებული არ არის, მაგრამ თუ გავითვალისწინებთ  გასული წლის მიწურულს თაგილონის სკოლის დახურვის პრეცენდენტს,  აფხაზური  მხარის მიერ ასეთი ნაბიჯების გადადგმა გამორიცხული არ არის. ეს ფაქტობრივად ისედაც დაცლილი სოფლების სულ მთლად  დაცლას ნიშნავს," - უთხრა  DFWatch-ს  გალის ერთ-ერთი სკოლის მასწავლებელმა.

დღეისათვის მთლიანობაში გალის რაიონის ტერიტორიაზე 30 სკოლაა, სადაც 4315 მოსწავლე სწავლობს.

გალის რაიონში მოქმედ სკოლებში ქართული ენის სწავლების  არეალის შეზღუდვის პროცესი  გრძელდება და ამას მოწმობს  მ.წ. მაისის დასასრულს სასწავლო პროცესის დასრულებასთან დაკავშირებით  გალის სკოლებში გამართული საზეიმო ღონისძიებები, რომლებიც მხოლოდ რუსულ ენაზე ჩატარდა  და ქართველ ბავშვებს  საშუალება არ ჰქონდათ ქართულ ენაზე ლექსი წაეკითხათ ან ემღერათ. Livepress, 25.05.18

გალის რაიონის ე.წ. ადმინისტრაციის უფროსი ადგილობრივი სკოლის  დირექტორებისგან მოითხოვს მასთან შეათანხმონ ყველა ის პროექტი, რომელსაც ისინი საერთაშორისო და არასამთავრობო ორგანიზაციებთან ერთად ახორციელებენ, - ამის შესახებ მან გამოცემა „აფხაზია-ინფორმს" განუცხადა.

„გალის რაიონის სკოლის დირექტორებთან თათბირზე ვისაუბრე, რომ სკოლაში მიმდინარე პროექტებზე ინფორმირებული უნდა იყოს არა მხოლოდ განათლების სამინისტრო, არამედ ადმინისტრაციაც. ცოტა ხნის წინ, ტყვარჩელის ერთ-ერთ სკოლაში იმყოფებოდნენ მოსწავლეები გალიდან, მათ მეგრულ ენაზე იმღერეს, რამაც სკანდალი გამოიწვია. მომხდარის შესახებ არცერთმა არასამთავრობო ორგანიზაციამ არ აიღო პასუხისმგებლობა და ყველაფერი ჩვენ დაგვბრალდა", - აღნიშნა ე.წ. ადმინისტრაციის უფროსმა. მან გამოცემას, ასევე  განუცხადა, რომ უარი უთხრა დანიის ლტოლვილთა საბჭოს საბავშვო ბანაკების მოწყობაზე.

„ეს პროექტი ითვალისწინებდა, ასევე, ფილმის გადაღებას ბავშვების უფლებებზე, ცხოვრებისეული მოვლენების მიმართ მათ დამოკიდებულებაზე, მიმაჩნია, რომ თუ პროექტი იდეოლოგიურ ნაწილს შეიცავს, ის აუცილებლად უნდა შეთანხმდეს ჩვენთან, თორემ გალელი ბავშვების მონაწილეობით ფილმი სადმე რომ გავიდეს,  ამის შესახებ ჩვენ ვერაფერს ვერ გავიგებთ", - თქვა ადმინისტრაციის უფროსმა. Livepress, 20.06.18

 ზემოთ მოყვანილი ფაქტები  მიუთითებს, რომ  რაიონის გალის სკოლებში და, ზოგადად,  აფხაზეთში, ირღვევა ადამიანის უფლებები მშობლიურ ენაზე განათლების მიღებასთან დაკავშირებით, რაზეც ავტორიტეტულმა საერთაშორისო ორგანიზაციებმა და ექსპერტებმა არაერთხელ გაამახვილეს  ყურადღება და  აფხაზურ  მხარეს მოუწოდეს შექმნილი  მდგომარეობის გამოსწორებისაკენ.  

 

4. უძრავი  ქონების საკითხი

ოკუპირებულ აფხაზეთში  პერიოდულად  ცხარე დებატები მიმდინარეობს  უძრავი ქონების საკითხზე. რუსეთი მოითხოვს აფხაზურმა ე.წ. ხელისუფლებამ დააჩქაროს კანონის მიღება, რომელიც რუსეთის მოქალაქეებს აფხაზეთში უძრავი ქონების შესყიდვის უფლებას მისცემს.

აფხაზური ე.წ. ხელისუფლებისა და საზოგადოების ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ  ამ კანონის დაჩქარებული მიღება აფხაზეთს კარგს არაფერს მოუტანს, პირიქით,  კანონის  მიღება გამოიწვევს აფხაზეთში დემოგრაფიული სურათის შეცვლას-გაღატაკებული მოსახლეობა ყველაფერს გაყიდის  უცხოელებზე და საბოლოოდ აფხაზებს მთებში გახიზვნა მოუწევთ, მათ ადგილს კი  სხვები დაიკავებენ. მეორე ნაწილი კი თვლის, რომ უძრავი ქონების გაყიდვა  არარეგალურად მაინც ხდება, ამიტომ  საჭიროა მისი კანონის ფარგლებში  მოქცევა, რათა  სახელმწიფო ბიუჯეტში ამ ქონების გაყიდვიდან ფული შევიდეს.

 სწორედ მეორე ნაწილს მიეკუთვნება ქ. სოხუმის ე.წ. საკრებულოს თავმჯდომარე კონსტანტინე ფილია, რომელმაც  მ.წ. 26 აპრილს საკმაოდ თამამი განცხადება გააკეთა უძრავი ქონების გაყიდვასთან დაკავშირებით. კერძოდ, მან  რადიო „ სპუტნიკის" ეთერში განაცხადა,  რომ ის მხარს უჭერს  აფხაზეთის დედაქალაქში საცხოვრებელი ბინების უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე გაყიდვას, რადგან ეს ეკონომიკის გამოცოცხლებას  ხელს შეუწყობს.

„ჩემი  და რიგი ჩემი კოლეგების ინიციატივა იყო, რომ ადგილობრივი თვითმმართველობა  საცხოვრებელი ბინების ბრუნვაში მონაწილეობდეს. ეს კარგი პერსპექტივაა. კარგი იქნება საცხოვრებელი ბინები აშენდეს იმ რაიონებში, რომლებიც  განვითარებული არ არის. მაგალითად ჭანბას ქუჩაზე,  შუქურას რაიონში არსებობს მიწის ნაკვეთები.   მთავარია, მშენებლობის ნებართვა იყოს."- აღნიშნა ფილიამ.

 ცხადია,  სოხუმში უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე   ბინების გაყიდვის  იდეა მხოლოდ ერთი კაცის ნააზრევი არ არის. ამ წინადადების უკან იგულისხმება ის ჯგუფი, რომელიც დაინტერესებულია საცხოვრებელი ბინების აშენებითა და სარფიანად გაყიდვით,  ამასთან,  ე.წ. საკრებულოს თავმჯდომარე ხაზს უსვამს, რომ ბინები უნდა გაიყიდოს მხოლოდ იმ ქვეყნების მოქალაქეებზე, რომლებმაც „ აფხაზეთის დამოუკიდებლობა" აღიარეს.

   ამ პროექტის განხორციელება, საეჭვოა მალე მოხდეს, მაგრამ თუ საცხოვრებელი ბინები შუქურას რაიონსა და ჭანბას ქუჩაზე მართლაც აშენდა  და  უცხო ქვეყნის მოქალაქეებს მათი შეძენის უფლება მიეცათ, ბუნებრივია, რუსეთიმათ შორის  ყველაზე აქტიური მყიდველი იქნება.

  ამავე პერიოდში აფხაზურმა სააგენტოებმა  ინფორმაცია გაავრცელეს იმის თაობაზე, რომ  გალის, ოჩამჩირის და გაგრის რაიონებში თურქეთიდან,  იორდანიიდან და  სირიიდან ჩასული რეპატრიანტების ჩასახლება იგეგმება.რადგან „საზღვრისპირა" ტერიტორიებზე უცხო ქვეყნის მოქალაქეები კი არ უნდა ცხოვრობდნენ, არამედ აფხაზები. ამის შესახებ აფხაზურ მედიას  ოკუპირებული აფხაზეთის   ე.წ. რეპატრიაციის მინისტრმა ბესლან დბარმა განუცხადა.

მისი თქმით, იორდანიაში  აფხაზური დიასპორის 130 წარმომადგენელს ისტორიულ სამშობლოში დაბრუნება სურს. „ისინი დაახლოებით 35-დან 50-მდე წლისანი  არიან, მათი მშობლები კი იქ რჩებიან ასაკის გამო. ადამიანები, რომალთაც ისტორიულ სამშობლოში დაბრუნება სურთ, რეპატრიაციის ფონდიდან დახმარებას არ ითხოვენ",-ხაზი გაუსვა  დბარმა.

ე.წ. რეპატრიაციის მინისტრი ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ აფხაზეთში დაბრუნებული  რეპატრიანტების განსახლება მოხდება გაგრის, გალის და ოჩამჩირის რაიონებში და ამ პროცესში „სამინისტროც"  აქტიურად ჩაერთვება.

„გალი და გაგრა - ეს ჩვენი რესპუბლიკის "კარიბჭეა". როგორც საზღვრისპირა გაგრის რაიონში,  გალშიც ძირითადად სხვა ეროვნების წარმომადგენლები ცხოვრობენ. იქ კი ეთნიკურად აფხაზები უნდა ცხოვრობდნენ, რომლებიც რესპუბლიკაში მოსულ ადამიანებს ეტყვიან "კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება", - განაცხადა დბარმა.

ე.წ. რეპატრიაციის მინისტრი გალშიც ჩავიდა და რაიონის ე.წ. ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან შეხვედრაზე იორდანიელი, თურქი და სირიელი რეპატრიანტების ჩასახლების საკითხზე ისაუბრა. მართალია, კონკრეტული თარიღები არ დასახელებულა, თუმცა მოგვიანებით დბარმა რუსულ გამოცემასთან საუბარში თქვა, რომ უკვე ზაფხულის ბოლომდე გადაწყდება იორდანიიდან ჩამოსული დიასპორის წარმომადგენლების  საცხოვრებლებით უზრუნველყოფის საკითხი.

რეპატრიაციის ე.წ სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე ერკან კუტარბა კი აღნიშნავს, რომ მათი მონაცემებით, უცხოეთში მცხოვრებმა 11 ათასამდე თანამემამულემ აფხაზეთის მოქალაქეობა უკვე მიიღო, 4 500-ზე მეტი რეპატრიანტი კი აფხაზეთში მუდმივ საცხოვრებლად დაბრუნდა.

„სამშობლოში დაბრუნებულ რეპატრიანტთა რაოდენობა ოჩამჩირეში მცხოვრები მოსახლეობის რაოდენობაზე მეტია.   აფხაზეთში საცხოვრებლად უკვე 4,5 ათასზე მეტი ადამიანი დაბრუნდა.  რეპატრიანტებში შობადობის მაჩვენებელი უფრო მაღალია, ვიდრე ადგილობრივ აფხაზებში. მათ ოჯახებში სამიდან ხუთამდე ბავშვია, "- ამბობს რეპატრიაციის ე.წ სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე. DFeatch, 14.06.18

 ამავე პერიოდში აფხაზეთის ე.წ. რეპატრიაციის სამინისტროს წარმომადგენლებმა ოჩამჩირის  რაიონის ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან განიხილეს  „უცხოეთში მცხოვრები  თანამემამულეების" დაბრუნების პერსპექტივები.

რაიონის ე.წ.  ადმინისტრაციის ხელმძღვანელმა ხრიპს ჯოპუამ ხაზი გაუსვა,   რომ „ოჩამჩირის რაიონის მოსახლეობა ყოველმხრივ  უჭერს  მხარს  თანამემამულეთა სამშობლოში დაბრუნებას. ჩვენ მზად  ვართ აქტიურად შევუწყოთ ხელი რეპატრიაციის სამინისტროს ყველა  ინიციატივას".- თქვა   ჯოპუამ.

ე.წ. რეპატრიაციის მინისტრმა ბესლან დბარმა ხაზი გაუსვა, რომ რეპატრიაცია  წარმოადგენს   ყველაზე  რთული საკითხის,  დემოგრაფიული სიტუაციის გადაწყვეტის ერთ ერთ გზას. „ ბოლო ხანებში თურქეთში მცხოვრებ ჩვენს დიასპორაში დიდი ინტერესი გაჩნდა აფხაზეთში დაბრუნების მიმართ. სამინისტროშიშემოვიდა დიდი რაოდენობის განაცხადებები, სადაც ადამიანები აფხაზეთში მუდმივ საცხოვრებლად დაბრუნების მზადყოფნას გამოხატავენ".- განაცხადა მან.

 ბესლან დბარი დაინტერესდა ოჩამჩირის რაიონში რეპატრიანტების განსახლების  შესაძლებლობით. „ჩვენი მიზანია უფასო საცხოვრებელი ადგილის მოძიება რეპატრიანტებისთვის. როგორც ცნობილია, რაიონის სოფლებში ბევრი ცარიელი სახლი და გამოუყენებელი მიწის ნაკვეთია, სადაც შეიძლება აფხაზეთში დაბრუნებული ჩევნი თანამემამულეების განსახლება. ამ პროცესის განვითარება ხელს შეუწყობს   დემოგრაფიული სიტუაციის გაუმჯობესებას. ჩვენ სხვა გზა არა გვაქვს",- ხაზი გაუსვა  დბარმა.

თავისი მხრივ, ოჩამჩირის რაიონის ე.წ. ადმინისტრაციის უფროსმა ხრიპს ჯოპუამ აღნიშნა, რომ „ოჩამჩირის რაიონში 14 დაცარიელებული სოფელია,  ადრე იქ ქართველები ცხოვრობდნენ. ქალაქ ოჩამჩირეში, მე-6 რაიონში 2 მრავალსართულიანი  სახლია. ერთ ერთ მათგანში  საცხოვრებლად გამოსადეგი 20 ბინაა, მეორე სახლში კი-78. ჩვენ მზად ვართ ეს სახლები რეპატრიაციის სამინისტროს ბალანსზე გადავიტანოთ".  მისი თქმით, რეპატრიანტების ჩასახლება შესაძლებელია ოჩამჩირის რაიონის სოფელ  აჩიგვარაშიც (ადრე გალის რაიონის სოფელი). „საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარებით იქ  სკოლები შენდება, სადაც შეიძლება  170-მა ბავშვმა ისწავლოს. ხოლო ყოფილი საბჭოთა მეურნეობის გამგეობის შენობაში, რემონტის ჩატარების შემდეგ,  100 ოჯახის  ჩასახლებაარის შესაძლებელი",- აღნიშნა ოჩამჩირის ე.წ. ადმინისტრაციის უფროსმა.

 ოჩამჩირის რაიონის ე.წ. უხუცესთა საბჭოს თამჯდომარემ აპოლონ დუმავამ რეპატრაინტების დაბრუნებას „აფხაზი ხალხის ხსნა" უწოდა . მან აღნიშნა, რომ დემოგრაფიის გასაუმჯობესებლად საჭიროა ერთ ოჯახში 2-ზე მეტი ბავშვი დაიბადოს.  მაგრამ აფხაზეთში ბევრია   დაუქორწინებელი ადამიანი, რაც ცუდად აისახება  „ქვეყნის" დემოგრაფიულ სიტუაციაზე. „ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ  ჩვენი თანამემაულეების აფხაზეთში დასაბრუნებლად და  დასამკვიდრებლად",- განაცხადა  ე.წ. უხუცესთა საბჭოს თავმჯდომარემ.Apsnyprtess, 22.06.18

ზემოთმოყვანილი ფაქტები მიუთითებს, რომ  აფხაზურ ე.წ. ხელისუფლებას გადაწყვეტილი აქვს აღმოსავლეთ აფხაზეთის „დეპრესიული" რაიონების „გამოცოცხლება"იძულებით განდევნილი ქართული მოსახლეობის  სახლებში რეპატრიანტების ჩასახლების ხარჯზე.  ამით, როგორც აღნიშნეს, მიღწეული იქნება  ერთი მხრივ,  ცარიელი სახლებისთვის„კანონიერი" და მისაღები მფლობელების გაჩენა  და მეორე მხრივ კი,  რეპატრიანტების ჩამოსახლებით დემოგრაფიული სიტუაციის   გაჯანსაღება.

 

 

5.კულტურული  მემკვიდრეობა

ბოლო ხანებში  ოკუპირებულ აფხაზეთში აქტუალური გახდა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების დაცვის საკითხი, იმდენად რამდენადაც სეპარატისტული ხელისუფლების წარმომადგენლები თვლიან, რომ  კულტურული მემკვიდრეობა არის ის სფერო, რომლის მეშვეობითაც აფხაზ  ხალხს საკუთარი იდენტობის დადასტურება და ცნობადობის ამაღლება შეუძლია.

ქართულმა მხარემ აფხაზური ე.წ. ხელისუფლების წარმომადგენლებს არაერთხელ შესთავაზა  დახმარება აფხაზეთის ტერიტორიაზე არსებული კულტურის ძეგლების- ეკლესიებისა და  ტაძრების  რესტავრაციაში, მაგრამ აფხაზურმა მხარემ ამასთან დაკავშირებით უარი განაცხადა. აფხაზური ე.წ. კულტურის სამინისტრო ძეგლების რესტავრაციას მხოლოდ რუსეთიდან  ჩამოყვანილ სპეციალისტებს ანდობს, სწორედ მათ, რომელთა „დახმარებითაც" წაიშალა   ფრესკები და ლაპიდარული წარწერები არაერთ ტაძარზე. კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების გადაკეთება-გადმოკეთებისა და მათი კედლებიდან ქართული კვალის წაშლის პროცესი  დღემდე გრძელდება,  რაც ამ ძეგლების ავთენტურობის დაკარგვას იწვევს.

    ამ ბოლო ხანებში ასეთი საფრთხე დაემუქრა ანაკოფიის უძველეს ციხეს, რომლის  შერემონტება-რესტავრაციას აფხაზური მხარე რუსი სპეციალისტების  დახმარებით  აპირებს.

   მ.წ. აპრილის თვეში აფხაზეთის ე.წ. კულტურისა და ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის  სამინისტროს სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს გაფართოებულ  სხდომაზე ანაკოფიის ციხის   კარიბჭის რესტავრაციის  ესკიზური პროექტი  განიხილეს.

აქვე  ე.წ. მინისტრის მოადგილემ ბატალ კობახიამ ხაზი გაუსვა, რომ ეს რესტავრაციის საბოლოო პროექტი არ არის.

„ამიტომაც მე მინდა, რომ თქვენ უფრო მეტად  შეჩერდეთ კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტის შენარჩუნების  საკითხზე- რესტავრაცია თუ კონსერვაცია?  მნიშვნელოვანია, რომ თქვენი მოსაზრებები გამოთქვათ. ეს დიდი პროექტია, უნიკალური თავისი გლობალურობით და ის პრეცენდენტი იქნება რესპუბლიკის კულტურული მეკვიდრეობის სხვა ძეგლებისთვის",-აღნიშნა კობახიამ.

  ნაკრძალის დირექტორმა,  რესტავრაციის ინიციატორმა  ალხას არგუნმა განაცხადა, რომ მთავარ ამოცანას შეადგენს ობიექტის შენარჩუნება  და პირველივე შესაძლებლობისთანავე  მისი აღდგენა და რესტავრაცია.

 „ჯერ კიდევ 2002 წელს განხორცილდა ციტადელის აღმოსავლეთის კოშკის- ანაკოფიის ციხის მთავარი ობიექტის,  რესტავრაცია. ახალი ათონის მღვიმემ საკუთარ თავზე აიღო საჭირო დანახარჯების ნაწილი და კოშკი  აღადგინეს. ეს ჩემთვის რესტავრაციის პირველი გამოცდილება იყო, ხოლო 2014 წელს არქეოლოგიური კომისიის მხარდაჭერით დაიწყო ციხე-სიმაგრის კარიბჭის მიდამოებში არქეოლოგიური გათხრები. ამჟამად ციხე ჩვენს თვალწინ ინგრევა. ჩვენ იძულებული ვართ ვიბრძოლოთ ანაკოფიის ციხის მთავარი ობიექტების გადასარჩენად, რადგანაც  ყველაფრის მოწესრიგების ძალა  არ შეგვწევს. ჩვენი აზრით, ანაკოფიის ციხის  შესასვლელი და მისი მრგვალი  კოშკი წარმოადგენს უნიკალურ საფორტიფიკაციო ნაგებობას არა მხოლოდ აფხაზეთის, არამედ  მსოფლიო არქიტექტურისათვის",-ხაზი გაუსვა არგუნმა.

   მისი თქმით,  ციხე-სიმაგრის რესტავრაციის პროექტის ავტორია, არქიტექტურის დოქტორი, პროფესორი, დონის  სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის ფაკულტეტის დეკანი, სამხრეთ სამეცნიერო სარესტავრაციო ცენტრის დირექტორი ვიქტორია პიშულინა, რომელმაც აღნიშნა, რომ რესტავრაციის პროექტში შედის 4 ობიექტი-კედელი, რომელიც მიემართება მეორე კოშკისკენ,  კარიბჭის კოშკი, შესასვლელი კვანძი და შიდა ეზოს კედელი.

მისი თქმით დასავლეთ ევროპაში საფორტიფიკაციო ნაგებობების რესტავრაციის წინ იყენებენ გამჭოლი რესტავრაციის მეთოდს. ტურიზმის განვითარებისათვის გაცილებით  საინტერესოა იმის ნახვა, თუ როგორ იქნა აღდგენილი ობიექტი, ვიდრე მისი კონსერვაცია, რაც არ  იძლევა ობიექტის დიდი ხნით შენარჩუნების საშუალებას.

 ბატალ კობახია დაინტერესდა, მსგავსი მასშტაბური რესტავრაციის შემდეგ ობიექტისთვის რამდენად შესაძლებელია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მოხვედრა.

„ხომ არ დაირღვევა რესტავრაციის პროცესში   ობიექტის  ისტორიული, არქიტექტურული ავთენტურობა, რაც იუნესკოს კულტურილი მემკვიდრეობის სიაში ამ თუ იმ ობიექტის  მოხვედრის ერთ ერთი პირობაა? ანაკოფიის ციხე ერთ-ერთია აფხაზეთში არსებული  იმ ხუთი-ექვსი ობიექტიდან, რომელსაც შეუძლია იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის სიაში ჩართვის პრეტენდენტი იყოს. ლიხნის ტაძარი, სამწუხაროდ,  იუნესკოს ექსპერტთა დასკვნით, უკვე ვერ მოხვდება ამ სიაში, რადგანაც  ტაძრის შიგნით ააშენეს ნაგებობები, რომლებმაც მთლიანად დაარღვიეს მისი ავთენტურობა. ვენეციის ქარტიაში აღნიშნულია, რომ ყველგან, სადაც  რესტავრაცია იწყება, მთავრდება ობიექტის ავთენტურობა",-აღნიშნა კობახიამ.

  სხდომის  მონაწილე სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს 14 წევრიდან 9-მ, ხმა მისცა ანაკოფიის ციხე-სიმაგრის რესტავრაციის ესკიზურ პროექტს და მხარი დაუჭირა სამუშაოების ჩატარების აუცილებლობას. ორმა - ე.წ. კულტურის მინისტრმა ელვირა არსალიამ და მისმა მოადგილემ ბატალ კობახიამ პროექტის წინააღმდეგ მისცეს  ხმა.

   როგორც ალხას არგუნმა  განმარტა, ციხე-სიმაგრის რესტავრაცია წინასწარი გათვლებით  50 მლნ რუბლი დაჯდება. ანაკოფიის ციხის ნაკრძალის დირექტორის რწმენით, ობიექტის ახლანდელ მდგომარეობაში დატოვება არ შეიძლება, რადგანაც ისტორიული ძეგლი დღითი-დღე ნადგურდება. (Sputnik Abkhazia, 30.03.18)

როგორც ზემოთ ვნახეთ, აფხაზები თავად აღიარებენ, რომ  წინა წლებში  ჩატარებული რესტავრაციის შედეგად  ლიხნის ციხემ ავთენტურობა დაკარგა და აქედან გამომდინარე, ის შეტანილი ვერ იქნება  იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.  რაც შეეხება  ანაკოფიის ციხეს, თუ აფხაზური კულტურის სამინისტროს წარმომადგენლები რესტავრაციის იმ მეთოდებს დაეთანხმებიან, რასაც   მათ  რუსი არქიტექტორი  სთავაზობს, ამ ძეგლსაც ისეთივე ბედი ეწევა, როგორიც ლიხნის, ილორის და სხვა ტაძრებს, რადგანაც  არქიტე

ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. ხელისუფლების საგარეო აქტივობების ძირითადი ტენდენციები 2018 წლის იანვარი-ივნისი (კრებსი)

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის .. ხელისუფლების

საგარეო აქტივობების ძირითადი ტენდენციები

2018 წლის იანვარი-ივნისი

(კრებსი)

 

ივლისი, 2018

 

შინაარსი

1.შესავალი

2. .. აფხაზეთის  ხელისუფლების საგარეო-პოლიტიკური  აქტივობები

3... აფხაზეთის ხელისუფლების საგარეო-ეკონომიკური აქტივობები

4.სხვადასხვა ღონისძიებები(ძალოვანი სფერო, სასამართლო, განათლება,  მეცნიერება, ჯანდაცვა, კულტურა, ტურიზმი, ეკოლოგია,  სპორტი)

დასკვნა

 

 

1. შესავალი

ოკუპირებული აფხაზეთის სეპარატისტული რეჟიმის წარმომადგენლები, საოკუპაციო ძალის  ხელშეწყობით, მიმდინარე წლის პირველ ნახევარში კვლავ აგრძელებდნენ საგარეო აქტივობებსაფხაზეთის ცნობადობის ასამაღლებლად,  საერთაშორისო მასშტაბით  დამოუკიდებლობის  აღიარების მისაღწევად და უცხოელი ინვესტორების მისაზიდად,  რომელთა  ფინანსური შესაძლებლობები, მათი აზრით, სწორი  გათვლებისა და მენჯმენტის შემთხვევაში აფხაზეთს სტაგნაციიდან გამოიყვანს.

ოკუპირებული  აფხაზეთის საგარეო აქტივობების  გაანალიზებისას აშკარად იკვეთება, რომ  ყველაზე მეტი კონტაქტები, მოლაპარაკებები, შეთანხმებები და  და სამუშაო ვიზიტები  საოკუპაციო რეჟიმსა და ოკუპირებულ აფხაზეთს შორის ფიქსირდება. რუსეთის ფედერაცია ცდილობს  სხვადასხვა სფეროში მიღწეული შეთანხმებების, ასევე, აფხაზეთში თავისი ძალოვანი სტრუქტურების- სასაზღვრო და საბაჟო ორგანოების, რუსეთის სამხედრო ბაზების, აფხაზური საზოგადოების ერთი ნაწილის  მხრიდან  წინააღმდეგობის გაწევის მიუხედავადრამდენიმე ხნის  წინ  შექმნილი  კიდევ ერთი მაკონტროლებელი ორგანიზაციის- რუსეთისა და  აფხაზეთის შინაგან საქმეთა ორგანოების ერთობლივი საინფორმაციო-საკოორდინაციო ცენტრის საშუალებით საქართველოს ოკუპირებული რეგიონი თავისი გავლენის ქვეშ ამყოფოს და ქართულ სახელმწიფოებრივ სივრცეში დაბრუნების ყოველგვარი სურვილი ჩანასახშივე ჩაახშოს.  პარალელურად, რუსული სახელმწიფოს შესაბამისი ცენტრალური სტრუქტურებისა და საზღვარგარეთ არსებული საელჩოების მეშვეობით ოკუპირებულ აფხაზეთს   ახალი კავშირებისა და კონტაქტების  დამყარებაში ეხმარება, უზრუნველყოფს სხვადასხვა სახის ეკონომიკურ, ტურისტულ გამოფენებსა და ფორუმებში, სპორტულ  და კულტურულ ღონისძიებებში მისი წარმომადგენლების მონაწილეობას, ხელს უწყობს საზღვარგარეთ  ვიზიტების დაგეგმვასა და განხორციელებაში იმ დოზით, რამდენიც საჭიროა ოკუპირებული რეგიონის რუსეთის  პოლიტიკური, ეკონომიკური და ფინანსური  გავლენის ქვეშ შესანარჩუნებლად და  ამავე დროს  აფხაზურ საზოგადოებაში რუსული სახელმწიფოსადმი, როგორც შეუცვლელი პარტნიორისა და მოკავშირის, მენტორისა და დამცველის მიმართ მადლიერებისა და მორჩილების გრძნობის გასაღვივებლად.

ქვემოთ მოგვყავს ოკუპირებული აფხაზეთის სეპარატისტული ხელისუფლების საგარეო აქტივობების დინამიკა, სადაც დაფიქსირებულია მათი მოქმედების გეოგრაფია, არეალი და მიზნები.

 

2.    აფხაზეთის .. ხელისუფლების საგარეო-პოლიტიკური აქტივობები

(იანვარი-ივნისი, 2018.)

26.01.18-ოკუპირებული აფხაზეთის დელეგაცია ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრის  დაურ კოვეს ხელმძღვანელობით ნაურუში ჩავიდა რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის 50 წლისთავისადმი მიძღვნილ  საზეიმო ღონისძიებებში  მონაწილეობის  მისაღებად

26.01.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ.  პარლამენტის  ვიცე-სპიკერი საიდ ხარაზია ნაურუს პრეზიდენტს ბარონ  დივავეს  ვაკას  შეხვდა

30.01.18-ოკუპირებული აფხაზეთის  ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრი დაურ კოვე ნაურუს პრეზიდენტს  ბარონ ვაკას შეხვდა

30.01.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ რუსეთის ფედერაციის წარმომადგენლებთან ერთად რუსეთიდან აფხაზეთისათვის ელექტროენერგიის მიწოდების საკითხი განიხილა

02.02.18-ოკუპირებულმა აფხაზეთმა და ნაურუმ „საპარლამენტთაშორისო თანამშრომლობის  შესახებ" შეთანხმებას  ხელი მოაწერეს

02.02.18- ოკუპირებული აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დელეგაციებმა ნაურუს დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილ  ღონისძიებებში მიიღეს მონაწილეობა

05.02.18-გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში  აფხაზეთის ე.წ. წარმომადგენელი ხიბლა ამიჩბა სტალინგრადისათვის ბრძოლის 75 წლისთავისადმი მიძღვნილი გამოფენის გახსნას  დაესწრო

14.02.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ.  ვიცე-პრემიერმა რომან შოუამ  სოხუმში  სამუშაო ვიზიტით მყოფი დნესტრისპირეთის რესპუბლიკის დელეგაცია მიიღო

16.02.18-აფხაზურმა დელეგაციამ ქ.მოსკოვის აფხაზური დიასპორის თავმჯდომარის  ბესლან აგრბასა და  რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო წარმომადგენლის ოლეგ ბარციცის მონაწილეობით ყარაჩაი-ჩერქეზეთში საზოგადოებრივი გაერთიანება „აფსადგილის" მუშაობაში მიიღო მონაწილეობა

27.02.18-რუსეთის  ფედერაციის საბჭოში  პარლამენტართა ჯგუფი შეიქმნა, რომელიც მხარს უჭერს  მოძრაობას „ აფხაზეთის კეთილი ნების ელჩები"

02.03.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრი დაურ კოვე  ქ. მოსკოვში  ჟენევის დისკუსიებზე  რუსული დელეგაციის ხელმძღვანელის მოადგილეს ალექსეი დვინიანინს შეხვდა

02.03.18- ქ. მოსკოვში რუსეთის ფედერაციის საგარეო  საქმეთა მინისტრის მოადგილის გირიგორი კარასინისა და რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის ე.წ. ელჩის იგორ ახბას შეხვედრა გაიმართა

02.03.18-გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში აფხაზეთის ე.წ. წარმომადგენელმა ხიბლა ამიჩბამ  ქ. ბერლინში გამართულ საერთაშორისო კონფერენციაში მიიღო მონაწილეობა

 06.03.18-რუსეთის ფედერაციის ჟურნალისტთა კავშირის თავმჯდომარემ ვლადიმირ სოლოვიევმა და აფხაზეთის ე.წ. ჟურნალისტთა კავშირის თავმჯდომარემ რუსლან ხაშიგმა ქ. მოსკოვში ერთობლივი პროექტები განიხილეს

08.03.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ იორდანიის ხაშიმიტური სამეფოს  წარმომადგენელთა პალატის დეპუტატები მიიღო

15.03.18- გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში აფხაზეთის ე.წ. წარმომადგენელმა ხიბლა ამიჩბამ  ქ. ბერლინში, „მსოფლიოს ხალხთა ენების„მუზეუმში აფხაზური ენის  შესახებ ლექცია წაიკითხა

16.03.18-აფხაზური დელეგაცია ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის პრეზიდენტის გენადი გაგულიას ხელმძღვანელობით  ქ. ბანია-ლუკაში სერბთა რესპუბლიკის  პრეზიდენტს მილორად დოდიკს და სხვადასხვა უწყებების  ხელმძღვანელებს  შეხვდა

16.03.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ რუსეთის ფედერაციის წარმომადგენლების მონაწილეობით რუსეთთან თანამშრომლობის  თემაზე თათბირი ჩაატარა

12.03.18-ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის ფედერაციის   პრეზიდენტის არჩევნები ჩატარდა

22.03.18-  ქ. სოხუმში აფხაზი-აბაზა ხალხების მსოფლიო კონგრესის მეორე სხდომა გაიმართა

24.03.18-რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა და აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ სატელეფონო საუბარში ორმხრივი ურთიერთობის საკითხები განიხილეს

30.03.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამკემეროვოს ტრაგედიის შედეგად დაზარალებულები რეაბილიტაციისთვის აფხაზეთში  მიიწვია

12.04.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტართა დელეგაციამ სამხრეთ რუსეთის პარლამენტართა ასოციაციის კონფერენციაში  მიიღო  მონაწილეობა

15.04.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა  და თავდაცვის სიმინისტროებმა  სირიაში აშშ-სა და მისი მოკავშირეების  ქმედებები დაგმეს

21.04.18- გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში  ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა სამინისტროს  წარმომადგენელმა   ხიბლა ამიჩბამ ქ. ბერლინში აფხაზეთის შესახებ ლექცია  წაიკითხა

22.04.18- ოკუპირებულ აფხაზეთში „ყირიმის მეგობართა კლუბის" წევრებმა ქ.იალტის ფორუმში მიიღეს  მონაწილეობა

24.04.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ სომეხ ხალხს მე-20 საუკუნის დასაწყისში მომხდარი  ტრაგიკული მოვლენების  103 წლისთავი მიუსამძიმრა

25.04.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრმა დაურ კოვემ არცახის (მთიანი ყარაბახის) რესპუბლიკაში შეხვედრები გამართა

27.04.18- ოკუპირებულ აფხაზეთში მოქმედმა კულტურულ-საქმიანმა ცენტრმა „დომ მოსკვიმ" ადგილობრივ ომისა და შრომის ვეტერანებს საჩუქრები და მატერიალური დახმარება დაურიგა

03.05.18- რუსეთის ფედერაციის  მთავრობის თავმჯდომარემ დიმიტრი მედვედევმა გენადი გაგულიას  ე.წ. პრემიერ-მინისტრის  პოსტზე  დანიშვნა მიულოცა

03.05.18- რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის ე.წ. ელჩმა იგორ ახბამ ქ. მოსკოვში,  „აფხაზეთის საელჩოში",  შეხვედრა გამართა   ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის  ახალ ელჩთან ალექსეი დვინიანინთან

04.05.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგარეო უწყებამ  ევროსაბჭოს  მიერ საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის  მხარდასაჭერად მიღებული  რეზოლუცია გააკრიტიკა

08.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტს ვლადიმირ პუტინს  ინაუგურაციასთან დაკავშირებით წერილი გაუგზავნა

07.05.18- „აფხაზი-აბაზა ხალხების მსოფლიო კონგრესის" დელეგაცია კონგრესის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის  მუსა ეკზეკოვის მეთაურობით  სამდღიანი ვიზიტით თურქეთში გაემგზავრა

09.05.18- რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა და აფხზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა  რაულ ხაჯიმბამ დიდ სამამულო ომში გამარჯვების დღის აღსანიშნავად  მისალოცი წერილები გაცვალეს

08.05.18- თურქეთის შინაგან საქმეთა მინისტრმა სულეიმან სოიუმ  პროვინცია საქარიაში მცხოვრებ აფხაზებს დრომოჭმული ტრადიციების წინააღმდეგ ბრძოლაში მიღწეული წარმატებისათვის  მადლობა გადაუხადა

15.05.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრი დაურ კოვე  ქ. სოხუმში სამუშაო ვიზიტით ჩასულ ე.წ.  სამხრეთ ოსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრს დიმიტრი მედოევს შეხვდა

14.05.18-ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის ფედერაციის ელჩმა ალექსეი დვინიანმა  აფხაზეთის  ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრს დაურ კოვეს რწმუნებათა სიგელების ასლები გადასცა

15.05.18- ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის ფედერაციის ელჩმა ალექსეი დვინიანინმა აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტს  რაულ ხაჯიმბას რწმუნებათა სიგელები გადასცა

15.05.18-აფხაზური დელეგაცია ყარაჩაი-ჩერქეზეთის რესპუბლიკის სოფელ ყარა-პაგოში  ვლ. არძინბას სახელობის სკოლას  ესტუმრა

17.05.18-რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა მინისტრმა სერგეი ლავროვმა აფხაზეთის ე.წ. ხელისუფლებას   საგარეო საქმეთა სამინისტროს დაარსების 25 წლისთავთან დაკავშირებით წერილი გაუგზავნა

17.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ მეგობარი ქვეყნების (რუსეთის, ე.წ. სამხრეთ ოსეთის, დნესტრისპირეთის,  არცახის (მთიანი ყარაბახის) რესპუბლიკების ე.წ.  საგარეო საქმეთა სამინისტროების ხელმძღვანელები მიიღო

18.05.18- ოკუპირებული  აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრმა დაურ კოვემ და    დნესტრისპირეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრმა ვიტალი იგნატიევმა უწყებებს  შორის თანამშრომლობის შესახებ შეთახმებას ხელი მოეწერეს

21.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ  ნიკოლას მადუროს  ვენესუელას პრეზიდენტად  ხელმეორედ არჩევა მიულოცა

21.05.18-ქ. მოსკოვში აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა სამინისტროს დაარსების 25 წლისთავი აღნიშნეს

21.05.18-აფხაზურმა დელეგაციამ ე.წ. ვიცე-პრეზიდენტ ვიტალი გაბნიას ხელმძღვანელობით მონაწილეობა მიიღო დონეცკის ე.წ. სახალხო რესპუბლიკის დაარსების 4 წლისთავისადმი მიძღვნილ საზეიმო ღონისძიებებში

25.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთისა და კრასნოდარის მხარის საზოგადოებრივმა პალატებმა თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმებას ხელი მოაწერეს

29.05.18-სირიის არაბთა რესპუბლიკამ აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის „დამოუკიდებლობა" აღიარა

28.05.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ და ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის ფედერაციის ელჩმა ალექსეი დვინიანინმა  რუსეთის ფედერაციის ეფესბეს სასაზღვრო სამმართველოს სამხედრო მოსამსახურეებს პროფესიული დღესასწაული მიულოცეს

30.05.18-სირიის პრეზიდენტი ბაშარ ასადი და  ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტი რაულ  ხაჯიმბა შეხვედრაზე შეთანხმდნენ

31.05.18- ოკუპირებული  აფხაზეთის ე.წ. მინისტრთა კაბინეტმა  აფხაზეთსა და ნაურუს შორის უვიზო მიმოსვლის დამყარების შესახებ  დადგენილება  მიიღო

01.05.18- ქ.სოხუმში  სირიელი ხალხის მხარდასაჭერად მიტინგი ჩატარდა 

01.06.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრმა გენადი გაგულიამ იორდანიის ხაშიმიტური სამეფოს  დელეგაცია მიიღო

01.06.18-ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის ფედერაციის ელჩმა ალექსეი დვინიანინმა საინფორმაციო საშუალებებთან  გაცნობითი ხასიათის  შეხვედრა გამართა

03.06.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საპარლამენტო დელეგაციამ პარლამენტის სპიკერის ვალერი კვარჭიას ხელმძღვანელობით ქ. მოსკოვში  „პარლამენტარიზმის განვითარების საერთაშორისო ფორუმში" მიიღო მონაწილეობა

05.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტის თავმჯდომარე ვალერი კვარჭია ქ. მოსკოვში სახელმწიფო დუმის ფედერალური კრების  დსთ-ს საქმეთა კომიტეტის  თავმჯდომარეს ლეონიდ კალაშნიკოვს შეხვდა

05.06.18-მიმდინარე წლის პირველ კვარტალში  ოკუპირებულ აფხაზეთში  საცხოვრებლად 155 რეპატრიანტი ჩავიდა

02.06.18-აფხაზურმა არასამთავრობო ორგანიზაციებმა სომხეთის არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ „აფხაზური პასპორტებით" საზღვრის გადაკვეთის უკანონობის თაობაზე გაკეთებული განცხადება გააპროტესტეს

04.06.18- რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებთან დაკავშირებით  2 შეთანხმების  რატიფიცირებას ხელი მოაწერა

06.06.18-ქ. სოხუმის და ქ. სიმფეროპოლის „საქალაქო კრებებმა" თანამშრომლობის  შესახებ შეთანხმებას  ხელი მოაწერეს

06.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრი გენადი გაგულია რუსეთის ფედერაციის ავტონომიური არაკომერციული ორგანიზაციის „ერთიანი ტრანსპორტის დირექციის"  გენდირექტორს  შეხვდა

07.06.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრმა დაურ კოვემ  ვენესუელას  საგარეო საქმეთა მინისტრს  ხორხე ალბერტო  არეასა მონსერატს დაბადების დღე მიულოცა 

12.06.18- ოკუპირებული გალის რაიონის ადმინისტრაციაში სირიიდან ჩასული  ლტოლვილების ჩასახლების საკითხი განიხილეს

13.06.18-ოკუპირებულ აფხაზეთში  უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისთვის დროებით უვიზო შესვლა დაწესდა

14.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტი რაულ ხაჯიმბა ქ. მოსკოვში  ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატის გახსნას დაესწრო

14.06.18-რუსეთი გაეროში საქართველოს მიერ ინიცირებული რეზოლუციის წინააღმდეგ  გამოვიდა

14.06.18-აფხაზ ჩინოვნიკებს არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ ორგანიზებულ საერთაშორისო შეხვედრებში მონაწილეობა აეკრძალათ

18.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრი გენადი გაგულია იუნისეფის  (გაეროს ბავშვთა ფონდის)  წარმომადგენელს  ლაილა ომარ გადს შეხვდა

21.06.18-ქ. სოხუმში რუსეთის „სამშვიდობო ძალების" დღისადმი მიძღვნილი მიტინგი ჩატარდა

22.06.18-რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტმა ვლადიმირ პუტინმა დსთ-ს ქვეყნებთან,  აფხაზეთთან და ე.წ. სამხრეთ ოსეთთან  თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსად  ოლეგ გოვორუნი  დანიშნა

22.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. რეპატრიაციის სამინისტროს წარმომადგენლებმა ოჩამჩირის რაიონში  რეპატრიანტების ჩასახლების შესაძლებლობა განიხილეს

22.06.18 -ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ მინისტრმა გენადი გაგულიამ წითელი ჯვრის საერთაშორისო მისიის წარმომადგენელი მაქსიმ  ზაბალუევი  მიიღო

25.06.18-ვენესუელას პრეზიდენტმა ნიკოლას მადურომ ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტს რაულ ხაჯიმბას მისასალმებელი წერილი  გაუგზავნა

27.06.18-  ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ მინისტრმა გენადი გაგულიამ  ქ. სოხუმში ვიზიტად მყოფი  რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის დსთ-ს ქვეყნებთან, აფხაზეთთან და  ე.წ. სამხრეთ ოსეთთან სოციალ-ეკონომიკური თანამშრომლობის სამმართველოს უფროსის მოადგილე   დენის ტრავინი მიიღო

27.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის  ე.წ. პრემიერ-მინისტრი გენადი გაგულია ქ. მოსკოვში. ჩრდილოეთ კავკასიის საქმეთა  მინისტრს  სერგეი ჩებოტარიოვს შეხვდა

27.06.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრი გენადი გაგულია ქ. მოსკოვში რუსეთის ფედერაციაში სირიის ელჩს რიდად ხადადს  შეხვდა

 

3.    აფხაზეთის .. ხელისუფლების საგარეო-ეკონომიკური  აქტივობები

(იანვარი-ივნისი, 2018.)

 

25.01.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკურმა უნიტარულმა საწარმოომ „ჩერნომორენერგომ" რუსეთის ფედერაციის საინვესტიციო პროგრამის ფარგლებში გამოყოფილი თანხებით სპეცტექნიკა შეიძინა

19.02.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატამ ქ. პრაღაში გამართულ საერთაშორისო ტურისტულ გამოფენაში მონაწილეობა მიიღო 

05.02.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში რუსეთის ფედერაციისთვის აფხაზური პროდუქციის მიწოდების   საკითხი განიხილეს

13.02.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის პრეზიდენტი გენადი გაგულია  ქ. სოჭში  ქალაქის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის პრეზიდენტს ტარას  იაროშის შეხვდა

17.02.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის დელეგაციამ  ქ. პრაღაში გამართულ ტურიზმის საერთაშორისო ბაზრობაში Holiday World-ში მიიღო მონაწილეობა

27.02.18- ქ. სოხუმში გაიმართა ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფო ქონებისა და პრივატიზაციის კომიტეტის თავმჯდომარის ვახტანგ ფიფიას შეხვედრა ჩინური სამეცნიერო-ტექნიკური კომპანიის   „კაკა ჩაინ-ნედვიჟიმოსტის" წარმომადგენლებთან

01.03.18-აფხაზურმა ბანკმა ნუმიზმატიკურ ჟურნალ «ზოლოტოი ჩერვონეცში" „ყველაზე პოპულარული და ღირებული მონეტის -ახალი ათონის მონასტის" შესახებ სტატია გამოაქვეყნა 

06.03.18- მიმდინარე წელს ოკუპირებული აფხაზეთიდან რუსეთში 96 ტონაზე მეტი  მიმოზის ყვავილი იქნა ექსპორტირებული

08.03.18-ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის საინვესტიციო პროგრამის ფარგლებში 10  ინფრასტრუქტურული პროექტი ხორციელდება

16.03.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. კურორტებისა და ტურიზმის სამინისტრომ  რუსეთის საერთაშორისო ტურისტულ გამოფენაზე „MITT-2018"  საკუთარი სტენდი წარადგინა

16.03.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის დელეგაცია  უწყების პრეზიდენტის გენადი გაგულიას ხელმძღვანელობით სერბთა რესპუბლიკაში იმყოფებოდა

17.03.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ რუსეთის პრეზიდენტის  ადმინისტრაციის წარმომადგენლებთან  ერთად აფხაზეთის სოციალ-ეკონომიკური განვითარების  ხელშეწყობის საინვესტიციო პროგრამის რეალიზაციის საკითხები განიხილა

27.03.18-ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის სავაჭრო წარმომადგენელმა ვლადიმირ ნეკრასოვმა აფხაზეთის ე.წ. საბაჟო პოსტის უფროსთან კონსტანტინე ბალაშოვთან საბაჟო ფორმალობების გამარტივების საკითხი განიხილა

27.03.18- ქ. სოხუმში მოქმედმა კულტურულ-საქმიანმა  ცენტრმა „დომ მოსკვიმ" ახალგაზრდა მეწარმეებისთვის ტრენინგი ჩაატარა

30.03.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის დელეგაციამ მონაწილეობა მიიღო ფორუმში „რუსეთის სამხრეთის კარიბჭე"

16.04.18- რუსეთის ფედერაციის ქალაქებში- ყაზანსა და ბელგოროდში გამართულ  ბაზრობებზე აფხაზური პროდუქცია გაიყიდა

12.04.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატამ საინფორმაციო ტექნოლოგიების სამმართველოს უფროსის ინალ აბუხბას  ხელმძღვანელობით სტავროპოლის მხარის ქალაქ მიხაილოვსკში გამართულ საერთაშორისო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენაში მიიღო მონაწილეობა

19.04.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საპარლამენტო დელეგაციამ პარლამენტის სპიკერის ვალერი კვარჭიას ხელმძღვანელობით იალტის IV საერთაშორისო ეკონომიკურ ფორუმში მიიღო მონაწილეობა

20.04.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატამ უწყების ე.წ. პრეზიდენტის გენადი გაგულიას ხელმძღვანელობით  მონაწილეობა მიიღო ესპანეთის ქალაქ ბარსელონაში  გამართულ საერთაშორისო გამოფენაში  «Alimentaria-2018»

23.04.18-ქ. იალტის მე-4  საერთაშორისო  ეკონომიკური  ფორუმის ფარგლებში აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის მინისტრი ადგურ არძინბა სირიის არაბთა რესპუბლიკის ეკონომიკის მინისტრს შეხვდა

24.04.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წარმომადგენლებმა მონაწილეობა მიიღეს სტავროპოლის მხარის ქალაქ მიხაილოვსკში  გამართულ საერთაშორისო გამოფენაში „«Агроуниверсал-2018»

26.04.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე. წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატაში სპეიალურად ყირიმისთვის მომზადებული მობილური ბმულის- „სტუმრის რუქის" პრეზენტაცია გაიმართა

27.04.18-ოკუპირებული აფხაზეთი სირიიდან ნავთობპროდუქტების მოწოდების საკითხზე მუშაობს

30.04.18-აფხაზურმა ღვინოებმა ქ. კარასნოდარში გამართულ გამოფენაზე ოქროს და ვერცხლის მედლები აიღეს

10.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიწვევით ქ. სოხუმში   გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის დელეგაცია ჩავიდა

10.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ გერმანიის ფედერაციული  რესპუბლიკის მეწარმეთა დელეგაცია მიიღო

18.05.18-ოკუპირებული აფხაზეთის დელეგაციამ ე.წ. ეკონომიკის სამინისტროს წარმომადგენლის სიმონ აგრბას ხელმძღვანელობით ყაზახეთში, ქ.ასტანაში გამართულ ეკონომიკურ ფორუმში მიიღო მონაწილეობა

24.05.18-ოკუპირებული აფხაზეთის დელეგაცია ე.წ. ეკონომიკის მინისტრის ადგურ არძინბას ხელმძღვანელობით ქ. სანკტ-პეტერბურგში გამართულ ეკონომიკურ ფორუმში მონაწილეობდა

08.06.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის დელეგაციამ "კურსკის ბაზრობაში" მიიღო მონაწილეობა

08.06.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წარმომადგენლებმა მონაწილეობა მიიღეს რუსეთის ცენტრალური ფედერალური ოკრუგის  სავაჭრო-სამრეწველო პალატების ასოციაციის სხდომაში

11.06.18-ოკუპირებული აფხაზეთიდან ანექსირებულ ყირიმში ინერტული მასალებით დატვირთული პირველი გემი  გავიდა

19.06.18-რუსეთის ფედერაციამ ოკუპირებულ აფხაზეთში ჰუმანიტარული დახმარების სახით ახალი სასოფლო სამეურნეო ტექნიკა შეიტანა

25.06.18-ოკუპირებულ აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო  პალატის დელეგაცია ქ. ვარნის  სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიწვევით  ბულგარეთში იმყოფებოდა

27.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრმა გენადი გაგულიამ და რუსეთის ფედერაციის  ვიცე-პრემიერმა ვიტალი მუტკომ ქ. მოსკოვში  აფხაზეთსა და რუსეთის ფედერაციას შორის   სოციალ-ეკონომიკური თანამშრომლობის საკითხები განიხილეს

 

4. სხვადასხვა ღონისძიებები

ძალოვანი სფერო, სასამართლო

22.06.18-დნესტრისპირეთისა და ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საკონსტიტუციო სასამართლოები  თანამშრომლობაზე  შეთანხმდნენ

07.02.18-ოკუპირებულ აფხაზეთში დისლოცირებული რუსული ბაზის სამხედრო ტოპოგრაფიის  ხპეციალისტებმა აფხაზეთის პოლიგონების  სამგანზომილებიანი რუკა შეადგინეს

12.02.18-დნესტრისპირელმა ომის ვეტერანებმა ქ. გაგრაში სარეაბილიტაციო კურსი გაიარეს

17.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლეებმა ლუდმილა ხოჯაშვილმა და დიანა ფილიამ ქ. სანკტ პეტერბურგში საერთაშორისო იურიდიულ ფორუმში მიიღეს მონაწილეობა

11.06.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. საგანგებო სიტუაციათა სამინისტროს თანამშრომლებმა რუსეთში გამართულ საერთაშორისო სწავლებებში მიიღეს  მონაწილეობა

 

განათლება

03.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტმა „რუსეთსა და აფხაზეთს შორის  განათლებისა და კვალიფიკაციის შესახებ დოკუმენტებისურთიერთაღიარების თაობაზე"  მიღებული შეთანხმების რატიფიკაცია მოახდინა

08.05.18-ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფო უნივერსიტეტში ქ. ურალის პედაგოგიური უნივერსიტეტის თანამონაწილეობით საერთაშორისო სამეცნიერო-პრაქტიკული კონფერენცია გაიმართა

02.05.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფო უნივერსიტეტში ქ. მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფიზიკის კათედრის  გახსნის საკითხი განიხილეს

 

მეცნიერება

21.02.18-ქ. მოსკოვში რუსეთის გეოგრაფიულ საზოგადოებასა და ფონდ „გორნაია აბხაზიას" შორის თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმება გაფორმდა

26.02.18-ფონდმა „გორნაია აბხაზიამ"  რუსეთის პარლამენტს წინადადებით მიმართა,  მხარი დაუჭიროს  აფხაზეთში „საერთო-კავკასიური არქეოლოგიური ექსპედიციის" ჩატარებას

13.03.18- ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ.  მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტმა ზურაბ ჯოპუამ მონაწილეობა მიიღო ქ. ტულაში გამართულ ფოლკლორისტთა სრულიად რუსეთის კონგრესში

10.05.18-ოკუპირებული აფხაზეთი

ოკუპირებულ აფხაზეთში ე.წ. სახელმწიფო და კერძო საკუთრების მართვის პრობლემები და ანალიზი

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებულ აფხაზეთში

ე.წ. სახელმწიფო და კერძო საკუთრების მართვის პრობლემები და ანალიზი

 

ივნისი, 2018

 

                                                           შინაარსი                                      

1.    შესავალი

2.    საცხოვრებელი ფართის შეძენის წესები

3.    მიწის საკითხი

4.    პრივატიზება

დასკვნა

 

1. შესავალი

აფხაზეთში უძრავი ქონების (მათ შორის საცხოვრებელი ფართის) ან მიწის შეძენის შესახებ დისკუსიები პერიოდულად მიმდინარეობს.არის თუ არა შესაძლებელი უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისათვის უძრავი ქონების შეძენა ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე?

ეს საკითხი განსაკუთრებული ინტერესის საგანს რუსეთის მოქალაქეებისათვის წარმოადგენს. თავისი აქტუალობიდან გამომდინარე, მიწის, ან უძრავი ქონების შესყიდვის საკითხი  განიხილება როგორც ოფიციალურად, ასევე რუსეთ-აფხაზეთის მიერ გამართულ სხვადასხვა ფორუმებსა და შეხვედრებზე, თუმცა ინფორმაციის მოპოვების თვალსაზრისით, რუსული წყაროებიდან გაცილებით მეტი შეიძლება გავიგოთ, ვიდრე აფხაზურიდან, რადგან ქონებრივი თემა რუსეთისთვის მეტად საინტერესოა. ის წლების განმავლობაში ცდილობს აფხაზეთის ხელისუფლება დაითანხმოს იმაზე, რომ რუსეთის მოქალაქეებს მიეცეთ საშუალება აფხაზეთში უძრავი ქონების ყიდვისას დაიკანონონ შეძენილი ქონება. ამ საკითხზე შეუთანხმებლობის გამო, აფხაზები  ბევრჯერ გაკიცხვის ობიექტიც გამხდარან  „უფროსი ძმისგან".

 

2.   საცხოვრებელი ფართის შეძენის წესები

როგორც ირკვევა, რუსეთის მიერ აფხაზეთის ე.წ. „აღიარების" შემდეგ, 2009 წლისათვის, უძრავი ქონების ფასმა აფხაზეთში საგრძნობლად მოიმატა, თუმცა მათი მოლოდინი უძრავი ქონების ბაზრის გააქტიურებასთან დაკავშირებით, არ გამართლდა.  გაყიდვები თითქმის შეჩერდა, რასაც აფხაზი რიელტერები მსოფლიოში არსებული ეკონომიკური კრიზისით ხსნიან და რატომღაც არ უკავშირებენ იმ ფაქტს, რომ  აფხაზეთში კერძო საკუთრების შეძენა დე-იურე შეუძლებელია, რადგანაც იყიდება ის უძრავი ქონება, რომლებიც ქართველებს ეკუთვნოდათ და აქედან გამომდინარე, არ არსებობს საჭირო დოკუმენტაცია ნასყიდობის ხელშეკრულებების გასაფორმებლად.

გაყიდვების ოფისებში მყიდველებს ეუბნებიან, რომ დევნილების სახლები, რომლებიც 10 წლის განმავლობაში მიტოვებულია, ავტომატურად გადადის სახელმწიფო საკუთრებაში.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ აფხაზეთში უამრავი ფაქტი არსებობს იმისა, რომ იქ მცხოვრებ სხვადასხვა ეროვნების მოქალაქეებს, მათ შორის რუსებს, მიზანმიმართულად ჩამოართვეს საცხოვრებელი ბინები. თუ მოქალაქე რამოდენიმე დღით დატოვებს სახლს, სახლმმართველი, რამდენიმე მოწმესთან ერთად, მას დალუქავს წარწერით: „მიტოვებული", რის შემდეგაც შესაძლებელი ხდება ამ ბინის გასხვისება, მიუხედავად იმისა, რომ ბინას ფაქტობრივი მფლობელი ყავს.

ამ ფაქტებს ძირითადად რუსი ეროვნების მოქალაქეები ასაჯაროებენ, რომლებიც ხშირად სასამართლოს მიმართავენ საჩივრით, თუმცა დაზარალებულები აფხაზურ სასამართლოში  სამართალს ვერანაირად  აღწევენ.

სადაო ბინების  საკითხი დღესაც აქტუალურად განიხილება აფხაზეთის ე.წ. საზოგადოებრივ  პალატაში, სახლმმართველობებში, პროკურატურასა თუ სასამართლოში, თუმცა გადაწყვეტილებების მიღება ჭიანურდება ან მიღებული გადაწყვეტილებები ვერ სრულდება იმის გამო, რომ სადაო ბინიდან გამოსახლებული ოჯახები უნდა უზრუნველყონ შესაბამისი საცხოვრებელი ფართით და პირობებით.

ე.წ. საზოგადოებრივი პალატის წევრები აცხადებენ, რომ აფხაზეთის ე.წ. მინისტრთა საბჭოს 1998 წლის განკარგულებაში, რომელიც დღემდე მოქმედებს, ნათქვამია, რომ ომში დაღუპულთა ოჯახის წევრებს ან აფხაზეთის ომის გმირების ოჯახებს შეუძლიათ დაიკავონ მიტოვებული სახლები, რომლებსაც შემდგომ დაიკანონებენ, თუმცა დაკანონება მაინც არ ხდება, რადგანაც აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფომ მიტოვებული სახლების ნაციონალიზაცია ჯერჯერობით ვერ მოახერხა.

სოხუმის ე.წ. ქალაქის საბჭოს თავმჯდომარის კონსტანტინე ფილიას განცხადებით, სოხუმში საცხოვრებლის მიღების  მსურველთა რაოდენობა 2300 ადამიანს აღემატება, თუმცა ბინის მიღების  მოლოდინი სრულიად უპერსპექტოვოა, რადგან ქ. სოხუმში და გუმისთის დასახლებაში ბინების დათვალიერების და აღწერის შედეგად გამოვლინდა მხოლოდ 2 თავისუფალი ბინა. ყველა ბინა დაკავებულია, მიუხედავად იმისა, გაფორმებულია თუ  გაუფორმებელი.

ამრიგად, უნდა აღინიშნოს, რომ ამ მხრივ აფხაზეთის ოკუპირებულ ტერიტორიაზე არის სრული ქაოსი. ეს თემები მიშვებულია ე.წ. ხელისუფლების მიერ და ამ პროცესებს ისინი ვერ მართავენ, რაც ნათლად ჩანს ამ დარგის არსებული მდგომარეობისა და მასში მიმდინარე პროცესების გაანალიზებისას [1].

უძრავი ქონების, უფრო ზუსტად საცხოვრებელი ფართის გაყიდვის საკანონმდებლო დონეზე გადაწყვეტის საკითხი აფხაზეთში პერიოდულად აქტიურდება ხოლმე პოლიტიკური პარტიების, სხვადასხვა საზოგადოებრივი ორგანიზაციების თუ სახელისუფლებო სტრუქტურების მიერ მოწყობილ დისკუსიებში.

რუსულ-აფხაზურ ურთიერთობებში რეგულარულად მიმდინარე, აფხაზეთში საცხოვრებლის შეძენის აკრძალვის საკითხი, წმინდა პოლიტიკური მნიშვნელობისაა. პრაქტიკულად, აფხაზეთში უძრავი ქონების სიიაფე მთელ რიგ პრობლემად იქცევა მისი უცხოელი მყიდველისთვის - დაუსაბუთებელი მიწის პრობლემებიდან,  ღია და აშკარა კრიმინალურ რისკებამდე.  აქვე აღსანიშნავია, რომ ბევრ ინტერნეტ-გვერდზე, სადაც განთავსებულია უძრავი ქონების რეალიზაციის შსახებ განცხადებები, იქვე მითითებულია ის რისკები, რაც შეიძლება თან ახლდეს აფხაზეთში შეძენილ უძრავ ქონებას.

დღევანდელი მოქმედი კანონმდებლობის მიხედვით, საცხოვრებელი ფართი შეუძლიათ შეიძინონ მხოლოდ აფხაზეთის მოქალაქე პირებმა. აკრძალვა არ ეხება უცხო ქვეყნის მოქალაქის მიერ სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, საკურორტო და სხვა დანიშნულების ობიექტების შესყიდვას.

აფხაზები ამ საკითხს არაერთგვაროვნად უდგებიან. არიან ისეთები, რომლებიც კატეგორიულად ეწინააღმდეგებიან უცხო ქვეყნის მოქალაქეზე საცხოვრებლის მიყიდვას, რადგანაც მიაჩნიათ, რომ ეს მათ „ქვეყანას" მიიყვანს დემოგრაფიულ დისბალანსამდე, რაც სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენს ე.წ. ქვეყნისათვის. საზოგადოების მეორე ნაწილს მიაჩნია, რომ არ შეიძლება ქონების შეძენის (ამ შემთხვევაში საცხოვრებელი ფართის) საკითხის დაკავშირება აფხაზეთის მოქალაქეობის მიღებასთან. რუსული მხარე აღნიშნავს, რომ საკითხი ძალზე აქტუალურია და მოსაგვარებელი, მოყავს სხვადასხვა არგუმენტები იმასთან დაკავშირებით, რომ ამ საკითხის მოუგვარებლობამ შეიძლება ინვესტორების „დაფრთხობა" გამოიწვიოს, ხოლო აფხაზური მხარე მიიჩნევს, რომ ეს საკითხი არ ქმნის მნიშვნელოვან ბარიერს აფხაზეთში უცხოური ინვესტიციების მოსაზიდად.

როგორც უკვე აღინიშნა, ეს საკითხი განიხილებოდა სოხუმში გამართულ რუსულ-აფხაზურ ფორუმებზე. რიგით მეექვსე ფორუმზე (სოხუმი,13/11 2015 წ.) გაჟღერდა რუსული მხარის „მსუბუქი" ზეწოლით მიღებული „ერთობლივი" გადაწყვეტილება, რომელიც ჩამოყალიბდა შემდეგნაირად: „მრგვალი მაგიდის გამართვის შედეგად, საინვესტიციო პოლიტიკის პრიორიტეტების გათვალისწინებით გადაწყდა, რომ რუსულ და აფხაზურ მხარეებს შესაძლებლად მიაჩნიათ უძრავი ქონების, საცხოვრებელი ფართების რუსეთის მოქალაქეებისთვის მიყიდვის საკითხის განხილვა". ამ განცხადებაში გამოთქმულია მხოლოდ საკითხის განხილვის შესაძლებლობა, თუმცა ეს ფაქტიც „დიდ მიღწევად" უნდა ჩაითვალოს აფხაზების მუდმივი წინააღმდეგობის ფონზე.  ამასთან, უნდა აღინიშნოს, რომ ამ წინადადებას დღემდე არ მიუღია კანონის ძალა.

აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტის ვიცე-სპიკერმა დაურ არშბამ აღნიშნა, რომ პირადად ის, უფრო წინააღმდეგია, ვიდრე ეთანხმება ამ მოსაზრებებს, თუმცა ამბობს, რომ ორივე მხარის არგუმენტები გასათვალისწინებელია. რეალურად საკითხი უნდა გადაწყდეს ისე, რომ არა ვინმე კონკრეტული პირის, არამედ სახელმწიფოს ინტერესები იყოს გათვალისწინებული, რადგანაც ეს საკითხი პირდაპირ კავშირშია „სახელმწიფო" უსაფრთხოებასთან.  „სახელმწიფო უსაფრთხოებაში" აფხაზური მხარე გულისხმობს იმ მოსაზრებას, რომ სვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეები, მათ შორის ეთნიკურად ქართველები, თავისუფლად შეძლებენ აფხაზეთში უძრავი ქონების შეძენას და წლების შემდეგ აფხაზები ისევ „უმცირესობაში" აღმოჩნდებიან. დაურ არშბა იქვე აღნიშნავს, რომ ჯერჯერობით ვერ ხედავს ამ საკითხის კანონის დონეზე გადაწყვეტის აუცილებლობას. შეცდომების თავიდან ასაცილებლად, საკითხი მოითხოვს სერიოზულ დაფიქრებას. შეუძლებელია კანონის მიღება, როცა არ არის აღრიცხული საბინაო ფონდი, აგრეთვე არ არსებობს მიწის საკადასტრო აღწერის მონაცემები.

სავარაუდოა, რომ აფხაზეთში არსებული სახელმწიფო, მუნიციპალური და კერძო საკუთრების, აგრეთვე მიწის კადასტრისა და საბინაო ფონდის მონაცემების დადგენა და შესაბამისი რეესტრის გაკეთება სწორედ ამიტომაც ჭიანურდებოდა წლების მანძილზე.

დაურ არშბა აგრეთვე არ ეთანხმება კერძო საკუთრების გაყიდვის მომხრეების არგუმენტს, რომ საკითხის უარყოფითად გადაწყვეტის შემთხვევაში ინვესტორები არ შევლენ „ქვეყანაში" და იშველიებს იმ ფაქტს, რომ მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში არ არსებობს საცხოვრებელი ფართის უცხო პირზე გაყიდვის უფლება, მაგრამ მაინც უამრავი ინვესტორი ჰყავთ. ე.წ. პარლამენტის ვიცე-სპიკერი უძრავი ქონების გაყიდვის საკითხის დადებითად გადაწყვეტის მოთხოვნაში ხედავს, რომ ამ საკითხის უკან დგანან ადამიანები, რომლებიც უბიძგებენ, ლობირებენ „მავანის" ან ჯგუფურ კომერციულ ინტერესებს. როდესაც ამბობენ, რომ რუსეთი მათი სტრატეგიული პარტნიორია და მის მოქალაქეებზე საცხოვრებლის მიყიდვის უფლების არქონა - ეს  მათდამი გამოხატული უნდობლობაა, განსაკუთრებით სამოკავშირეო ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, ისინი თავს ვალდებულად თვლიან, რომ რუსეთის ინტერესები გაითვალისწინონ, - ეს არგუმენტი ძალზე პრიმიტიულად ჟღერს და ეს ორი სრულიად სხვადასხვა თემაა. დაურ არშბა თვლის, რომ არც ერთ ქვეყანაში კერძო საკუთრების გაყიდვით მიღებული შემოსავალი არ წარმოადგენს ბიუჯეტის შევსების სერიოზულ წყაროს და ეს არც აფხაზეთის ბიუჯეტისთვის იქნება სერიოზული შემოსავალი.

რაც შეეხება უკვე გაყიდული ქონების ლეგალიზებას, აქ საკითხი უფრო სერიოზულადაა. რადგან კანონი იმ დროს არ არსებობდა, ხოლო მიღებულ კანონს უკანა რიცხვით ვერ დაათარიღებენ, რაც სავსებით ლოგიკურია, ე.ი. არსებული  ნასყიდობის ხელშეკრულებები ითვლება სარისკოდ და არაკანონიერად.

ეს საკითხი აფხაზეთის მკვიდრთა გარკვეული ნაწილისათვის ძალზე აქტუალურია, რადგანაც აფხაზეთის კონფლიქტის შემდგომ პერიოდში, ქართველების მიერ მიტოვებული ქონების მიზერულ ფასად რეალიზების შედეგად, სარისკო და უკანონო გარიგებები მრავლადაა გაფორმებული [2].

უძრავი ქონების უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე გაყიდვის საკითხს, ე.წ. აფხაზეთის პარლამენტში ბევრი მომხრეც ჰყავს, თუმცა მცირედი შეზღუდვის დაკისრების შემთხვევაში: - უძრავი ქონების შესყიდვა არ უნდა იყოს დაკავშირებული აფხაზეთის მოქალაქეობის მიღებასთან. ზოგიერთი ფიქრობს, რომ საჭიროა უცხო ქვეყნის მოქალაქეების მიერ უძრავი ქონების შესყიდვის დროს,  განისაზღვროს უძრავი ქონების ადგილმდებარეობა. აფხაზი პარლამენტარების მოსაზრებები სხვადასხვაა, მაგალითად, შესყიდვის ნება დართონ მხოლოდ აფხაზეთის აღმოსავლეთ რეგიონში და  არ გაიყიდოს უძრავი ქონება გაგრაში, გუდაუთაში, სოხუმში. მათი აზრით, ასეთი სტრატეგია აღმოსავლეთ აფხაზეთის რეგიონის ხელახალ განაშენიანებას შეუწყობს ხელს. საჭიროა აგრეთვე დაწესდეს კვოტა, თუ რამდენ ადამიანს შეეძლება საცხოვრებლის შესყიდვა წლის განმავლობაში, გაჟღერდა აგრეთვე ისიც, რომ ისეთ გაუკაცრიელებულ რაიონებში, როგორიცაა მაგალითად ოჩამჩირე, გასცენ ახალი საცხოვრებელი ბინების მშენებლობის ნებართვა და შემდეგ მენაშენეებს მოსთხოვონ ყოველი აშენებული 100 საცხოვრებელი ბინიდან 10 % „დაუთმონ" სახელმწიფოს, რომელიც თავის მხრივ ბინებს გადასცემს საცხოვრებლის მიღების რიგში მდგომ მოქალაქეებს და ასე შემდეგ.

აფხაზეთში კამათი არ წყდება, რუსეთის მოქალაქეების მიერ საცხოვრებელი ფართის შეძენაზე მორატორიუმის მოხსნის საკითხის ირგვლივ. ეს საკითხი რუსეთისთვის აქტუალობას დღემდე არ კარგავს. თუმცა ამავდროულად,  უცნაურია და ხაზგასმით უნდა აღინიშნოს, რომ იგივე ზღვისპირა ქალაქ სოჭში ოლიმპიადის ჩატარებისთვის აშენებული საცხოვრებელი ბინები ჯერ კიდევ არ არის რეალიზებული. ამ სიტუაციაში, უფრო ლოგიკური იქნებოდა რუსეთმა, აფხაზეთში ქონების შეძენის შეზღუდვის მოხსნის უშედეგო ლობირების ნაცვლად, ორიენტაცია აიღოს სოჭში „ოლიმპიური ქალაქის" გაყიდვების ახალი მექანიზმების შემუშავებაზე [3].

მიუხედავად ყველაფრისა, აფხაზეთში უძრავი ქონების შეძენის მსურველები მაინც არიან, გამომდინარე იქედან, რომ იქ ფასები უძრავ ქონებაზე არარეალურად დაბალია. სწორედ ეს ხდის მიმზიდველს იქ არსებულ უძრავ ქონებას, თუმცა აფხაზი ჩინოვნიკები აცხადებენ, რომ ამ სარისკო გარიგებებს „ხელისუფლებასთან" არავითარი კავშირი არა აქვს და რუსეთის მოქალაქეებმა კარგად იციან, თუ რა რისკებზე უწევთ წასვლა. ისინი ინფორმირებულნი არიან იმის თაობაზე, რომ ამ საცხოვრებლებს ვერ დაიკანონებენ, ელემენტარულად, კანონის არარსებობის გამო, მაგრამ ბევრი ამ მაცდურ წინადადებაზე უარს ვერ ამბობს. აფხაზეთში ხშირია შემთხვევები, როცა უცხოელი მყიდველი უთანხმდება აფხაზეთის მოქალაქეს, რომ ეს უკანასკნელი გახდეს შუამავალი გამყიდველსა და მას შორის და ბინა ფორმდება აფხაზ მოქალაქეზე, რომელიც რაღაც დროის გასვლის შემდეგ არც ბინას იძლევა და არც გადახდილ თანხას უბრუნებს „მყიდველს". არის შემთხვევები, როცა ერთიდაიგივე სახლი გაყიდულა რამოდენიმეჯერ. იურიდიული საბუთის გარეშე გაყიდული ქონება და ქონების გაყიდვიდან მიღებული შემოსავალი - ორივე თავდაპირველ მეპატრონეს რჩება. ერთადერთ, უფრო ნაკლებად სარისკო გარიგებად ითვლება ერთობლივი საწარმოს შექმნა, აფხაზი რეზიდენტის მონიმალური წილობრივი მონაწილეობით. ამ შემთხვევაში ინვესტორი რიცხავს თანხას საწარმოს ანგარიშსწორების ანგარიშზე და ამგვარად იხდის ნაყიდი ქონების საფასურს. ასეთი ტიპის გარიგება სხვა ვარიანტებთან შედარებით უფრო ძვირია, მაგრამ რისკიც ნაკლებია. საწარმოს რეგისტრაცია, გაფორმება, ასევე იურიდიული დოკუმენტაციის მოწესრიგება დაახლოებით 50 000 რუბლი (დაახლოებით 2 250 ლარი), რასაც ემატება ნოტერიუსისათვის გადახდილი საკომისიო - ქონების ღირებულების 2 %  და სახელმწიფო ბაჟი.

რუსეთი თავის მხრივ გამოთქვამს ეჭვს, რომ აფხაზეთის ხელისუფლება ხელოვნურად ქმნიდა ბარიერებს იმისათვის რომ გადაევადებინა საკუთრების შესახებ კანონის მიღება, იმიზეზებდა რა საცხოვრებელი ფონდის და საკადასტრო გეგმის არარსებობას.

 

3. მიწის საკითხი

აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკის კონსტიტუციის თანახმად, მიწა ხალხის საკუთრებაა და არ ექვემდებარება შესყიდვას დარეალიზაციას, რაც ასევე გაწერილია აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკის მიწის კოდექსში დარეგულირდება აფხაზეთის ე.წ რესპუბლიკის მიწის კოდექსითა და აგრეთვე სამოქალაქო კოდექსით. კერძო საკუთრების საკითხი მიწასთან დაკავშირებით არ განიხილება, რადგან ეს ეწინააღმდეგება აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკის მიწის კოდექსს,  სადაც წერია, რომ:

მუხლი 3. მიწა არის აფხაზი ხალხის საკუთრება

1. აფხაზეთის რესპუბლიკის საზღვრებში არსებული მიწა წარმოადგენს მხოლოდ და მხოლოდ აფხაზეთის რესპუბლიკის საკუთრებას;

2. აფხაზეთის რესპუბლიკაში მიწის საკუთრების უფლებასრესპუბლიკის მთელ ტერიტორიაზე ახორციელებს აფხაზეთის რესპუბლიკის უზენაესი საბჭო;

3. აფხაზეთის რესპუბლიკის ყველა მოქალაქეს აქვს უფლება მიწის ნაკვეთზე, რომლის მიღების პირობები და პროცედურები განსაზღვრულია ამ კოდექსით და აფხაზეთის რესპუბლიკის სხვა საკანონმდებლო აქტებით;

4. აკრძალულია მიწის ნაკვეთის ყიდვა და გაყიდვა, გირავნობა და თვითნებური გაცვლა...

აფხაზეთში მიწა შეიძლება იყოს მხოლოდ საკუთრების ობიექტი ან გადაცემული იყოს დროებით სარგებლობაში.

რაც შეეხება უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და უცხო ქვეყანაში რეგისტრირებულ იურიდიულ პირებს, მათთვის აფხაზეთში მიწის კერძო საკუთრებაში აღების პერსპექტივა ნულოვანია, თუმცა კანონმდებლობის მიხედვით, მათ შეუძლიათ აიღონმიწის ნაკვეთები იჯარით [4].

აფხაზეთში მიწის გაყიდვის საკითხი არ დგას და არც შეიძლება დადგეს! - აცხადებს აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტი  რ. ხაჯიმბა ჟურნალისტებთან შეხვედრაზე, - „აფხაზეთის მიწა და სხვა ბუნებრივი რესურსები არის მხოლოდ და მხოლოდ აფხაზი ხალხის საკუთრება!"

მემკვიდრეობით მიწა გადაეცემა მხოლოდ აფხაზეთის რესპუბლიკის მოქალაქეებს! შესაბამისად, უცხო ქვეყნის მოქალაქეებსა და კომერციულ ორგანიზაციებზე ეს არ ვრცელდება.

მიწით სარგებლობის უფლება შესაძლებელია გაფორმდეს, მათ შორის „უცხოური ინვესტიციებით დაფუძნებულ საერთაშორისო გაერთიანებებსა და ორგანიზაციებზე,  აფხაზეთისა  და  უცხოური  იურიდიული ან ფიზიკური პირის მონაწილეობით".

უცხოელი ინვესტორებისათვის მიწის ნაკვეთის მიღების ყველაზე უფრო გავრცელებული ვარიანტია მიწის იჯარით აღება. იჯარის შემთხვევაში მიწის ნაკვეთით სარგებლობა შეუძლიათ აფხაზეთის მოქალაქეებს, სასოფლო-სამეურნეო საწარმოებს, მიუხედავად საკუთრების ფორმისა, აგრეთვე საერთაშორისო გაერთიანებებს და ორგანიზაციებს აფხაზეთის იურიდიული ან ფიზიკური პირისა და უცხოური იურიდიული და ფიზიკური პირის  მონაწილეობით, ასევე უცხო ქვეყნის ორგანიზაციებს, უცხოურ იურიდიულ პირებსა და მოქალაქეებს.

მიწის იჯარა არის როგორც მოკლევადანი - 3 წლამდე, ასევე გრძელვადიანი -25 წლამდე, თუმცა პრაქტიკაში დამკვიდრდა, რომ მიწა იჯარით  გაიცემა ჯერ მოკლე ვადით, ხოლო საჭიროების შემთხვევაში გრძელდება ხელშეკრულება, რადგანაც პირდაპირ გრძელვადიანი იჯარის გაფორმების შემთხვევაში ხშირად არ ხდებოდა მათი გამოყენება დანიშნულებისამებრ [5].

 

4. პრივატიზება

ოკუპირებულ აფხაზეთში 1997 წლიდანმოქმედებდა კანონი „პრივატიზაციის შესახებ", თუმცა ეს კანონი იყო პირდაპირი ასლი რუსეთის კანონისა და არც არის გასაკვირი, რომ ეს კანონი წლების მანძილზე არ სრულდებოდა.

2016 წლის ზაფხულში აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტმა მიიღო და ე.წ. პრეზიდენტმა დაამტკიცა ახალი ე.წ. კანონი „სახელმწიფო და მუნიციპალური საკუთრების პრივატიზების შესახებ" (რომელიც 2017 წლის 1 იანვრიდან ამოქმედდა),რასაც  აფხაზი პოლიტოლოგებისა და ექსპერტების მხრიდან ორაზროვანი რეაქცია მოყვა. ზოგიერთმა, აფხაზეთის  ხელმძღვანელობა, აფხაზეთის  გაყიდვის მცდელობაშიც კი დაადანაშაულა, თუმცა კანონის ბევრი დებულება მოითხოვდა კანონქვემდებარე აქტების საშუალებით დარეგულირებას და შემდგომ განხორციელებას.

ძირითადი განსხვავება ძველსა და ახალ კანონს შორის არის ის, რომ ძველი კანონი არ კრძალავდა „პირდაპირი მიყიდვის,მათ შორის კონკურენტული შერჩევის წესით" განხორციელებულ უძრავი ქონების პრივატიზებას, სადაც ფაქტობრივად არ არსებობდა კონკურენტუნარიანი გარემო. სწორედ ამის გამო, წინა პერიოდში განხორციელებულ პრივატიზებებს მოყვა საკმაოდ ბევრი სკანდალური საქმე. ახალი კანონის მე-3 თავში მკაფიოდ არის განსაზღვრული პრივატიზების ფორმები, მათ შორის რესპუბლიკური და მუნიციპალური ქონების გაყიდვა აუქციონებზე და კონკურსებზე, უნიტარული საწარმოების აქციონირება, ღია სააქციო საზოგადოების აქციების გაყიდვა სპეციალიზირებულ აუქციონზე და ა.შ.

როგორც აღინიშნა, ე.წ. სახელმწიფო ქონების მართვისა და ე.წ. პრივატიზების სახელმწიფო კომიტეტი თავისი საქმიანობის მანძილზე მთელ რიგ პრობლემებს წააწყდა. კერძოდ, აღმოჩნდა, რომ სახელმწიფო საკუთრების მრავალი ობიექტი არ იყო სათანადოდ გაფორმებული. თუმცა, სააგენტომ განაგრძო მუშაობა, განისაზღვრა კონკურსის წესით პრივატიზების საკითხი, საპრივატიზაციო ობიექტების რეესტრის წარმოების წესი, შემუშავდა სახელმწიფო საკუთრების იჯარით გადაცემის მექანიზმი.

აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკის სახელმწიფო ქონების მართვისა და პრივატიზების სახელმწიფო კომიტეტი აცხადებს, რომ საჭიროა იჯარით გაცემული ობიექტების ეფექტურად გამოყენება, რადგანაც არსებობს ტენდენცია, რომ მოიჯარე პირები არაკეთილსინდისიერად მოქმედებენ, ანუ არ ასრულებენ ხელშეკრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს. - "საიჯარო ობიექტები ეფექტიანად უნდა გამოვიყენოთ, წინააღმდეგ შემთხვევაში ჩვენ გადავხედავთ ჩვენს ურთიერთობებს, ვისაც ჩვენთან პრობლემები აქვს", - განაცხადაე.წ. პრივატიზაციის კომიტეტის თავმჯდომარემ ვახტანგ ფიფიამ [6].

მისითქმით, კომიტეტმა უკვეგანსაზღვრა2018 წელს შესასრულებელი სამუშაოების ვექტორი. მისი განცხადებით, შემუშავებულია სახელმწიფო ქონების მართვის ახალი მეთოდოლოგია, რის მიხედვითაც შეისწავლიან ყველა იმ ობიექტს, რომელთა ნუსხა გადასცა ე.წ. ეკონომიკის სამინსტრომ და რომლებიც არ ფუნქციონირებენ. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ეს რეესტრი არასრულია, რადგანაც ე.წ. სახელმწიფო რეესტრის მუშაობაში სერიოზული პრობლემებია. აფხაზეთში 2002 წლიდან მუშაობენ რესპუბლიკური საკუთრების რესტრის შემუშავებაზე, მაგრამ სერიოზულ წინააღმდეგობებს აწყდებიან. ყველა სამინისტროებსა და უწყებებს დავალებული ჰქონდათ,  მოემზადებინათ იმ ობიექტების ჩამონათვალი, რომელიც მათ ბალანსზე იყო აღიცხული. ჯერ კიდევ შეუძლებელია სახელმწიფო დაწესებულებების რეესტრის სრულყოფა, იმის გამო, რომ სამინისტროები, უწყებები და ადმინისტრაციები დროულად ვერ აწვდიან ცნობებს პრივატიზების კომიტეტს, მათ ბალანსზე არსებული ობიექტების შესახებ.

მიუხედავად ამ პრობლემებისა, ე.წ. პრივატიზაციის სახელმწიფო დეპარტამენტმა გამოაქვეყნა შემდეგი მონაცემები:

საერთოჯამში, 2017 წლის ზაფხულის მდგომარეობით, რესპუბლიკური ქონების რეესტრში ფიქსირდება 118 ორგანიზაცია, რომელთა ბალანსზე 1162 რესპუბლიკური, ხოლო 2255 მუნიციპალური საკუთრებაა.

2001 წლიდან - 2016 წლის ჩათვლით, რესტრის ჩამონათვალში1972 ობიექტია, აქედან 1057 პრივატიზებულია, სადაც იყო მუნიციპალური საკუთრების 875, ხოლო რესპუბლიკური საკუთრების- 182ობიექტი.

მთელი ამ ხნის განმავლობაში საპრივატიზაციო ფონდში შესულია 900მლნ რუბლი (დაახლოებით 14,2 მლნ დოლარი) (აქ და სხვაგან აშშ დოლარის კურსი რუსულ რუბლთან მიმართებაში გაანგარიშებულია ყოველი წლის აღნიშნული ვალუტის კურსის საშუალოკვარტალური და საშუალოწლიური მაჩვენებლის მიხედვით - იხ. დანართის ცხრილი ა), რაც საკმაოდ არასერიოზული მაჩვენებელია და მიუთითებს იმაზე, რომ ჩატარებული საპრივატიზაციო გარიგებები აბსოლუტურად არ ითვალისწინებდა „სახელმწიფო" ინტერესებს. სადავოა და ბევრ კითხვას აჩენს ამა თუ იმ ობიექტის შეფასების კრიტერიუმებიც. შესყიდული ობიექტების (დაახლოებით 140 ობიექტის) მფლობელები, თავის მხრივ, უხეშად არღვევენ ხელშე­კრულებით ნაკისრ ვალდებულებებს, კერძოდ ის, რომ აღადგინონ დანგრეული ობიექტები. ისინი ელოდებიან ინვესტორებთან სარფიან გარიგებებს.

ე.წ. ქონების სახელმწიფო დეპარტამენტს იჯარით გაცემული აქვს 36 საკურორტო დანიშნულების ობიექტი, თუმცა არც აქ გვხვდება უკეთესი მდგომარეობა. მოიჯარეებმა 2016 წელს „სახელმწიფო" ბიუჯეტში ჩარიცხეს მხოლოდ 23 მლნ რუბლი (363000 აშშ დოლარი), ხოლო ბევრ მათგანს სახელმწიფოს მიმართ დავალიანებაც უფიქსირდება.მაგრამ ასეთ მფლობელებთან დადებული ხელშეკრულებები ანულირება არ ხდება.

არსებული პრობლემების გათვალისწინებით, ე.წ. პრივატიზაციის კომიტეტის ხელმძ­ღ­ვანელმა ვახტანგ ფიფიამ შეიმუშავა ახალ კანონში შესატანი ცვლილებების შესახებ წინადადებები,  სადაც სავარაუდოდ შეეხება „პირდაპირი მიყიდვის წესის" კვლავ დანერგვას, რადგანაც თვლის, რომ მისი  გაუქმება ჯერ ნაადრევი იყო, თუმცა სავარაუდოდ ამ წესის ისევ შემოღება და  დანერგვა  ნოყიერ  ნიადაგს შეუქმნის და გაზრდის ამ სფეროში დღეს არსებულ კორუფციულ გარიგებებს.

 

დასკვნა

ოკუპირებულ აფხაზეთში ე.წ. სახელმწიფო ქონებისა და კერძო საკუთრების განკარგვასთან დაკავშირებული მდგომარეობის, გარკვეული ფაქტებისა და მონაცემების გაშუქებით და განხილვით შეიძლება დავაფიქსიროთ გარკვეული ტენდენციები და  გამოვიტანოთ შესაბამისი დასკვნები.

აფხაზეთში სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვან, ერთ-ერთ მოუგვარებელ პრობლემად საბინაო მეურნეობის  ბაზარი რჩება. 

ამ საკითხზე არანაირი რაოდენობრივი და თვისებრივი მონაცემი არ არსებობს, რაც საშუალებას მოგვცემდა შეგვეფასებინა მისი მასშტაბები. აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკის სახელმწიფო სტატისტიკის დეპარტამენტის მიერ გამოცემულ ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების მაჩვენებლებს შორის შეუძლებელია იპოვო ისეთი სტანდარტი, როგორიცაა წლის განმავლობაში ჩაბარებული საცხოვრებელი ბინის რაოდენობა.

სტატისტიკის ნაკლებობა ეფუძნება იმ ფაქტს, რომ აუცილებელი მოსამზადებელი სამუშაოები არ ჩატარებულა აფხაზეთში, პირველ რიგში უძრავი ქონების საკადასტრო მონაცემების შედგენა.

ახალი ბინათმშენებლობების დაწყებისათვის უნდა განვითარდეს საინჟინრო ინფრასტრუქტურა - გზები, ელექტრო გადამცემი ხაზები და გაზგამტარი მილები, წყალმომარაგების სისტემები, - დაუშვათ ეს ყველაფერი გაკეთდა რუსეთის ფინანსური დახმარებით, მაგრამ კერძო მშენებლობებს რუსეთის ბიუჯეტი არავითარ შემთხვევაში არ დააფინანსებს.

აფხაზური ბანკების დღევანდელი მდგომარეობა ფაქტობრივად გამორიცხავს ხელსაყრელ სესხებს მშენებლებისთვის, ასევე იპოთეკური სესხების გაცემას, რადგანაც მოსახლეობის გადამხდელუნარიანობა მკვეთრად დაბალია, ხოლო რუსულმა ბანკებმა კი, ნაკლებად სავარაუდოა დააკრედიტონ მშენებლობის პროექტები აფხაზეთში, განსაკუთრებით მაშინ, როცა არ არსებობს შესაძლებლობა რუსეთის მოქალაქეებმა ლეგალურად შეიძინონ ბინები.

რაც შეეხება მიწის განკარგვის პრობლემებს და, შესაბამისად, მიწის კადასტრს, ეს საკითხი დაკავშირებულია ფინანსურ კომპონენტთან, თუმცა, მისი შექმნა ობიექტური აუცილებლობაა. მიწის კადასტრი უზრუნველყოფს მიწის შეფასებასდა, შესაბამისად, უფრო მოქნილია მიწის გადასახადის განაკვეთები.

და ბოლოს, ოკუპირებულ აფხაზეთში პრივატიზების პროცესების გაშუქებით ვლინდება შემდეგი სახის პრობლემები: ერთი მხრივ, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ობიექტების რეესტრი არასრულია, რადგანაც ე.წ. სახელმწიფო რეესტრის მუშაობაში სერიოზული პრობლემებია (ჯერ კიდევ შეუძლებელია სახელმწიფო დაწესებულებების რეესტრი

ოკუპირებული აფხაზეთის საბანკო სექტორში არსებული პრობლემების ანალიზი

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის

საბანკო სექტორში არსებული პრობლემების ანალიზი

 

ივნისი, 2018

 

შინაარსი

1.    შესავალი

  1. ოკუპირებული აფხაზეთის საბანკო სექტორის პრობლემები

2.1.   საბანკო სექტორის მთავარი სუბიექტები და მათი საქმიანობის ფინანსური შედეგები

2.2.   ფინანსური რესურსების დეფიციტი და კრედიტების დაუბრუნებლობის პრობლემა

2.3.   ე.წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის შემნახველი ბანკის პრობლემები

2.4.   ე.წ. არაკომერციული პარტნიორობა(აპ) „აპრა"

2.5.   2015-2018 წწ. დაკრედიტების პროგრამები და მათი შედეგები

2.5.1. მცირე და საშუალო ბიზნესის დაკრედიტება

2.5.2. „სახელმწიფო" მოსამსახურეთა და პენსიონერთა დაკრედიტება

2.5.3. სამომხმარებლო კრედიტი

დასკვნები

 

1. შესავალი

2018 წლის 2 ივნისსაფხაზეთისე.წ. სახელმწიფო უნივერსიტეტში, პირველ ე.წ. ეროვნულ ფორუმზე „აფხაზეთის სტრატეგია 2025",სიტყვით გამოსვლის დროს ოკუპირებული აფხაზეთის დე-ფაქტო „ლიდერმა" რაულ ხაჯიმბამ ხაზი გაუსვა იმ სავალალო მდგომარეობას, რომელიც ეხება რეგიონში არსებული ფინანსური საშუალებების დეფიციტს როგორც საბიუჯეტო, ისე საბანკო სექტორში.

მისი თქმით, 19 წელია (იგულისხმებარ. ხაჯიმბას ხელისუფლებაში მოსვლის პერიოდამდე - 2015 წლამდე) პრაქტიკულად მიმდინარეობს ამ სფეროს მოშლის პროცესი, რამაც განაპირობა ბიზნესსა და საბანკო სფეროს შორის დღეისათვის არსებული ურთიერთობების ჩამოყალიბება [1].

ჩვენი მორიგი საინფორმაციო ბიულეტენის მიზანია, სხვადასხვა წყაროდან მოპოვებული ინფორმაციისა და აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლების ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემების გამოყენების საფუძველზე გავაშუქოთრეგიონის საბანკო სექტორში არსებულიძირითადი პრობლემები და განვიხილოთ ზოგიერთი ტენდენცია ამ სფეროში მიმდინარე პროცესების შესახებ.

 

2. ოკუპირებული აფხაზეთის საბანკო სექტორის პრობლემები

2.1.     საბანკო სექტორის მთავარი სუბიექტები და

მათი საქმიანობის ფინანსური შედეგები

ოკუპირებული აფხაზეთის საბანკო-საკრედიტო სისტემა შედგება შემდეგი მოქმედი სუბიექტებისაგან:

1.    .წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბანკი;

2.    .წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის სააქციო კომერციული შემნახველი ბანკი;

3.      9 საკრედიტო ორგანიზაცია(1. ООО КБ «Сухум-Банк»; 2. ООО КБ «Гарант-Банк»; 3. ООО КБ «АМРА-Банк»; 4. ООО КБ «КИБИТ-Банк»; 5. ООО КБ «Универсал-Банк»; 6. ООО КБ «Черноморский Банк Развития»; 7. ООО КБ «Гагра-Банк»; 8. ООО РНКО (Расчетная Небанковская Кредитная Организация) «Очамчыра»; 9. Банк (ООО) «Центр международных расчетов Абхазия»).

ცალკე აღსანიშნავია რუსეთის ბანკის ე.წ. საველე დაწესებულება (Полевое Учреждение Банка России) №43192, რომელიც რეგისტრირებულია გუდაუთის რაიონის ს. ბომბორაში.

ქვემოთ გვაქვს მოყვანილი ბოლო 1 წლის განმავლობაში ოკუპირებული აფხაზეთის საბანკო სექტორში მოქმედი მთავარი სუბიექტების მიერ მიღებული ყოველკვარტალური მოგება/ზარალის დინამიკა (იხ. ცხრილი 1).

ცხრილი 1

ოკუპირებული აფხაზეთის საბანკო სექტორის მთავარი სუბიექტების

ყოველკვარტალური მოგება/ზარალი, რუბლი(აშშ დოლარი)

(აქ და სხვაგან აშშ დოლარის კურსი რუსულ რუბლთან მიმართებაში გაანგარიშებულია ყოველი წლის აღნიშნული ვალუტის კურსის საშუალოკვარტალური და საშუალოწლიური მაჩვენებლის მიხედვით -

იხ. დანართის ცხრილი ა და ცხრილი ბ)

 

01.07.2017

(2017, II)

01.10.2017

(2017, III)

01.01.2018

(2017, IV)

01.04.2018

(2018, I)

1

.წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის სააქციო კომერციული შემნახველი ბანკი

-11,576,000

(= -202,554 $)

-14,239,000

(= - 241,339 $)

-274,214,000

(= - 4,708,345 $)

-27,442,000

(= - 483,815 $)

2

ООО КБ «СУХУМ-БАНК»

1,799,000

(= 31,479 $)

2,758,000

(= 46,746 $)

2,766,000

(= 47,493 $)

-5,804,000

(= - 102,327 $)

3

ООО КБ «ГАРАНТ-БАНК»

9,601,000

(= 167,997 $)

15,153,000

(= 256,831 $)

24,056,000

(= 413,049 $)

-1,107,000

(= - 19,517 $)

4

ООО КБ «АМРА-БАНК»

7,536,000

(= 131,864 $)

12,523,000

(= 212,254 $)

19,590,000

(= 336,367 $)

5,794,000

(= 102,151 $)

5

ООО КБ «КИБИТ-БАНК»

-375,000

(= - 6,562 $)

-3,488,000

(= - 59,119 $)

13,000

(= 223 $)

55,000

(= 970 $)

6

ООО КБ «УНИВЕРСАЛ-БАНК»

798,000

(= 13,963 $)

2,458,000

(= 41,661 $)

2,987,000

(= 51,288 $)

2,197,000

(= 38,734 $)

7

ООО КБ «ЧЕРНОМОРСКИЙ БАНК РАЗВИТИЯ»

1,352,000

(= 23,657 $)

1,348,000

(= 22,847 $)

846,000

(= 14,526 $)

225,000

(= 3,967 $)

8

ООО КБ «ГАГРА-БАНК»

-16,974,000

(= - 297,008 $)

-19,495,000

(= - 330,424 $)

-24,512,000

(= - 420,879 $)

-3,663,000

(= - 64,580 $)

9

ООО РНКО «ОЧАМЧЫРА»

-1,697,000

(= - 29,694 $)

-2,404,000

(= - 40,746 $)

-4,262,000

(= - 73,180 $)

-130,000

(= - 2,292 $)

10

Банк (ООО) «Центр международных расчетов Абхазия»

 

 

7,458,000

(= 128,056 $)

325,000

(= 5,730 $)

 

ცხრილიდან ჩანს, რომ ბოლო პერიოდში (2017 წლის ბოლო 2 კვარტალი და 2018 წლის პირველი 2 კვარტალი) ბანკების ფინანსური მდგომარეობის შედეგები ყოველ­კვარტალურად  არასტაბილურად მერყეობდა.

აღსანიშნავია ზოგადად დადებითი დინამიკა იმ თვალსაზრისით, რომ ზარალში მომუშავე ბანკების საქმიანობა ამ კვარტალების მიხედვით უფრო და უფრო ნაკლები ზარალის მომტანია. ამასთან, ბანკების უმრავლესობა მაინც გადის მოგებაზე, თუმცა ეს მოგება მცირე მოცულობისაა, ხოლო მიღებული შედეგებისდინამიკა ატარებს ძალზე მერყევ ხასიათს.

აღსანიშნავია აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტშიე.წ.ეროვნულიბანკისთავმჯდომარისბესლანბარათელიას მიერ გაკეთებული განცხადებები 2017 წლისმუშაობისშედეგებთან დაკავშირებით.

2017 წლისგანმავლობაში, ე.წ ეროვნულიბანკისშემოსავალმა265 მლნრუბლი(დაახლ. 4,546,234 აშშ დოლარი) შეადგინა, ხოლოგასავალმა- 198 მლნრუბლი (დაახლ. 3,396,809 აშშ დოლარი),შედეგად ბანკმა მიიღო 66 მლნრუბლის (დაახლ. 1,132,269 აშშ დოლარის) მოგება. 2017 წელს(წინა წელთან შედარებით) რეგიონისმთავარმაბანკმადაგროვილიმოგებაგაზარდა 186,5 მლნრუბლამდე, ანუ გაზარდა 20%-ით.

აფხაზეთისმოსახლეობამუფრომეტიფულის ჩადებადაიწყო საბანკოსისტემაში, რომელმაცნაწილობრივგავლენა მოახდინა15%-ითვალუტის ზრდაზეკონსოლიდირებულბალანსშიდაშეადგინა10,8 მლრდრუბლი.

"2017 წლისდასაწყისში ფიზიკური პირების დეპოზიტებისმოცულობამშეადგინა 1 მლრდ 46 მლნრუბლი, ხოლო 2018 წლის დასაწყისში - 1მლრდ 182 მლნრუბლი,რომლის60%-ი - ესდეპოზიტებია, რომელიც განთავსებულია ე.წ. შემნახველ ბანკში, ხოლო დანარჩენი -სხვაკომერციულბანკებში", - განმარტაბარათალიამ.

2017 წლისბოლოსთვისრეგიონის9ბანკიდან7 ბანკი გავიდა „პლიუსში". ამ ბანკებისსაერთომოგებამშეადგინა 8მლნრუბლზე (დაახლ. 137,244 აშშ დოლარზე) ოდნავ მეტი.ყველაზემომგებიანიიყო "გარანტიბანკი" და "ამრაბანკი".ზარალი მიიღო "გაგრაბანკ"-მა, ე.წ. „შემნახველმა ბანკ"-მადაარასაბანკოსაკრედიტოორგანიზაციამ „ოჩამჩირე" [2]. ამასთან, თუ გავითვალისწინებთ ბ. ბარათელიას 2016 წლის 26 მაისის განცხადებას, რომლის მიხედვით, 2015 წლის განმავლობაში 8 ბანკიდან 6-მა ბანკმაწელიმოგებითდახურა დამაშინ ყველაზე დიდმა მოგებამ შეადგინა 86 მლნრუბლი (დაახლ. 1,408,220 აშშ დოლარი) [3], თუმცადინამიკაში ბანკების წარმატებიან საქმიანობაზე საუბარი ზედმეტია.

 

2.2.     ფინანსური რესურსების დეფიციტი და

კრედიტების დაუბრუნებლობის პრობლემა

ხაზი უნდა გავუსვათ იმას, რომ დღეისთვის, ისევე როგორც 2015 წელს [4] (როდესაცრ. ხაჯიმბა თავისი გუნდით მოვიდახელისუფლებაში), რეგიონის საბანკო-საკრედიტო სისტემის მთავარ პრობლემად რჩება ბანკების მიერგაცემულიკრედიტებისა და სესხების დაუბრუ­ნებლობა.

2015 წლის 18 თებერვალს ბანკირებთან შეხვედრის დროს რ. ხაჯიმბამ აღნიშნა, რომ რეგიონში არსებული 12 ბანკიდან 5ბანკი არ არის ქმედუნარიანი, ხოლო დარჩენილი 7 ბანკიდანმხოლოდ 3 ბანკს შეუძლია რეალურად მუშაობა. მთავარ პრობლემად დასახელდა კრედიტების დაუბრუნებლობა. დაუბრუნებელ კრედიტებთან დაკავშირებით სასამართლოში შეტანილია საჩივრებიჯამში დაახლოებით 707 მლნ რუბლზე. სასამართლო განაჩენებმაკრედიტების დაბრუნების შესახებ მოიცვა 651 მლნ 273 ათასი რუბლი, ხოლორეალური აღსრულება შეეხომხოლოდ 203 მლნრუბლს.ამასთან ერთად, ცალკე აღსანიშნავია, რომ ე.წ. შემნახველი ბანკის მიერ გაცემული კრედიტების 99%-ი დაუბრუნებელია.

მან ხაზი გაუსვა, რომ ხშირად ბანკების მიერ კრედიტები გაიცემოდა ისე, რომ წინასწარ იყო ცნობილი კლიენტის გადამხდელუუნარობის შესახებ [5].

ამ პრობლემასთან დაკავშირებით დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ (2016 წლის 29 მარტს) რ. ხაჯიმბამ დაავალა რეგიონის ე.წ. გენერალურ პროკურორს ალექსეი ლომიას დაუბრუნებელი კრედიტების გამოძიების საქმეების კონტროლი. 2016 წლის 1 მარტისთვის ე.წ. ეროვნული ბანკის მონაცემების მიხედვით დაუბრუნებელი კრედიტების მიმართ აფხაზეთში დავალიანება შეადგენდა1,272 მლრდ რუბლს (დაახლ. 19,149,394 აშშ დოლარს) [6].

2018 წლისთვის ზოგადად სიტუაცია ოდნავ შეიცვალა, მაგრამ ძირითადი პრობლემები დარჩა იგივე დონეზე.

ეკონომიკის დაკრედიტებისთვის რესურსების არარსებობის გარდა, არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემა - კრედიტების ცუდი მომსახურეობა.

ბ. ბარათელიას მონაცემებით, 1 მლრდ 900მლნ რუბლიდან, რომელიც გამოყოფილი აიურიდიული პირებისთვის, დღეისთვის მხოლოდ 22%-ია, სტანდარტული სესხის სტატუსის მდგომარეობაში. აქედან გამომდინარე, მხოლოდ ყოველი მეხუთე მეწარმე ემსახურება სესხს როგორც საჭიროა.მეწარმეთა თითქმის 80%-ი ან ცუდად ემსახურება კრედიტებს, ან არის პრობლემატური და უიმედოც კი. მსგავსი მდგომარეობააფიზიკური პირებისა და ინდივიდუალური მეწარმეების მიმართ: კრედიტებს ნორმალურად ემსახურება ინდმეწარმეების 46%-ი დაფიზიკური პირების 40%-ი [7].

ე.წ. ეროვნული ბანკის თავმჯდომარემ ასევე ხაზი გაუსვა იმას, რომ აფხაზეთის საბანკო სისტემაში წარმოქმნილი ყველა პრობლემა პირდაპირ უკავშირდება რეგიონის ე.წ. შემნახველ ბანკს [8].

2018 წლის 31 იანვრის სოხუმის რაიონის საზოგადოებასთან შეხვედრაზე ე.წ. პრეზიდენტმა რ. ხაჯიმბამ ახსნა ე.წ. გენერალურ პროკურორ ზურაბ აჩბასთვის მიცემული დავალება იმ პირთა სიის გამოქვეყნებასთან დაკავშირებით, ვინც არ უბრუნებდა შესაბამის კრედიტებს ე.წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის შემნახველ ბანკს. მისი თქმით, კრედიტების გარანტად ჩადებული იყო ბინები, რომლის ღირებულება 500 ათას რუბლს არ აღემატებოდა, მაშინ როდესაც იღებდნენ 3-5 მლნ რუბლის მოცულობის სესხებს [9].

საბოლოოდ, ეს სია გამოქვეყნდააფხაზეთის ე.წ. პროკურატურის ვებ-გვერდზე [10].

აღმოჩნდა, რომ ე.წ. შემნახველი ბანკის მიმართ 2018 წლის 5 თებერვლისთვის 11 მლნ დოლარზე მეტი დავალიანება ჰქონდა 360 იურიდიულ და ფიზიკურ პირს. ეს კრედიტები გაიცემოდა როგორც აღნიშნული ბანკის, ისე ე.წ. პრივატიზაციის სპეციალური არასაბიუჯეტო ფონდის მიერ [11]. აღსანიშნავია, რომ აფხაზურ საზოგადოებაში სიის გამოქვეყნებასთან დაკავშირებით ზოგიერთი ორგანიზაციის მხრიდან გამოითქვა გარკვეული კრიტიკა. ფონდ „აპრა"-ს წარმომადგენლებმა ბრალი დასდეს ხელისუფლებას, ერთი მხრივ, საზოგადოებაში შუღლის გაღვივებაში, ხოლო მეორე მხრივ, შერჩევითობაში, ანუ აღნიშნული სიიდან გარკვეული პირების ამოღებაში [12].

 

2.3.     ე.წ. აფხაზეთის რესპუბლიკის შემნახველი ბანკის პრობლემები

ე.წ. პარლამენტში 2017 წლის მუშაობის შედეგების ანგარიშის დროს ე.წ. აფხაზეთის ეროვნული ბანკის თავმჯდომარემ ბესლან ბარათელიამ აღნიშნა, რომ აფხაზეთის ე.წ. შემნახველი ბანკი კოლაფსის ზღვარზე იყო და ე.წ. ეროვნული ბანკი იძულებული გახდა 2017 წლის ნოემბერშიშემოეყვანადროებითი ადმინისტრაცია მისი პრობლემების მოსაგვარებლად.

ამ ღონისძიებების განხორციელების მომენტისთვის შემნახველ ბანკს დაგროვილი ჰქონდაშემდეგი სახის პრობლემები: ერთი მხრივ, შეფერხებები გადახდებში, რომელიც შეადგენდა 200 მლნ რუბლზე (დაახლ.3,431,120 აშშ დოლარზე) მეტს, ხოლო მეორე მხრივ -დაახლოებით 800 მლნ რუბლის (დაახლ. 13,724,481 აშშ დოლარის) ზარალი, ბანკის არსებობის მთლიანი პერიოდის განმავლობაში. ლიცენზიის წართმევისგან ე.წ. შემნახველი ბანკი გადაარჩინა იმ ფაქტმა, რომ მისი მეშვეობით ხორციელდებოდა აფხაზეთის მაცხოვრებლებისთვის პენსიებისა და ხელფასების გაცემა.

შემნახველ ბანკში დროებითი ადმინისტრაციის შემოყვანისთანავე მეანაბრეებში დაიწყო პანიკა. რამდენიმე დღის განმავლობაში ბანკიდან გატანილ იქნა ათეული მილიონობით რუბლი, რადგან მეანაბრეებს ეშინოდათ ბანკის გაკოტრების. სხვა ბანკებმაც დაიწყეს თავიანთი ანგარიშების დახურვა.

მეანაბრეების დამშვიდება მოხერხდა მოკლევადიანი კრედიტების გაცემით დაახლოებით 400 მლნ რუბლის (დაახლ. 6,862,240 აშშ დოლარის)მოცულობით.

მაგრამ ეს არ იყო საკმარისი, საჭირო გახდა ე.წ. ეროვნული ბანკის რესურსების ჩართვა.

დროებითი ადმინისტრაციის წინაშე იდგა ორი ამოცანა - მიმდინარე გადახდების უწყვეტობის უზრუნველყოფა დასაბოლოოდ ბანკის მოგებაზეგაიყვანა. ამისთვის შემუშავდა შემნახველი ბანკის ფინანსური აღდგენის შესაბამისი გეგმა და დეპოზიტების მოზიდვის პროგრამა.

ამ გეგმის და პროგრამის განხორციელების პირველი 2 თვის შემდეგ აფხაზეთის ე.წ. მოქალაქეებმა შეიტანეს შემნახველ ბანკში 250 მლნ რუბლი (დაახლ. 4,255,900 აშშ დოლარი)გაზრდილი 18%-იანი განაკვეთით.

კრიზისიდან გამოსვლის ერთ-ერთი პირველი ნაბიჯი იყო ის, რომ დაიხურა საკრედიტო კომიტეტი, ვინაიდან, ე.წ. ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის ბ. ბარათელიას თქმით,  გაცემული სესხების ხარისხი იყო ძალზე დაბალი, რაცმნიშვნელოვნად აზარალებდა ბანკს. ასევე ჩაშვებული იყო  რამდენიმე ახალი საკრედიტო პროგრამა.

დღეს ბანკითვეში საშუალოდ გასცემს 50 მლნ რუბლის(დაახლ. 857,780 აშშ დოლარის)კრედიტებსდაახლოებით 1 ათასმსესხებელზე.

ბ. ბარათალიამ აღნიშნა, რომ ამ პოლიტიკის შედეგად, ბანკის შემოსავლები 2017 წლის დეკემბრიდან იზრდება და 2018 წლის ივნისისთვის გაიზარდა1 მლნ რუბლიდან7მლნ რუბლამდე.

ე.წ. პარლამენტის დეპუტატების შეკითხვაზე, თუ რამ გამოიწვია კრიზისი შემნახველ ბანკში, ბ. ბარათელიამ განაცხადა, რომ ამ ბანკის დროებითი ადმინისტრაციის მიერყველა შეგროვებული მასალა, მისი საქმიანობის დარღვევებთან დაკავშირებით, გადაცემულია პროკურატურაში. ამასთან, მან რბილად აღნიშნა, რომაღნიშნული ბანკის ფინანსური სირთულეები უკავშირდება არაეფექტიან მენეჯმენტს, რომელიც შეიცავდაგაფლანგვის ელემენტებს [13].

დროებითი ადმინისტრაცია შემნახველ ბანკში შევიდა 2017 წლის ნოემბერში 6 თვის ვადით იმისათვის, რომ გამოეყვანა ბანკი 500 მლნ რუბლის ზარალიდან.

ადმინისტრაციამ ამ პერიოდის განმავლობაში განახორციელა 63 ვადაგადაცილებული კრედიტის რესტრუქტურიზაცია. წინასასამართლო პროცედურების პერიოდში, ამოღებული იქნა 26 მლნ რუბლამდე დავალიანება.

სასამართლოშს გადაეცა 63 საჩივარიჯამში 300 მლნ რუბლზე და 4 საჩივარი ჯამში 870 ათას აშშ დოლარზე. ამ დროისთვის კრედიტების დაბრუნებაზე სასამართლოს მიერ გამოტანილია 37 განაჩენი,ჯამში 170 მლნ რუბლზე და 2 განაჩენი,ჯამში 420 ათასი აშშ დოლარზე.

გამოტანილი განაჩენების მიხედვით ამოღებულია 3 მლნ რუბლი და 21,000 რუბლისე.წ. „სახელმწიფო" ბაჟი.

დარჩენილი სასამართლო გადაწყვეტილებების მიხედვით, აღძრულია სააღსრულებო წარმოება.

გენერალური პროკურატურის მიერ ადრე გამოქვეყნებულ სიაში აღნიშნული მევალეების მიერდაბრუნებულია დაახლოებით 4,5 მლნ რუბლი.

ამჟამად აფხაზეთის ე.წ. შემნახველი ბანკის აქტივები აფხაზეთის საბანკო სისტემის მთლიანი აქტივების 45%-ზე მეტია. აფხაზეთის შემნახველ ბანკს აქვს 7 ფილიალი და 15 დამატებითი ოფისი რეგიონში [14].

 

2.4.     ე.წ. არაკომერციული პარტნიორობა (აპ) „აპრა" (АПРА)

აფხაზეთშიე.წ. ეროვნულოსაგადამხდელოსისტემისშექმნადაიწყო 2011 წლის 14 ნოემბერსე. წ. "გადახდის ელექტრონულისაშუალებებისგამოყენებით ეროვნულისაგადამხდელოსისტემისშესახებ" კანონისმიღებით და დასრულდა 2012 წლისბოლოსე.წ. ეროვნული ბანკის მიერ მისი ექსპლუატაციაში ჩაშვებით, საგადამხდელო სფეროში არსებული საერთაშორისო სტანდარტების მოთხოვნებისა და რეკომენდაციების შესაბამისად. ე.წ. ეროვნული საგადამხდელო სისტემის ფუნქციონირების ძირითადირეგულატორებია, ერთი მხრივ, არაკომერციული პარტნიორობა (აპ)„აპრა" (АПРА - Абхазская Платежно-Расчетная Ассоциация- ორგანიზაცია, რომელიც შექმნილია საგადამხდეელო სისტემის მონაწილეთა გაერთიანების საფუძველზე არაკომერციული პარტნიორობის სახით), ხოლო მეორე მხრივ - ე.წ. ეროვნული ბანკი, როგორც რეგიონისსაბანკოსისტემისმთავარი მაკოორდინირებელი დამარეგულირებელიორგანო. ამ დროისთვის ე.წ. ეროვნული საგადამხდელო სისტემის შემადგენლობაში არის 8 საკრედიტო ორგანიზაცია, რომლებსაც აქვთ „აპრა" ბარათების ემისიისა და ეკვაირინგის უფლება და აგრეთვე, გარე საგადამხდელო სისტემების პლასტიკური ბარათების ეკვაირინგის უფლება [15].

აღსანიშნავია, რომ „აპრა" სისტემის შექმნაში ჩადებული იყო 400 მლნ რუბლი (დაახლ. 12,870,012 აშშ დოლარი)რუსეთის ფინანსური დახმარებების სახსრებიდან [16].

თავის ერთ-ერთ განცხადებაში ბესლან ბარათელია აღნიშნავდა, რომ 2015 წელს ე.წ. საბანკო საგადამხდელო სისტემა "აპრა"- მაქტიურად დაიწყო განვითარება.2015 წლის ბოლოს თვის ბარათების მფლობელთა რაოდენობამ შეადგინა 27 ათასი 572 ადამიანი.აქტიურად ვითარდებოდა საგადახმხდელო ინფრასტრუქტურა - 2016 წლის 1 იანვრის თვის აფხაზეთში მოქმედებდა  69  ბანკომატი, ძირითადად ქ.სოხუმსა და ქ. გაგრაში, და 230 წერტილი, სადაც გადახდა შესაძლებელი იყო ბარათებით. ამასთან, საბანკო და საგადამხდელო ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებით შესაძლებელიგახდა ტრანზაქციების რაოდენობისგაზრდა - საგადამხდელო სისტემა "აპრა"-ს მეშვეობით გაიცა 1 მლრდ 62 მლნრუბლი (დაახლ. 17,389,880 აშშ დოლარი) [17].

2015 წლის იანვრის შედეგების მიხედვით, „აპრა" ბარათების მიხედვით ოპერაციების მოცულობა თვეში 20 ათასრუბლს შეადგენდა, თებერვალში - 250 ათას რუბლს, მარტში - 500 ათას რუბლს, ხოლო 2015 წლის 9 თვის განმავლობაში ოპერაციების მოცულობამ 70 მლნ რუბლი შეადგინა.

2016 წლისშედეგებით, 60,000 ადამიანი გახდა „აპრა" ბარათის მფლობელი, რომლებიც ბანკებს ინფრასტრუქტურაში ინვესტიციის განხორციელების საშუალებას აძლევდნენ. აფხაზეთში ამ დროისთვის (2016 წელი) უკვე არის დაყენებული 90-ზე მეტი ბანკომატი და 700-ზე მეტი ტერმინალი.

თუ2015 წლის პირველი 9 თვის განმავლობაში "აპრა" სისტემამ გაატარა ნახევარი მილიარდი რუბლი (დაახლ. 8,187,326 აშშ დოლარი), 2016 წელს ეს მაჩვენებელი 4 მილიარდი რუბლით (დაახლ. 60,532,687 აშშ დოლარი) განისაზღვრა. ამასთან, 2016 წლის 9 თვის განმავლობაში, „აპრა" - სბარათებით გადახდილი თანხა 348 მლნრუბლს(დაახლ. 5,266,343 აშშ დოლარს) შეადგენდა [18].

2017 წლის 22 აგვისტოს გამართულ პრესკონფერენციაზე აფხაზეთის ე.წ. ეროვნული ბანკის თავმჯდომარემ ბესლან ბარათელიამ განაცხადა, რომ საგადამხდელო სისტემის მეშვეობით ოპერაციათა საერთო მოცულობამ (ფულის მოხსნა ანგარიშებიდან და გადახდები „აპრა" ბარათების მეშვეობით) შეადგინა 5 მილიარდი 563 მილიონი რუბლი (დაახლ. 95,436,610 აშშ დოლარი) - ეს არის 85%-ზე მეტი, ვიდრე შარშან ამ პერიოდში. გასულ წელს იყო 3 მილიარდი რუბლი (45,399,515 აშშ დოლარი). გარდა ამისა, ბ. ბარათელიას თქმით, (2017 წლის 15-დან 22აგვისტომდე) აფხაზეთში დაფიქსირდა რეკორდი - პირველად საგადამხდელო სისტემის არსებობის დღიდან 1 დღის განმავლობაში სისტემაში გატარდა 102 მლნრუბლი - ძირითადად ეს არის ნაღდი ფულის გაცემა.

2017 წელს საბანკო ბარათებით განორციელდა 638 მლნ რუბლის (დაახლ. 10,945,273 აშშ დოლარის) მოცულობის გადახდები, მაშინ როდესაც 2016 წელსეს მაჩვენებელი შეადგენდა 230 მლნრუბლს (დაახლ. 3,480,629 აშშ დოლარს).

2017 წელს აფხაზეთის მოსახლეობამ უფრო აქტიურად დაიწყოსაბანკო ბარათებით სარგებლობა, თუმცა აღსანიშნავია ბრუნვის მცირე მასშტაბები - ზემოთ აღნიშნული 638 მლნ რუბლიდან (დაახლ. 10,945,273 აშშ დოლარიდან) აფხაზური ბარათებით განხორციელდა მხოლოდ 20 მლნ რუბლის (დაახლ. 343,112 აშშ დოლარის) მოცულობის გადახდები, თუმცა 2016 წელს 230 მლნ რუბლიდან (დაახლ. 3,480,629 აშშ დოლარიდან) ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 7 მლნ რუბლს (დაახლ. 105,932 აშშ დოლარს) შეადგენდა.

2017 წლის ბოლოს თვის აფხაზეთის მთელ ტერიტორიაზე შეიქმნა 1169 მოწყობილობა, რომელთაგან დაახლოებით 1ათასი - პოს-ტერმინალია (საბანკო ბარათებით შესყიდვების განხორციელებისთვის) დადაახლოებით100- ბანკომატია (საბანკო ბარათებით ნაღდი ფულის მოხსნისთვის).

„აპრა" ბარათის მფლობელთა რაოდენობა დღეს (22.08.2017) დაახლოებით 80 ათასი ადამიანია. ბ. ბარათელიას თქმით, წელიწადში საშუალოდ აფხაზეთში 300-400 პოს-ტერმინალი მონტაჟდება. აგვისტოში, ოპერაციების საშუალო მოცულობა საერთაშორისო ბარათების საშუალებით შეადგენს 20 მლნ რუბლს(დაახლ. 343,112 აშს დოლარს) დღეში, აქედან 14 მლნრუბლს (დაახლ. 240,178 აშშ დოლარს) ბანკომატებიდან ხსნიან ტურისტები, ხოლო6მლნ რუბლი(დაახლ. 102,934 აშშ დოლარი) წარმოადგენს რუსული ბარათებით გადახდებს [19].

2017 წელი წარმატებული იყო ე.წ. ეროვნული საგადამხდელო სისტემის "აპრა"-სთვის, რომლის ბრუნვა თითქმის 40%-ით გაიზარდა - 5.9 მლრდ რუბლიდან(ანუ 96,610,447 აშშ დოლარიდან) 10 მლრდრუბლამდე (ანუ 171,556,013 აშშ დოლარამდე). ბესლან ბარათელიას თქმით, მნიშვნელოვან მიღწევად ჩაითვლება ის, რომ 2017 წელს აფხაზეთში ტურისტებისმიერ ბანკომატებიდან ამოღებული იყო დაახლოებით 3 მლრდ რუბლი (დაახლ. 51,466,803 აშშ დოლარი), რაც 51%-ით აღემატება წინა წლის იმავე პერიოდის მაჩვენებელს [20].

 

2.5.  2015-2018 წწ. დაკრედიტების პროგრამები და მათი შედეგები

2015-2018 წწ. ე.წ. აფხაზეთის ეროვნულმა ბანკმა შეიმუშავა და განახორციელა შემდეგი საკრედიტო პროგრამები:

1. მცირე და საშუალო ბიზნესის დაკრედიტება, მათ შორის ვაჭრობაში ჩართული მეწარმეების დაკრედიტება;

2. „სახელმწიფო" მოსამსახურეთა და პენსიონერთა დაკრედიტება;

3. სამომხმარებლო სესხების გაცემა რეგიონის ყველა მოქალაქეზე.

2016 წლის 26 მაისს ე.წ. პარლამენტარებისთვის აფხაზეთისე.წ. ეროვნული ბანკის თავმჯდომარემ ბესლან ბარათელიამ წარადგენა 2015 წლის თვის შესრულებული სამუშაოების შესახებ ანგარიში, რომლის მიხედვით 2016 წლის 1 იანვრისთვის რეგიონის ყველა საკრედიტო დაწესებულებების მიერ გაცემული სესხების მოცულობა შეადგინა 3 მლრდ 221 მლნრუბლი (დაახლ. 52,742,754 აშშ დოლარი), რომელიც 636  მლნ რუბლით მეტია 2014 წლის იგივე მაჩვენებელთან შედარებით, ანუ 2014 წელს ეს მაჩვენებელი შეადგენდა 2 მლრდ 585 მლნ რუბლს (დაახლ. 66,951,567 აშშ დოლარს).

ამასთან, 3 მლრდ 221 მლნრუბლიდან 3 მლრდრუბლზე მეტი აფხაზეთისე.წ. ეროვნულიბანკის მიერ არის გაცემული, მათ შორის 2 მლრდ 164 მლნ რუბლი გაცემული იყო იურიდიული პირებისა და ინდივიდუალური მეწარმეებისთვის, ხოლო 1 მლრდ - ფიზიკურ პირებისთვის. საბანკო სისტემის მიმართნდობის მატებამ განაპირობა ბანკებში მოსახლეობის დეპოზიტების მოცულობის გაზრდა 877,5 მლნრუბლამდე [21].

აღსანიშნავია, რომ აქ ციფრებით მანიპულირებას აქვს ადგილი, რადგან თუ გავითვალისწინებთ ამ წლებში რუსულ რუბლთან დოლარის კურსის საკმაოდ მნიშვნელოვან ცვლილებას (საშუალოწლიური კურსის მიხედვით 2014 წელს 1 აშშ დოლარი ღირდა 38,61 რუსული რუბლი, ხოლო 2015 წელს 1 აშშ დოლარი ღირდა 61,07 რუსული რუბლი), აღმოვაჩენთ, რომ რეგიონში გაცემულისესხების მოცულობა, პირიქით, შემცირდა.

ბ. ბარათელიამ აღნიშნა, რომ ამჯერად ზემოთ აღნიშნული საკრედიტოპროგრამების ფარგლებში გაცემული კრედიტების დაბრუნებასთან დაკავშირებით პრობლემები არ არსებობს - ყველა სესხი იფარება დროულად შესაბამისი გრაფიკების მიხედვით [22].

2016 წლის 25 ნოემბერს გამართულ პრესკონფერენციაზე ბ. ბარათელიამ განაცხადა, რომ 1 წლისა და 9 თვის განმავლობაში, აფხაზეთის საერთო საბანკო სისტემის სასესხო პორტფელი გაიზარდა 1 მლრდ 200 მლნრუბლით, ანუ დაახლოებით 50%-ით. ამავდროულად, სესხების გაცემის ვადებიც შეიცვალა - სახეზეა გრძელვადიანი სესხებ

ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. ხელისუფლების საგარეო აქტივობების ძირითადი ტენდენციები (2017 წლის კრებსი)

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. ხელისუფლების

საგარეო აქტივობების ძირითადი ტენდენციები

(2017 წლის კრებსი)

 

მაისი, 2018

შინაარსი

1. ე.წ. აფხაზეთის  ხელისუფლების საგარეო-პოლიტიკური  აქტივობები

2.ე.წ. აფხაზეთის ხელისუფლების საგარეო-ეკონომიკური აქტივობები

3.სხვადასხვა ღონისძიებები: (ძალოვანი სფერო, სასამართლო, განათლება,  მეცნიერება, ჯანდაცვა, კულტურა, კულტურული მემკვიდრეობა, კულტურის ცენტრები, ტურიზმი, რელიგია, სპორტი, ტრანსპორტი, ბავშვთა დასვენება)

დასკვნა

 

1. ე.წ. აფხაზეთის ხელისუფლების  საგარეო-პოლიტიკური აქტივობები

აფხაზეთის სეპარატისტული ხელისუფლების წარმომადგნელები ხშირად აღნიშნავენ, რომ აფხაზური დიპლომატიის საქმიანობის  უმნიშვნელოვანეს მიმართულებას შეადგენს რუსეთის ფედერაციასთან სტრატეგიული პარტნიორობის ყოველმხრივ განვითარება და გაღრმავება,  კავშირების გაფართოება  იმ ქვეყნებთან, რომლებმაც აფხაზეთის დამოუკიდებლობა აღიარეს, ასევე ყოველდღიური და ინტენსიური მუშაობა საზღვარგარეთ აფხაზეთის დადებითი იმიჯის წარმოსაჩენად და საერთაშორისო მასშტაბით დამოუკიდებლობის  აღარებისათვის პირობების შესაქმნელად.  გარდა ამისა, მათ მიზანს შეადგეს პარალელურად, სხვადასხვა სახის ეკონომიკურ ფორუმებში, გამოფენებში, საერთაშორისო  ბაზრობებში მონაწილეობით აფხაზეთის ტურისტული და სასოფლო სამეურნეო პოტენციალის წარმოჩენა, უცხოელი ბიზნესმენების და საქმიანი წრეების დაინტერესება და ინვესტიციების მოზიდვა.  როგორც აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ აღნიშნა, აფხაზეთისთვის დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ევრაზიული ინტეგრაციის პროცესში მონაწილეობას, საგარეო პირობების შექმნას აფხაზეთის სოციალ-ეკონომიკური და ჰუმანიტარული განვითარებისთვის.

როგორც სეპარატისტული ხელისუფლების  ე.წ.  საგარეო საქმეთა სამინისტროს ვებგვერდი მიუთითებს, აფხაზეთის საელჩოები არსებობს რუსეთში, ვენესუელაში, ე.წ. სამხრეთ ოსეთში, განსაკუთრებულ დავალებათა ელჩი იტალიაში, საპატიო კონსული როსტოვის ოლქში, ნიჟნი ნოვგოროდში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში, დიდ ბრიტანეთში, წარმომადგენლები ბულგარეთსა და ბალკანეთის ქვეყნებში, გერმანიაში, თურქეთში, სირიაში, დნესტრისპირეთში, საბერძნეთში, ტუნისის რესპუბლიკაში, იორდანიაში, ავსტრიაში, ისრაელში.

აფხაზეთის  სეპარატისტული ხელისუფლება თავისი სტრატეგიული მოკავშირის, რუსეთის ფედერაციის ხელშეწყობით ცდილობს ხშირად გამოჩნდეს  უცხოეთში სხვადასხვა ღონისძიებებზე და შეხვედრებზე და მიაღწიოს აფხაზეთის  როგორც „დამოუკიდებელი სახელმწიფოს" ცნობადობის ხარისხის ამაღლებას. აფხაზეთის ტურისტული და სასოფლო-სამეურნეო  შესაძლებლობებით ინვესტორების, საქმიანი წრეების დაინტერესებას და  რეგიონში ინვესტიციების მოზიდვას.

ქემოთ მოგვყავს 2017 წლის პერიოდში აფხაზეთის სეპარატისტული ხელისუფლების წარმომადგენლების საგარეოაქტივობების  ჩამონათვალი, რომელიც ნათელ სურათს იძლევა   ოკუპირებული აფხაზეთის საგარეო კავშირებზე, სხვადასხვა ქვეყნებთან ურთიერთობების დაყარების  ინტენსივობასა და  პერიოდულობაზე.

 

11.01-აფხაზური დელეგაციაე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრის დაურ კოვეს ხელმძღვანელობით  ნიკარაგუაში  ჩავიდა

23.01-თურქეთში აფხაზეთის  ე.წ. სრულუფლებიანმა წარმომადგენელმა ინარ გიცბამ მონაწილეობა მიიღო ანკარაში გამართულ კონფერენციაში „ საგზაო რუკა ახალ ეპოქაში რუსეთ-თურქეთის ურთიერთობისათვის"

24.01-აფხაზურმა დელეგაციამ  აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრის დაურ კოვეს ხელმძღვანელობით  მონაწილეობა მიიღო იორდანიაში ჩერქეზული ცენტრის  ხელმძღვანელის არჩევაში.

25.01- დნესტრისპირეთის ე.წ. პარლამენტმა აფხაზეთთან უვიზო მიმოსვლის შესახებ შეთანხმების რატიფიკაცია მოახდინა

02.02- რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დსთ-ს ქვეყნების მეოთხე დეპარტამენტის დირექტორმა ალექსეი პავლოვსკიმ და რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის ე.წ. ელჩმა იგორ ახბამ   ქ. მოსკოვში კონსულტაციები გამართეს

06.02-რუსეთში აფხაზეთის ე.წ. ელჩმა იგორ ახბამ რუსეთის ფედერაციაში  ვენესუელას რესპუბლიკის წარმომადგენელი ხოსე გრეგორიუ ესკალონიმიიღო 

14.02-აფხაზურმა მხარემ იტალიაში პირველი „იუნესკოს კლუბი" დაარეგისტრირა

15.02- აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრი დაურ კოვე ქ. მოსკოვში რუსეთის ფედერაციის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეს გრიგორი კარასინს შეხვდა

17.02-გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში აფხაზეთის ე.წ. მუდმივ წარმომადგენლობაში გერმანიის ბუნდესტაგის, სოფლის მეურნეობის სამინისტროსა და ბერგჰოტის ფონდის წარმომადგენლების,კავკასიის საკითხებზე მომუშავე ექსპერტების მონაწილეობით„მრგვალი მაგიდა" გაიმართა თემაზე „აფხაზეთის ყოველმხრივი საერთაშორისო იზოლაციის დაძლევის პერსპექტივები"

20.02-აფხაზეთის ე.წ. პარლმენტის დელეგაციის წევრებმა მთიან ყარაბახში გამართულ რეფერენდუმში დამკვირვებლის სახით  მონაწილეობა მიიღეს

09.03-აფხაზური დელეგაცია  ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრის დ.კოვეს ხელმძღვანელობით ვენესუელაში ჩავიდა

12.03- აფხაზეთში 12 მარტს გამართულ ე.წ. საპარლამენტო არჩევნებზე რუსეთის ფედერაციის დელეგაცია  დამკვირვებლების სახით   ჩავიდა

18.04-რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი სერგეი ლავროვი ქ. სოხუმში საელჩოს ახალი შენობის გასახსნელად ჩავიდა

21.04-აფხაზურმა დელეგაციამ ე.წ. სამხრეთ ოსეთის პრეზიდენტის ანატოლი ბიბილოვის ინაუგურაციაში მიიღო მონაწილეობა

27.04-რუსეთის ფედერაციის როსტოვ-დონის ოლქში აფხაზეთის ე.წ. საპატიო კონსულად  ადიკ  არშბა დაინიშნა

30.04- ქ. სოხუმის ე.წ მერმა ადგურ ხარაზიამ იტალიის ქალაქ სანტა მარია დელ ჩედროსთან „განზრახვათა  შესახებ" პროტოკოლს ხელი მოაწერა

04.05- ოკუპირებული აფხაზეთის  ე.წ. ჟურნალისტთა კავშირში რუსეთის და თურქეთის ჟურნალისტთა  წარმომადგენლები მიიღეს

04.05- აფხაზეთის ე.წ. ახალგაზრდობის საქმეთა პოლიტიკის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე ალიას ავიძბა სამუშაო ვიზიტით დონეცკისა და ლუგანსკის „ სახალხო რესპუბლიკებში" ჩავიდა

11.05-დონეცკში „ოფიციალური ვიზიტით"  ჩასული  აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრი დაურ კოვე დონეცკის ე.წ.  სახალხო რესპუბლიკის ხელმძღვანელმა ალექსანდრე ზახარჩენკომ  მეგობრობის ორდენით დააჯილდოვა

18.05-ქ. სოჭში  აფხაზეთსა და რუსეთის ფედერაციას შორის „შინაგან საქმეთა ორგანოების ერთობლივი საინფორმაციო-საკოორდინაციო ცენტრის ფორმირების შესახებ" შეთანხმებას  ხელი მოეწერა

29.05-აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრმა დაურ კოვემ და რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის ე.წ. ელჩმა იგორ ახბამ მონაწილეობა მიიღეს მოსკოვში ევრაზიის ხალხთა ასამბლეის პირველი ყრილობის მუშაობაში

01.06-აფხაზეთის ე.წ. საპარლამენტო დელეგაციამ მონაწილეობა მიიღო ქ. როსტოვში გამართულ სამხრეთ რუსეთის საპარალამენტო ასოციაციის  კონფერენციაში

07.06- აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტი რაულ ხაჯიმბა  ყაბარდო-ბალყარეთში   „რესპუბლიკის დღისადმი" მიძღვნილ ღონისძიებებში მონაწილეობის მისაღებად ჩავიდა

03.07-რუსეთის ფედერაციის  პრეზიდენტის თანაშემწე ვლ. სურკოვი ქ. სოხუმში ჩავიდა

26.07- აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტმა „შინაგან  საქმეთა ორგანოების ერთობლივი საინფორმაციო-კოორდინაციული ცენტრის შექმნის შესახებ" შეთანხმების რატიფიცირება მოახდინა

26.05- ვენესუელაში აფხაზეთის ე.წ. ელჩმა ზაურ გვაჯავამ ვენესუელას საგარეო საქმეთა სამინისტროში გამართულ  შეხვედრაში მონაწილეობა მიიღო

28.05-აფხაზეთში  ფონდ „აფსნის" მიწვევით იორდანიის არასამთავრობო ორგანიზაცია „ყუბანის" და ტელეკომპანის „ნართ-ტვ"-ს წარმომადგენლები ჩავიდნენ

08.08-აფხაზეთში რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტი ვლ.პუტინი ჩავიდა

17.08-აფხაზეთის ე.წ. შს სამინისტროს  რუსეთის ფედერაციის შს სამინისტროს წარმომადგენელთა დელეგაცია ესტუმრა

21.08-აფხაზური დელეგაცია ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრის დაურ კოვეს ხელმძღვანელობით სირიაში ჩავიდა და ქვეყნის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს იმად ჰამისს შეხვდა

28.08- აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრმა დაურ კოვემ და მთიანი ყარაბაღის ე.წ. საგარეო უწყების ხელმძღვანელმა კარენ მირზოიანმა ურთიერთგაგების მემორანდუმს ხელი მოაწერეს

02.09- აფხაზეთის  ე.წ. ვიცე პრეზიდენტი ვირტალი გაბნია ყარაჩაი-ჩერქეზეთში ვლ. არძინბას სახელობის  სკოლის  გახსნას დაესწრო

10.09- რაულ ხაჯიმბამ ადიღეს რესპუბლიკის ხელმძღვანელის მურატ კუმპილოვის ინაუგურაციაში მიიღო მონაწილეობა

11.09-აფხაზეთის ე.წ. საგანგებო სიტუაციათა მინისტრმა ლევ კვიწინიამ ქალაქ  ლუგანსკის 22-ე წლისთავის აღსანიშნავ   საზეიმო ღონისძიებებში მიიღო მონაწილეობა

11.09- აფხაზეთის ე.წ. საგანგებო სიტუაციათა  მინისტრი ლევ კვიწინია  ლუგანსკისე.წ. სახალხო რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციათა მინისტრს შეხვდა

12.09-აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტი რაულ ხაჯიმბა  ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკების საქმიანი წრეებისა და რუსეთის ფედერაციის მთავრობის წარმომადგენლებს შეხვდა

19.09-რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების ფედერაციის საბჭოს დელეგაცია  ქ. სოხუმში  სამუშაო ვიზიტით ჩავიდა

29.09-ოკუპირებულ აფხაზეთში „გამარჯვების" დღისადმი მიძღვნილ ღონისძიებებში  მონაწილეობის მისაღებად თურქეთიდან აფხაზური დიასპორის წარმომადგენლები ჩავიდნენ

29.09- დნესტრისპირეთის დელეგაცია ოკუპირებულ აფხაზეთში  ჩავიდა

29.09- „რუსეთის მედესანტეთა კავშირის" წარმომადგენლები ოკუპირებულ აფხაზეთში  ჩავიდნენ

04.10-სირიის საპარლამენტო დელეგაცია ქ.  სოხუმში ჩავიდა

15.10-რაულ ხაჯიმბა ქ. სოჭში ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა საეთაშორისო ფესტივალის გახსნას დაესწრო

24.10 -ქ. ბარსელონაში აფხაზეთის ე.წ.  წარმომადგენლობის ოფისი გაიხსნა

01.11-რუსეთის ფედერალურმა სამსახურმა  ოკუპირებულ აფხაზეთში საბაჟო პოსტი შექმნა

07-11-აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრი დაურ კოვე ისრაელში  სამუშაო ვიზიტით იმყოფებოდა

12.11-ოკუპირებულ აფხაზეთში სამუშაო ვიზიტით ჩასულმა ნაურუს პრეზიდენტმა ბარონ ვაკამ  განაცხადა, რომ  მათზე აშშ და საქართველო ზეწოლას ახდენდნენ

17.11- აფხაზეთის ე.წ.  პრეზიდენტი რაულ ხაჯიმბა ჩრდილოეთ კავკასიის საქმეთა რუსეთის ფედერაციის მინისტრს შეხვდა

26.11-აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე კან ტანია ოფიციალური ვიზიტით იტალიაში იმყოფებოდა

27.11-აფხაზეთისა და  ე.წ. სამხრეთ ოსეთის  ე.წ.  პრეზიდენტებმა ახალი შეთანხმებები გააფორმეს

28.11-აფხაზეთის ე.წ. მთავრობამ იტალიაში „დიპლომატიური წარმომადგენლობა" გახსნა

07.12-ქ. სოხუმში  „აფხაზურ-აბაზინური მსოფლიო კონგრესის" მე-7 ყრილობაზე კონგრესის უმაღლესი  საბჭოს  თავმჯდომარედ  მუსა ეკზეკოვი აირჩიეს

12.12-ჩეჩნეთისა და აფხაზეთის საზოგადოებრივი პალატები თანამშრომლობაზე შეთანხმდნენ

14.12-რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და აფხაზეთის ე.წ.  ხელისუფლების წარმომადგენლებმა კონსულტაციები გამართეს

15.12-აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტის დელეგაცია ბელარუსისა და რუსეთის საპარლამენტო კავშირის 53-ე სესიაზე  დასასწრებად ბრიანსკში ჩავიდა

18.12-აფხაზურმა დელეგაციამ  ქ. მინსკში რუსული ენის დაცვისა და მხარდაჭერის თემაზე  გამართულ   საერთაშორისო კონფერენციაში მიიღო მონაწილეობა

 

2. ე.წ. აფხაზეთის ხელისუფლების საგარეო-ეკონომიკური  აქტივობები

აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრის, ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის ყოფილი პრეზიდენტის  გენადი გაგულიას თქმით, პალატას თავისი წარმომადგენლობები აქვს გახსნილი ამერიკაში, იტალიაში, გერმანიაში, ბელგიაში, შოტლანდიასა და თურქეთში, რომლებიც აქტიურად მონაწილეობენ საზღვარგარეთ აფხაზეთის ხელისუფლების ეკონომიკური აქტივობების განხორციელებაში, გამოფენებისა და პრეზენტაციების  მოწყობაში.

 

14.01-აფხაზეთის ე. წ. ეკონომიკის სამინისტროს დელეგაციამ ქ.მოსკოვში, გაიდარის მე-8 ფორუმში მიიღო მონაწილეობა

18.01-აფხაზურმა ბანკმა მონაწილეობა მიიღო ნიუ-იორკში გამართულ 45-ე საერთაშორისო ნუმიზმატიკურ კონფერენცია-გამოფენაში

30.01-აფხაზური დელეგაცია ფონდ „აფსნის" დირექტორის სენერ გოგუას ხელმძღვანელობით   იორდანიაში   ინვესტიციების მოსაზიდად ჩავიდა

08.02- აფხაზეთის ე.წ. ვიცე-პრემიერი ბესლან ეშბა ყირიმთან თანამშრომლობის კომისიას ჩაუდგა სათავეში

09.02-აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის მინისტრმა ადგურ არძინბამ რუსულ საზოგადოებრივ ორგანიზაციასთან „დელოვაია როსიასთან" თანამშრომლობის შესახებ  მემორანდუმი გააფორმა

10.02- აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის მინისტრი ადგურ არძინბა ქ. მოსკოვში რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის  სამმართველოს უფროსის მოადგილეს   დენის ტრავინს შეხვდა

18.02-ქ. მოსკოვში, რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის ე.წ. საელჩოში  ხელი მოეწერა დოკუმენტს  ქ. ნიჟნი ნოვგოროდთან  ეკონომიკური თანამშრომლობის შესახებ

28.02- აფხაზურმა დელეგაციამ ე.წ. პრემიერ-მინისტრის ბესლან ბარციცის ხელმძღვანელობით  ქ. სოჭში გამართულ საინვესტიციო ფორუმში მიიღო მონაწილეობა

09.03-აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო-პალატაში  აფხაზეთსა და ჩინეთს შორის სამეწარმეო  ურთიერთობების დამყარების საკითხები განიხილეს

09.03- რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის  ე.წ.  სავაჭრო წარმომადგენელმა ოლეგ ბარციცმა და ვენესუელას  სატელევიზიო ჰოლდინგის  TELESUR-ის პრეზიდენტმა პატრისია ვილეგასმა  ხელი მოაწერეს შეთანხმებას თანამშრომლობის  შესახებ 

05.04-აფხაზეთის ე.წ. საერთაშორისო კულტურულმა-საქმიანმა ცენტრმა მოსკოვის „საერთაშორისო თანამშრომლობის ცენტრთან" შეთანხმებას ხელი მოაწერა

10.04-აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ უდმურტეთის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წარმომადგენლები მიიღო

21.04-აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელის მოადგილემ ადგურ ლუშბამ ქ. იალტაში საერთაშორისო ეკონომიკურ ფორუმში  მიიღო მონაწილეობა

21.04-აფხაზი მწარმოებლები ყირიმს ინერტულ მასალებს მიაწვდიან

26.04-რუსული სამშენებლო კომპანია „ВАД"-ის წარმომადგენლები ოკუპირებულ აფხაზეთში ჩავიდნენ ადგილობრივ სამშენებლო მასალების მწარმოებლებთან მოსალაპარაკებლად

01.05-აფხაზეთის ე.წ. ხელისუფლების წარმომადგენლებმა იტალიის ქალაქ ბარში აფხაზეთის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის პრეზენტაცია გამართეს

05.05-აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის მინისტრმა ადგურ არძინბამ  ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის ფედერაციის ახალი სავაჭრო წარმომადგენელი ვლ. ნეკრასოვი მიიღო

11.05- 8 მაისს ოკუპირებულ აფხაზეთში  გერმანული ბიზნეს-დელეგაცია ჩავიდა გერმანიაში აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის წარმომადგენლის ვოლფგანგ მატცკეს ხელმძღვანელობით 

11.05- 11 მაისს ქ. სოხუმში აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის პრეზიდენტმა გენადი გაგულიამ და ლიბანის ჩერქეზული ასოციცაიის თავმჯდომარემ სარია აბდელრაზააკმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას  თანამშრომლობის შესახებ

16.05- რუსეთის  სავაჭრო წარმომადგენელი ვლ. ნეკრასოვი ქ. სოხუმში აფხაზეთის ე.წ. სოფლის მეურნეობის მინისტრს დაურ თარბას შეხვდა

19.05-აფხაზური ღვინოების ექსპორტი ტაილანდის ქალაქებში- ბანგკოკში და პხუკეტში განხორციელდა

20.05-აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატამ ვლადიმირის ოლქში გამართულ ეკონომიკურ ფორუმში მიიღო მონაწილეობა

24.05-ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის სავაჭრო წარმომადგენელმა ვლადიმირ ნეკრასოვმა  და  ქ. სოხუმის აეროპორტის დირექტორმა ვიაჩესლავ ეშბამ აეროპორტის განვითარების პერსპექტივები განიხილეს

25.05- ქ. მოსკოვში  აფხაზეთის ე.წ.  ელჩმა იგორ ახბამ აფხაზეთის ე.წ.  საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარმომადგენლებთან შეხვედრა გაიმართა

01.06.-აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის სამინისტროს დელეგაციამმონაწილეობამიიღოქ. პეტერბურგის საერთაშორისო ეკონომიკურ ფორუმში

02.06- კორეულმა კომპანია Hyundai-მ თავისი  ავტომობილები ოკუპირებულ აფხაზეთში ჩაიყვანა ტესტირებისთვის

07.06-თურქული მეცხოველეობის კომპანია „BONTORO FARM" ოჩამჩირის რაიონში მეცხოველეობის კომპლექსს ააშენებს

08.06-აფხაზური დელეგაცია სამთავრობოთაშორისო კომისიის მუშაობაში მონაწილეობის მისაღებად მოსკოვში ჩავიდა

10.06-აფხაზი და რუსი ახალგაზრდა „ლიდერები" აფხაზეთის მთებში დაისვენებენ

13.06-აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტის ადიმინისტრაციის  ექსპერტთა სამმართველოს უფროსმა ასლან ბარციცმა რუსი ინვესტორი, მეწარმე არავამუტანგ ჩაკრაპანი მიიღო

03.07- რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ვლ.პუტინის თანაშემწე ვლ სურკოვი აფხაზურ მხარეს   პროექტების  დაფინანსებას ჰპირდება

03.07-ვლ.სურკოვმა და რაულ ხაჯიმბამ თანამშრომლობის საკითხებზე ისაუბრეს

21.07- ოკუპირებულ აფხაზეთში რუსეთის სავაჭრო წარმომადგენელმა ვლ.ნეკრასოვმა და ე.წ. ვიცე-პრემიერმა ასლან კობახიამ აფხაზეთში რუსი ინვესტორების უფლებების დაცვის უზრუნველყოფის საკითხები განიხილეს

24.07 -აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ ჩრდილოეთ კავკასიის საკითხებში რუსეთის ფედერაციის მინისტრი   ლევ კუზნეცოვი მიიღო

20.08-აფხაზურმა დელეგაციამ აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის მინისტრის ადგურ არძინბას ხელმძღვანელობით დამასკოში გამართულ საერთაშორისო სამრეწველო გამოფენაში მიიღო მონაწილეობა

23.08-ოკუპირებული აფხაზეთის დელეგაცია სირიაში ქვეყნის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს იმად ჰამისს შეხვდა.

25.08-აფხაზური მხარე  სირიაში სავაჭრო სახლისა და წარმომადგენლობის გახსნას აპირებს

06.09-აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის მინისტრი ადგურ არძინბა თათრეთის ეკონომიკის მინისტრს შეხვდა

15.09-ქ. ბერლინშიაფხაზეთის ე.წ. „სავაჭრო-სამრეწველოპალატის" წარმომადგენლობაგაიხსნა და მის  უფროსად ვოლფგანგ  მატსკე დაინიშნა

17.09- ქ. კრასნოდარში აფხაზეთის დელეგაციამ მონაწილეობა მიიღო კომპანია „Флагманы будущего роста"-ს XI რეგიონთაშორისო ფორუმში

21.09-რუსეთის ფედერაციის საბჭოს დელეგაცია ოკუპირებულ აფხაზეთში სამუშაო ვიზიტით  ჩავიდა

29.09- მოსკოვში გამართულ  მე-8 საერთაშორისო კონფერენციასა და მონეტების გამოფენაზე  აფხაზეთი „ამრა" ბანკმა წარადგინა

04.10-აფხაზეთის ე.წ. ეკონომიკის სამინისტრო სირიასთან  „ მოსაკრებლების გარეშე ვაჭრობის შესახებ"  შეთანხმების პროექტს ამზადებს

04.10-აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატაში სერბთა რესპუბლიკის (ბოსნია - ჰერცოგოვინა) დელეგაციათან შეხვედრა გაიმართა

04.10-აფხაზი მეწარმეები ქ. მოსკოვში გამართულ   სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენაში „ ზოლოტაია ოსენ-2017 ღებულობენ მონაწილეობას

06.10-ქ. მოსკოვში ხელი მოეწერა შეთანხმებას  რუსეთში აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო წარმომადგენლობასა და „ ევრაზიის საქმიან კავშირს „ შორის

09.10-რუსული მხარე  2018 წელს  ოკუპირებულ აფხაზეთში შეტანილ ნავთობპროდუქტებს მოსაკრებლებისგან კვლავ  გაანთავისუფლებს

06.10-აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატა რუმინეთის ქალაქ გალაცში „შავიზღვისპირეთის კლუბის" საიუბილეო ღონისძიებებში მონაწილეობს

10.10-ქ. მოსკოვში გამართულაგროსამრეწველო გამოფენაზე წარმოდგენილი აფხაზური  პროდუქცია ოქროს მედლით დააჯილდოვეს

11.10-  ე.წ. საერთაშორისო ფონდ „ აფსნის" ვიცე-პრეზიდენტმა მაქსიმ ღვინჯიამ  სააგენტო „სპუტნიკს"  გერმანიაში, ქალაქ კელნში „ANUGA-ს" გამოფენაზე  მიღებული  შთაბეჭდილებები გაუზიარა

19.10-ქ. მოსკოვში  პროგრამის, "აფხაზეთის ეკონომიკის განვითარების 25 ნაბიჯის" პრეზენტაცია გაიმართა

30.10-რუსეთის ფედერაციის ეკონომიკური განვითარების მინისტრის მოადგილე დიმიტრი პრისტანსკოვი აფხაზეთის მოქალაქეებს რუსეთში ბიზნესის გახსნის შემთხვევაში სახელმწიფო მხარდაჭერის მექანიზმებთან წვდომას დაჰპირდა

27.10- 27 ოქტომბერს  ქ. სოხუმში   რუსეთ-აფხაზეთის „ საქმიანი ფორუმი" გაიმართა

27.10- ქ. სოხუმში  „ივანოვოს ტექსტილის" გამოფენა-გაყიდვა გაიმართა.

18.12-ქ. მოსკოვში სავაჭრო სახლი „აბხაზია" გაიხსნა

21.12-რუსეთმა აფხაზეთს სოფელ პრიმორსკოეში მომხდარი კატასტროფის შედეგების აღმოფხვრისთვის 150 მლნ რუბლი გამოუყო

 

სხვადასხვა ღონისძიებები

ძალოვანი სფერო, სასამართლო

20.01-რუსეთის  სახელმწიფო დუმამ პატიმართა გადაცემის შესახებ ოკუპირებულ აფხაზეთსა და რუსეთის ფედერაციას  შორის ხელშეკრულების რატიფიცირება მოახდინა

03.03- ქ.მოსკოვში რუსეთის ფედერაციის  თავდაცვის სამინისტროსა და ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. თავდაცვის უწყების  ექსპერტების კომპლექსური ჯგუფების შეხვედრა გაიმართა

19.04-აფხაზეთის  ე.წ. უმაღლეს სასამართლოსა და რუსეთის  სამართლის  სახელმწიფო უნივერსიტეტს  შორის თანამშრომლობის შესახებ  შეთანხმება გაფორმდა

21.09-რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ქონების პირველი პარტია გადასცა

 

განათლება

11.04-ქ. სოხუმში  დეფექტოლოგიის რუსულ-აფხაზური  კვირეული გაიმართა.

05.05-ქ. სოხუმში გაეროს ბავშვთა ფონდის (იუნისეფის) ეგიდით ჩატარებულ სემინარებში ოკუპირებული აფხაზეთის 700-მდე პედაგოგმა მიიღო მონაწილეობა 

05.05- გაეროს ბავშვთა ფონდმა (იუნისეფმა) აფხაზურ სკოლებს თვალსაჩინოების მასალები გადასცა და  მრავალენოვანი სწავლების განვითარებაში  დახმარების გაწევას დაჰპირდა

12.05- ქ. მოსკოვის  საერთაშორისო ურთიერთობების  სახელმწიფო ინსტიტუტის    ლიმიტის მისაღებად ოკუპირებულ აფხაზეთში  შესარჩევი გამოცდები დაიწყო

16.06-2017 წელს რუსეთის უმაღლეს სასწავლებლებში აფხაზეთიდან 150 ახალგაზრდა  ჩაირიცხა

18.09-რუსეთის ფედერაციაში აფხაზეთის ე.წ. საელჩოში ქ. მოსკოვის უმაღლეს სასწავლებლებში   ჩარიცხულ პირველკურსელებთან  შეხვედრა გაიმართა

27.10- რუსეთის ფედერაციის მთავრობის თავმჯდომარემ დიმიტრი მედვედევმა რუსეთსა და აფხაზეთს შორის „განათლების ურთიერთაღიარების შესახებ" შეთანხმების პროექტი  მოიწონა

15.12-ქ.სოხუმში მოქმედმა  მოსკოვის კულტურულ-საქმიანმა ცენტრმა „დომ მოსკვიმ"  ქ. სოხუმის მე-14 საშუალო სკოლას სასწავლო-ლაბორატორიული მოწყობილობა გადასცა

 

მეცნიერება

27.01-ქ. სოხუმში ჩატარდა „საერთაშორისო" მრგვალი მაგიდა თემაზე: „აბაზები და აფხაზები- ენებისა და ისტორიულ-კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისა და განვითარების პერსპექტივები

05.04-აფხაზეთის ე.წ. მეცნიერებათა აკადემია რუს მეცნიერებთან ერთად 10 პროექტს ახორციელებს02.06-აფხაზეთის ე.წ. უნივერსიტეტის რექტორმა ალეკო გვარამიამ ქ.  მოსკოვში ევრაზიის ხალხთა ასამბლეის დამფუძნებელ ყრილობაში მიიღო მონაწილეობა

07.07-ოკუპირებული აფხაზეთისა და იაკუტიის მეცნიერებათა აკადემიებმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას  თანამშრომლობის შესახებ

07.07-აფხაზეთის ე.წ. მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი ზურაბ ჯაპუასახას (იაკუტიის) რესპუბლიკაში სამუშაო ვიზიტით  ჩავიდა 

07.07-ნართების ეპოსი იაკუტურ ენაზე ითარგმნება

 

ჯანდაცვა

25.01- რუსული კომპანია „დელრუსი" მზად არის აფხაზეთში რამდენიმე სამედიცინო დაწესებულების ასაშენებლად 100 მლნ რუბლი გამოყოს

03.03-ასოციაცია "Инва-Содействие"-ს ბაზაზე«Велнес Парк Отель Гагра 5*»-ს და კომპანია „А-МОБАИЛ-ის"  მხარდაჭერით ახალი სარეაბილიტაციო დარბაზი გაიხსნა

09.03-ოკუპირებულ აფხაზეთში „რუსეთის საინვესტიციო პროგრამის" ფარგლებში მაღალტექნოლოგიური სამედიცინო ცენტრის  აშენება იგეგმება

29.03-ოკუპირებულ აფხაზეთში მცხოვრები რუსეთის მოქალაქეები რუსეთის  ჯანდაცვის სამინისტროსგან  სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის პოლისს მიიღებენ

05.04-ქ.მოსკოვის მთავრობამ  აფხაზეთის ე.წ. ჯანდაცვის სამინისტროს ინვალიდებისთვის  1 მლნ რუბლის ღირებულების  ინვენტარი აჩუქა

12.04 - ქ. სოხუმში  ონკოლოგთა ევრაზიული ფედერაციის (ЕАФО) ეგიდით, კიბოს საწაინააღმდეგო ევრაზიულ ფონდთან(EACF) ერთად „კიბოს ნაადრევი დიაგნოსტიკის კვირეული" გაიმართა

08.06-აფხაზეთის ე.წ. ჯანდაცვის მინისტრმა  თამაზ წახნაკიამ და ბაშკირეთის სამედიცინო უნივერსიტეტის რექტორმა ვ.პავლოვმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას თანამშრომლობის შესახებ

22.05- ოკუპირებულ აფხაზეთიდან ონკოლოგებმა  რუსეთის სამედიცინო დაწესებულებებში  კვალიფიკაციის ასამაღლებელი კურსები გაიარეს

26.07-აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტმა რუსეთთან დადებული შეთანხმების- „სამკურნალწამლო პრეპარატებით და სამედიცინო ნაწარმით აფხაზეთის ტერიტორიაზე მუდმივად მცხოვრები რუსეთის მოქალაქეების უზრუნველყოფის შესახებ"  რატიფიცირება მოახდინა

17.10-აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტმარუსეთის ფედერაცასა და  აფხაზეთს შორის„სავალდებულოსამედიცინოდაზღვევის შესახებ" შეთანხმების რატიფიცირებამოახდინა

03.11-ქ. სოხუმში, ქ. მოსკოვის ეპიდემიოლოგიური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის  ცენტრის პარტნორობით,კერძო დიაგნოსტიკური ლაბორატორია Lab Quest გაიხსნა 

21.11-აფხაზეთის ე.წ. ჯანდაცვის მინისტრმა თ.წახნაკიამ ქ. სოხუმში ჩასულ რუსეთის ჯანდაცვის სამინისტროს დელეგაციასთან ერთად „სავალდებულო სამედიცინო დაზღვევის შესახებ" შეთანხმების რეალიზაციის მიმდინარეობა განიხილა

24.11 -„როსპოტრებნადზორის" ეპიდემიოლოგიის ცენტრალური  სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის იმუნოპროფილაქტიკის ლაბორატორიის გამგემ, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორმა ირინა მიხეევამ  ოკუპირებულ აფხაზეთში სემინარი ჩაატარა

01.12-რუსეთის ფედერაციის უწყვეტი პროფესიული განათლების სამედიცინო აკადემიის (РМАНПО) წარმომადგენლები ოკუპირებულ აფხაზეთში მომუშავე პედიატრებს კვალიფიკაციის ამაღლებაში ეხმარებიან

ოკუპირებული აფხაზეთის ტურიზმისა და სოფლის მეურნეობის განვითარების ტენდენციები

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის ტურიზმისა და

სოფლის მეურნეობის განვითარების ტენდენციები

 

2018, აპრილი

 

შინაარსი

1.    შესავალი

  1. ტურიზმის „განვითარების" ტენდენციები

    2.1. ტურისტული ნაკადების მასშტაბები

    2.2. „ერთდღიანი" ტურისტების ნაკადები და მათგან მიღებული შემოსავლები

        2.2.ა. ახალი ათონის მღვიმე

        2.2. ბ. რიწის რელიკტური „ეროვნული" პარკი

   2.3. ტურისტული „განვითარების" შემაფერხებელი ფაქტორები

3.  სოფლის მეურნეობის„განვითარების" ტენდენციები

დასკვნები

 

1. შესავალი

ოკუპირებულ აფხაზეთში ეკონომიკის აღორძინებასა და განვითარებაზე არ წყდება მსჯელობა. როგორ ეკონომიკურ მოდელს აირჩევს ე.წ. რესპუბლიკის დე-ფაქტოხელისუფლება? რა პრიორიტეტებს გამოყოფს ეკონომიკის ასაღორძინებლად? როდემდე იქნებიან რუსულ ფინანსებზე დამოკიდებული? როდის დაიწყება საშუალო და მცირე ბიზნესის დაფინანსება? ეს არის ის კითხვები, რომელიც აწუხებს ოკუპირებული აფხაზეთის როგორც დე-ფაქტო ხელისუფლებას, ისე მოსახლეობას.

2017 წლის20 დეკემბერს ე.წ. პარლამენტარების წინაშე სიტყვით გამოსვლის დროსოკუპირებული აფხაზეთის დე-ფაქტო „ლიდერმა" რაულ ხაჯიმბამხაზი გაუსვა რეგიონის თვითმყოფადი ეკონომიკის მშენებლობის მნიშვნელობას და გამოჰყო ამ მიზნის მიღწევისთვისორი საკვანძო დარგი - ტურიზმი და სოფლის მეურნეობა. მან აღნიშნა, რომ ეს დარგები, მათ მხარდამ­ჭერ სექტორებთან ერთად, როგორიცაა საბანკო სფერო, ვაჭრობა, ენერგეტიკა და ტრანსპორტი, უნდა გახდეს „ეროვნული" ეკონომიკის ზრდისმამოძრავებელი ძალა და, შესაბამისად, რეგიონში არსებული უამრავი სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემის მოგვარების საფუძველი.

ჩვენი ანალიტიკური ბარათის მიზანია,სხვადასხვა წყაროდან მოპოვებული ინფორმაციისა და აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლების ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემების გამოყენების საფუძველზე გავაშუქოთ ის ზოგადი მდგომარეობა, რომელიც ეხება ოკუპირებული აფხაზეთის ტურიზმსა და სოფლის მეურნეობას, და განვიხილოთ ზოგიერთი ტენდენცია ამ სფეროებში მიმდინარე პროცესებისა და ზოგადად „განვითარების" შესახებ.

 

2.   ტურიზმის „განვითარების" ტენდენციები

2.1.               ტურისტული ნაკადების მასშტაბები

ოკუპირებულიაფხაზეთისტურისტულ სფეროში მიმდინარე პროცესებთან მიმართებაში ბოლო წლების განმავლობაში ჩამოყალიბდა ტენდენცია, რომ სხვადასხვა საინფორმაციო სააგენტოზე დაყრდნობით ადგილობრივ მასმედიაში ყოველი საკურორტო სეზონის ბოლოს ვრცელდება ურთიერთსაწინააღმდეგო ციფრები რეგიონში ჩამოსული ტურისტებისა და დამსვენებლების რაოდენობასთან დაკავშირებით.

პირველ რიგში, შესაბამისი ტერმინოლოგიის არასწორი ინტერპრეტაციის თავიდან აცილების მიზნით გვინდა აღვნიშნოთ, რომ ოკუპირებულ აფხაზეთში ტურისტებს ყოფენ სამ კატეგორიად:

1. ტურისტები, რომლებიც ჩამოდიან საგზურებით (ორგანიზებული ტურისტები);

2. ტურისტები, რომლებიც ისვენებენ კერძო სექტორში (არაორგანიზებული ტურისტები);

3. ტურისტები, რომლებიც შემოდიან აფხაზეთში ერთდღიანი ვიზიტით ექსკურსიის მიზნით.

ამასთან ერთად, საბინაო ფონდიც, რომელიც მოიცავს გარკვეული რაოდენობის საწოლ ადგილებს, პირობითად დაყოფილია შესაბამის სექტორებად:

1.      კერძო სექტორი;

2.      მინი-სასტუმროები;

3.      საჯარო სექტორი, რომელიც მოიცავს სანატორიუმებს, დასასვენებელ სახლებს, პანსიონატებსა და გაჯანსაღების კურორტებს.

 

2013-2014 წლებში მასმედიაში ზოგადად ვრცელდებოდა ინფორმაცია 600-700 ათასიდან 3-3,5 მლნ-მდე ტურისტის(იგულისხმება ყველა კატეგორიის ტურისტი) შესახებ [1].

2015 წელსსხვადასხვა მასმედიის საშუალებებში გავრცელებული ინფორმაციის მიხედვით აფხაზეთს ესტუმრა დაახლოებით 2 მლნ-დან [2]3მლნ-მდე ტურისტი [3].

ამასთან ამ წლებში იმავე მასმედიის საშუალებებში ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ საბჭოთა პერიოდში აფხაზეთში დასასვენებლად საკურორტო სეზონის განმავლობაში ორგანიზებულად ჩამოდიოდა 1,5 მლნ, ხოლო არაორგანიზებულად -  3 მლნ ტურისტი.

აღსანიშნავია, რომ იმავე წლებში,ამ ინფორმაციის საწინააღმდეგოდ, რადიკალურად განსხვავებულმონაცემებზე საუბრობდნენ სახელისუფლებო უწყებების წარმო­მად­გენლები, რომლებიც თვითონ ხაზს უსვამდნენ იმას, რომ ეს ციფრები (მათ შორის საბჭოთა პერიოდის ციფრები) მნიშვნელოვნად არის გაზვიადებული.

მაგალითად, ტურიზმისა და კურორტების დე-ფაქტო მინისტრის ავთანდილ ღარწკიას განცხადების მიხედვით 2014 წელს აფხაზეთს ესტუმრა მხოლოდ 130,000 ტურისტი (2015 წლის 24 მარტს აფხაზეთის ტელერადიოკომპანიის გადაცემა "ვეჩერნი ექსპრეს"-ში გაკეთებული განცხადება).

ამასთან, მისივე განცხადების მიხედვით 2015 წელსაფხაზეთს ესტუმრა1,030,000ტურისტი [4], ხოლო მისიმოადგილისასტამურახბასმიხედვითწლისდასაწყისიდან 1 აგვისტომდე -მხოლოდ 550,000 ტურისტი(ეს ის ადამიანებია, ვინც, ერთი მხრივ, ჩამოვიდა დასასვენებლად პანსიონატებსა და სასტუმროებში და, მეორე მხრივ, შემოვიდა ერთდღიანი ექსკურსიების ფარგლებში) [5].ასტამირ ახბას თქმით, 2015 წლის 1 აგვისტოს მდგომარეობის მონაცემების თანახმად რუსეთ-აფხაზეთის საზღვარი ორივე მიმართულებით გადაკვეთა 4,264 მლნ-მა ადამიანმა, რაც გასულ წელთან შედარებით ერთი მილიონით მეტია. მან აღნიშნა, რომ ამ ციფრებით არ შეიძლება დგინდებოდეს ტურისტული ნაკადის მასშტაბი, რადგან აქ გასათვალისწინებელია ის მდგომარეობა, რომ საზღვარს კვეთავენ არა მხოლოდ ტურისტები, არამედ ადგილობრივი მოსახლეობა, „გასტარბაიტერები" (მშრომელი მიგრანტები) და ა.შ., თან რამდენჯერმე დღის განმავლობაში.

აქვე აღსანიშნავია, რომ "აფხაზეთის ასსრ სახალხო მეურნეობის" ერთ-ერთი ცნობარის მონაცემებზე დაყრდნობით ტურიზმისა და კურორტების დე-ფაქტო მინისტრის მოადგილემასტამურახბამ განაცხადა, რომ საბჭოთა დროს 1986 წელს აფხაზეთის კურორტებზე ისვენებდა და მკურნალობდა 550 ათასამდე ადამიანი (457,900 ადამიანი შემოვიდა ხანგრძლივი პერიოდით, ხოლო 77,100 ადამიანი - შაბათ-კვირით).

იმ დროს რეგიონში ფუნქციო­ნირებდა 130 სანატო­რიუმი, საკურორტო ობიექტი და ტურისტული ბაზა. 20 სანატორიუმში, 39 დასასვენებელ სახლსა და პანსიონატში იყო 13,289 საწოლი ადგილი, ტურბაზებში - 15,560 საწოლი ადგილი, სხვა დასვენების ობიექტებში - 7,558 საწოლი ადგილი (ანუ სულ ამ ტიპის ობიექტებში იყო 36,407 საწოლი ადგილი).

აღსანიშნავია, რომ იმ დროს ადამიანები ისვენებდნენ პროფკავშირის 24- ან 14-დღიანი საგზურებით. გაგრის ბინათაბიურო "სერვის"-მა და სოხუმის ბინათაბიურო "ოტდიხ"-მა კერძო სექტორში განათავსეს 500 ათასი ადამიანი. 1986 წელს რესპუბლიკაში 6 საექსკურსიო ბიურო მუშაობდა. იმ წელს ახალი ათონის მღვიმეს644 ათასი ადამიანი ეწვია (ყველაზე ხშირად ამ ობიექტებს ნახულობდა ერთი და იმავე ხალხი).

აქვე გვინდა აღვნიშნოთ კიდევ ერთი საბჭოთა პერიოდის მონაცემები [6], რომლის მიხედვით 1980 წელს აფხაზეთის ასსრ-ში ორგანიზებულად დასასვენებლად ჩამოსული იყო 582,900, ხოლო არაორგანიზებულად - 1,557,000 კაცი.

ასტამირ ახბას თქმით, დღეს (2015 წლისთვის) საკურორტო ობიექტების საბოლოო ფონდი 15 ათას საწოლ ადგილს აღწევს, ხოლო კერძო სექტორს შეუძლია 40 ათასამდე ადამიანის მიღება (ანუ როგორც მინი-სასტუმროებისა და საჯარო სექტორის საკურორტო ობიექტებში, ისე კერძო სექტორში  სულ არის 55,000 საწოლი ადგილი). შესაბამისად, ყველა ამ მონაცემების (მათ შორის ერთდღიანი ვიზიტით შემოსული ექსკურსანტების) გათვალისწინებით, შეიძლება საუბარი მხოლოდ 1,5 მლნ ტურისტზე წელიწადში (როგორც ვხედავთ, ესეც მხოლოდ სავარაუდო ციფრია, თანაც მაქსიმალურად შესაძლებელი). მან ასევე აღნიშნა, რომ დამსვენებლების რეგიონში გაჩერების საშუალო დრო არ აღემატება 8-10-დღიან პერიოდს [7].

2016 წლიდანმასმედიაში გავრცელებული ციფრები სახელისუფლებო განცხადებებთან მიმართებით შედარებით უფრო ადეკვატური გახდა. თუმცა რეალური მდგომარეობის მიმართ მათი ადეკვატურობა მაინც ეჭვს ბადებს - მათი შემცირების მიუხედავად საეჭვოა მათი თითქმის ზუსტად დამთხვევა წინა წლებში გამოთქმულ თეორიულ მოსაზრებებსა და მაქსიმალურად შესაძლებელ გათვლებთან.

2016 წლის საკურორტო სეზონთან დაკავშირებით მასმედიაში გავრცელდა, რომ აფხაზეთს ესტუმრა1,3-1,4 მლნ ტურისტი,ხოლოე.წ. მინისტრ ა. ღარწკიას განცხადებით -1,495,000 ტურისტი [8].

2017 წელსკი რეალური სინამდვილე იმდენად სავალალო აღმოჩნდა,რომ ტურისტების საერთო რაოდენობასთან დაკავშირებით კონკრეტული ციფრებით მანიპუ­ლირებას ადგილი არ ჰქონდა(კონკრეტული ციფრები არც იყო მოყვანილი) - მასმედიაში გავრცელდა ინფორმაცია მხოლოდ იმის შესახებ, რომ წინა წელთან შედარებითტურისტული ნაკადი 30%-ით, ხოლო აბსოლუტურ რიცხვებში - 1,7-ჯერ არის შემცირებული [9].

ჩვენი მოსაზრებით, წინა წლებში ზემოთ აღნიშნული ციფრების გაბერვა მასმედიის საშუალებებში აიხსნება სწორედ იმ სურვილით, რომ რეგიონი წარსდგეს როგორც სტაბილურად განვითარებადი, ამასთან თითქოს მისი დღევანდელი განვითარების დონემ მიაღწია საბჭოთა პერიოდის დონეს, როდესაც აფხაზეთის სანატორიუმები, საკურორტო და დასასვენებელი სახლები, პანსიონატები და ტურბაზები მაქსიმალურად ივსებოდა დამსვენებლებით და ტურისტებით და სრული დატვირთვით ფუნქციონირებდნენ.

რაც შეეხება ოკუპირებულ აფხაზეთში ტურისტულ ნაკადებთან დაკავშირებით რეალობასთან მიახლოებულ სურათს მაინც -პირველ რიგში, გვინდა აღვნიშნოთ, საერთაშორისო ორგანიზაციის „Crisis Group"-ის [10] მიერ 2006 წელს შედგენილი ანგარიში[11] „აფხაზეთი დღეს" (N° 176 ევროპა, 15 სექტემბერი, 2006), რომლის მიხედვით 1990-იან წლებში რეგიონში ჩამოდიოდა ძალიან ცოტა ტურისტი, ხოლო2005 წლისთვის დამსვენებელთა რაოდენობამ 110 ათას ადამიანს მიაღწია. მათივე შეფასებებით, 2005 წლის საკურორტო სეზონიდან მიღებული შემოსავალიშეადგინა 500 მლნ რუბლი (= 19,2 მლნ აშშ დოლარი), პლუს ამასთან ერთად, დამატებით საბაჟო მოსაკრებლებიდან მიღებული  შემოსავალი შეადგინა 90 მლნ რუბლი (= 3,5 მლნ აშშ დოლარი), ანუ სულ 590 მლნ რუბლი (= 22,7 მლნ აშშ დოლარი).

გარდა ამისა, ჩვენ მიგვაჩნია, რომ სახელისუფლებო წარმომადგენლების მხრიდან გაკეთებულ განცხადებებში მეტ-ნაკლებად რეალური მონაცემები ჟღერდება, რაც აიხსნება იმით, რომ კონკრეტული თანამდებობების პირებს, მათ შორის დარგის მინისტრს და მის მოადგილეს ეკისრება კონკრეტული პასუხისმგებლობა ამ სფეროში არსებულ მდგომარეობაზე იმ თვალსაზრისით, რომ ამხელა მასშტაბის ტურისტულ ნაკადებს უნდა მოჰყვებოდეს შესაბამისი შემოსავლების ნაკადები, რომელიც უნდა აისახოს „სახელმწიფო" ბიუჯეტში. სხვა შემთხვევაში, ადგილი აქვს ან მთავრობის უსუსურობას, აკრიფოს შესაბამისი გადასახადები, ან კორუფციულ გარიგებებს.

ამიტომ, ყურადსაღებია ტურიზმისა და კურორტების დე-ფაქტო მინისტრის ავთანდილ ღარწკიას განცხადება, რომელიც მან გააკეთა 2015 წლის 24 მარტს აფხაზეთის ტელე­რადიოკომპანიის გადაცემა "ვეჩერნი ექსპრეს"-ში მინისტრად დანიშვნის შემდეგ. მისი თქმით, 2014 წელს ტურისტების რაოდენობა, რომლებიც საგზურებით ჩამოდიან დასასვენებლად და ჩერდებიან განსახლების ობიექტებში (სასტუმროებში, პანსიონატებსა და დასასვენებელ სახლებში), შეადგინა დაახლოებით 130 ათასი ადამიანი. მან ასევე ხაზი გაუსვა იმას, რომ საგადასახადო გადახდების მიხედვით ამ ტიპის ტურისტებისგან რეგიონმა 2014 წელს მიიღო 185 მლნ რუბლი (= 4,8 მლნ აშშ დოლარი).

რაც შეეხება კერძო სექტორიდან გადასახადების აკრეფასთან დაკავშირებულ პრობლემებს - რაიონული ადმინისტრაციის ყველა ე.წ. ხელმძღვანელი აცხადებს, რომ რთული და თითქმის შეუძლებელია გადასახადების აკრეფა კერძო პირებისგან, რადგან ისინი მალავენ მათი ოთახების გაქირავების ფაქტებს და  წარადგენენ დამსვენებლებს მათი ოჯახის ნათესავებად ან მეგობრებად, რომლებიც ამ დროს მათ სტუმრობენ. აქვე უნდა აღინიშნოს გადასახადებისა და მოსაკრებლების დე-ფაქტო მინისტრის რაუფ ციმცბას 2015 წლის 26 მაისის განცხადება, რომლის თანახმად საბინაო ფონდი შეადგენს ოფიციალურად რეგისტრირებულ 32,754 საწოლ ადგილს, მათ შორის კერძო სექტორის მიხედვით ოფიციალურად რეგისტრირებულია 18,389 საწოლი ადგილი [12]. ამასთან, დე-ფაქტო პრეზიდენტთან 2015 წლის 11 აგვისტოს თათბირზე რ. ციმცბას მიერ გაკეთებული განცხადებით, სეზონის დაწყებიდან 1 აგვისტომდე მინი-სასტუმროებიდან საგადასახადო შემოსავ­ლებმა შეადგინა დაახლოებით 9,4 მლნ რუბლი (= 153,922 აშშ დოლარი), 2014 წლის 4 მლნ რუბლთან (= 103,600 აშშ დოლართან) შედარებით, ხოლო კერძო სექტორიდან - 4,3 მლნ რუბლი (= 70,411 აშშ დოლარი), 2014 წლის 2,7 მლნ რუბლთან (= 69,930 აშშ დოლართან) შედარებით. დე-ფაქტო მინისტრმა აღნიშნა, რომ კერძო სექტორში გადასახადი დღე-ღამეში 1 საწოლ ადგილზე შეადგენს 400 რუბლს  (= 7 აშშ დოლარს).

ამ ფონზე, საინტერესოა ე.წ. მინისტრ ა. ღარწკიას მიერ გაკეთებული გათვლები, რომლის მიხედვით ტურისტები, რომლებიც ჩამოდიან საგზურებით, შეადგენენ ტურისტების საერთო რაოდენობის 20%-ს, მაგრამ იძლევიან ტურიზმიდან მიღებული საერთო შემოსავლების 80%-ს.  მისი აზრით, აფხაზეთის ეკონომიკის მომავალი განვითარებისთვის უფრო მომგებიანი იქნება ისეთი ტურისტების მიღება, ვინც შემოდის საგზურებით განსახლების ობიექტებში დასასვენებლად. მისი თქმით, საერთოდ უმჯობესი იქნება, თუ აფხაზეთში, მაგალითად, დასასვენებლად ჩამოვა 800 ათასი ტურისტი 15 დღით, ვიდრე 1,5 მლნ ტურისტი - 5 დღიანი ვიზიტით, რომლებიც ორივე შემთხვევაში გადაიხდიან, მაგალითად, 1000-1000 რუბლს დღეში. პირველ შემთხვევაში საშემოსავლო ბრუნვა იქნება 12 მლრდ რუბლი, ხოლო მეორე შემთხვევაში - მხოლოდ 7,5 მლრდ რუბლი.ამასთან ერთად, ერთ-ერთ მორიგ ინტერვიუში [13] ა. ღარწკიამ  განაცხადა, რომ 2014 წელსაფხაზეთში იყო 14 ათასი საწოლი ადგილი პანსიონატებში, დასასვენებელ სახლებსა და სასტუმროებში, ხოლო დაახლოებით 30 ათასი საწოლი ადგილი მოდიოდა კერძო სექტორზე. ამ ციფრებზე დაყრდნობით, მან ივარაუდა, თუ დავუშვებთ, რომ საკურორტო სეზონი ზაფხულის პერიოდში მოიცავს 100 დღეს, ხოლო ადამიანები ისვენებენ საშუალოდ 10 დღის განმავლობაში, გამოდის, რომ აფხაზეთს ერთი სეზონის ფარგლებში დაახლოებით 450 ათასი დამსვენებლის მიღება შეუძლია. ბოლოს კი, ა. ღარწკიამ ეს ციფრი ადვილად დაამრგვალა და ხელოვნურად გაზარდა 500 ათასამდე.

ჩვენი აზრით, ესგათვლები და მოსაზრებები სავსებითლოგიკურია, მაგრამ წარმოადგენს მხოლოდ სურვილს,ვარაუდს და თეორიულად მაქსიმალურ შესაძლებლობას, რომლის მისაღწევად რეალურ სინამდვილეში ბევრი ცვლილებები უნდა მოხდეს არა მხოლოდ კონკრეტულ დარგში არსებული პრობლემების გადასაჭრელად, არამედ სახელისუფლებო უწყებებში საერთოდ, განსაკუთრებით „სახელმწიფო" მმართველობაში, და პირველ რიგში, კორუფციის საწინააღმდეგო ღონისძიებების რეალურად ჩატარების მიმარ­თულებით, რაც ძალიან საეჭვოაარსებული დე-ფაქტო ხელისუფლების პირობებში ე.წ. „დამოუკიდებლობის" 25 წლის თავზე.

რეალობასთან უფრო ახლოს არის ა. ღარწკიას შემდგომი ინტერვიუ, რომელიც მან მისცა „აფხაზიაინფორმ" სააგენტოს (27 ივლისი, 2015), სადაც განაცხადა, რომ სპეციალისტების მიერ განხორციელებული კვლევის თანახმად, ქვეყანას, რომლის მოსახლეობა შეადგენს 300,000 ადამიანს, ერთ სეზონში შეუძლიამოემსახუროს მხოლოდ 1 მლნ-მდე ტურისტს (თუმცა აქაც მისი მხრიდან მხოლოდ თეორიული ვარაუდიარის გამოთქმილი). ამასთან, მან ხაზი გაუსვა იმას, რომ მოსახლეობის სეზონური ზრდის კვალობაზე, რამდენჯერმე იზრდება დატვირთვა კომუნალურ მომსახურებაზე, ენერგოსისტემასა და წყალმომარაგებაზე. მისი თქმით, თუ აფხაზეთში მართლაც ჩამოსულიყო ამდენი რაოდენობის (იგულისხმება 2-3 მლნ) ტურისტი, ისინი უკვე დიდი ხნის წინ ნაგავში დაიხრჩობდნენ და წყლისა და ელექტროენერგიის მომარაგების გარეშე დარჩებოდნენ  [14].

დამატებით, გვინდა მოვიყვანოთ აფხაზეთის ე.წ. სავაჭრო-სამრეწველო პალატის ვებ-გვერდზე განთავსებული 2016 [15] და 2017 [16] წლების ტურისტულ სეზონებთან დაკავშირებული მონაცემები.

2016 წელსაფხაზეთში მუშაობდა 250 კომპაქტურიგანსახლების ობიექტი. ძირითადად ეს ობიექტები აშენდა 2005-2016 წლებში. აფხაზეთის კურორტებისა და ტურიზმის ე.წ. სამინისტროს ინფორმაციით, ამ განსახლების ობიექტების სიმძლავრე 20 ათასზე მეტ საწოლ ადგილს შეადგენს. ამავე სამინისტროს ვებ-გვერდეზე აღნიშნულია, რომ დაჯავშნის ყველაზე პოპულარულ booking.com საიტის მიხედვით, 2016 წლის ნოემბრისთვის აფხაზეთი სთავაზობდა დაახლოებით 170 განსახლების ობიექტს, რომლის 60% წარმოადგენს კერძო სექტორს.კერძო სექტორში დაახლოებით 45 ათასი საწოლი ადგილია.საწოლი ადგილების არსებული ფონდის გათვალის­წინებით, საკურორტო სეზონისთვის აფხაზეთშიშესაძლებელია 700 ათასზე მეტი ტურისტის განთავსება.ამ თვეებში აფხაზეთსნახევარ მილიონზე მეტი ადამიანი სტუმრობს და ადგილი აქვს ტურისტების რაოდენობის ზრდის ტენდენციას.ამავე დროს, ტუროპერატორები აცხადებენ, რომ ოფიციალური სტატისტიკა არ ასახავს რეალურ სურათს, რადგან ანგარიშობს საზღვრის გადაკვეთის თითოეულ შემთხვევას, რის გამოც მონაცემები გაზვიადებულია. მაგრამ ისინი ადასტურებენ, რომ 2015 წლის მაჩვენებლებთან შედარებით ტურების მოთხოვნა მნიშვნელოვნად გაიზარდა, ორჯერ მაინც.ტუროპერატორ "ალეან"-ის ინფორმაციის მიხედვით,2016 წლისტურსაგზურები აფხაზეთში შეიძინა დაახლოებით 20-მა ათასმა ტურისტმა, რაცგასულ წელთან შედარებით 4,000-ზე მეტია. აფხაზეთის ხელისუფლებამ 2016 წლის ბოლო ტურისტული სეზონი შეაფასა როგორც საუკეთესო „დამოუკიდებელი" აფხაზეთის ისტორიაში.

2017 წლის დასაწყისში აფხაზეთის კურორტების დაჯავშნა მიმდინარეობდა რუსეთის მოქალაქეების მიერ საკმარისად კარგად, მაგრამ თურქულ კურორტებზე საგზურებისგაყიდვების დაწყებით აფხაზეთის კურორტების მიმართ მოთხოვნა მნიშვნელოვნად შემცირდა. გარდა ამისა, ამ წელს ტურისტული ნაკადის შემცირებაზე გავლენა მოახდინესისეთმა ფაქტებმა, როგორიც იყო გახანგრძლივებული ცუდი ამინდები,რეზონანსული საგანგებო სიტუაციები (მაგალითად, ოკუპირებულ აფხაზეთში, გუდაუთის რაიონის სოფელ პრიმორსკოესთან, სამხედრო საწყობის აფეთქება, რომელსაც 2 რუსი ტურისტის მსხვერპლი მოჰყვა, დაშავებულების რაოდენობამ 60-ს მიაღწია, აქედან 35 რუსეთის მოქალაქეა [17]), მათ შორის კრიმი­ნალური ხასიათის (განსაკუთრებით აღსანიშნავია 2017 წლის 11 ივლისის სასტიკი შემთხვევა, როდესაც ოკუპირებული აფხაზეთის გუდაუთის რაიონის სოფელ პრიმორსკოეს ახლოს 2 ნიღბიანი ცეცხლსასროლი იარაღით და დანით შეიარაღებული პირი რუსი ტურისტების ოჯახს დაესხა თავს. თავდასხმის დროს წინააღმდეგობის გაწევისას, ერთ-ერთი ტურისტი დაიღუპა, მისი მეუღლე 2 მცირეწლოვანი ბავშვით, ასევე მეგობარი, ოჯახის დიასახლისი და 2 არასრულწლოვანი კრიმინალებმა გაიტაცეს [18]).

აღსანიშნავია ისიც, რომ ფიქსირდებოდა უამრავი შემთხვევა, როდესაც რუსეთის ტურისტები უარს ამბობდნენ უკვე დაჯავშნულ ტურებზე [19].

შედეგად, 2017 წლის შვიდი თვის განმავლობაში, 2016 წელთან შედარებით, აფხაზეთში ტურისტული ნაკადი 30%-ით შემცირდა. თუმცა, ამავდროულად, სტაბილური მოთ­ხოვნა რჩებოდა „ტოპ" ობიექტებზე, რომელთა დაჯავშნა ტრადიციულად იანვრიდან იწყება.აღსანიშნავია, რომ 2017 წლის იანვარ-თებერვალშიშეინიშნებოდა საზაფხულო სეზონისთვის დაჯავშნების ზრდა, რომელიც 2016 წლის იმავე პერიოდის მაჩვენებელს 50%-ითწინ უსწრებდა. მაგრამ, მარტის დასაწყისიდან რეცესია დაიწყო. ტუროპერატორების შეფასებით,2017 წლის ზაფხულში აფხაზეთში ტურისტულ პროდუქტზე მოთხოვნა 15-20%-ით შემცირდა (სხვადასხვა შეფასებებით მოთხოვნის შემცირების პროცენტი 35%-დან 50%-მდე მერყეობს [20]).ამ წელს რუსეთის მოქალაქეების მხოლოდ 0.95%-ი დაინტერესებული იყო აფხაზეთში ტურებით. პოპუ­ლარობით რეგიონი იყო მე-14 ადგილზე. შედარებისთვის, 2016 წელს, აფხაზეთში ტურებით დაინტერესებული იყო რუსეთის მოქალაქეების 2.06%-ი (პოპულარობით აფხაზეთი იყო მე-11 ადგილზე).ამავე დროს, სასტუმროთა მეპატრონეებიასევე აღნიშნავენ მოთხოვნისშემცირების ტენდენციას, თუმცა ცოტა განსხვავებული მონაცემებით. მათი ცნობით,ადგილი ჰქონდა მოთხოვ­ნის შემცირებას 10-12%-ით 2016 წელთან შედარებით.

ცალკე აღსანიშნავია აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკის სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიერ დაფუძნებული  არაკომერციული პარტნიორობა "აფხაზეთის ტურიზმის ალიანსი". ამ ორგანი­ზაციამსეზონის განმავლობაში გამართა რამდენიმე მრგვალი მაგიდა და შეხვედრა, სადაც გაახმოვანა, რომ2017 წელს აფხაზეთის სასტუმროებისდატვირთვა დაეცა 30-დან 80%-მდე 2016 წელთან შედარებით,2017 წელს აფხაზეთში ყოველწლიური ტურისტების რაოდენობა აბსო­ლუტურ ციფრებში 1,7-ჯერ შემცირდა.

ამასთან, ტურისტების არჩევანი საერთო ჯამში არ შეცვ­ლილა - უდიდესი მოთხოვნით სარგებლობს გაგრა, ბიჭვინთა, ახალი ათონი და სოხუმი. (აღსანიშნავია, რომ ბევრად ნაკლები მოთხოვნით სარგებლობს ოჩამჩირის რაიონი, ხოლო ამ მხრივ რადიკალურად განსხვავებული, სავალალო მდგომარეობა არის ტყვარჩელის რაიონის მიმართ - ტყვარჩელს აფხაზეთში ხშირად „ქალაქ-აჩრდილად" მოიხსენიებენ [21]).

ტურისტებს ურჩევნიათ გაჩერდნენ საშუალო და ეკონომიური დონის სასტუმროებში, სადაც ფასში ჩართულია კვებაც. ტურის ხანგრძლივობა მერყეობს 7-დან 14 დღემდე.ექსპერტების აზრით, აფხაზური მიმართულებით ტურისტების ძირითადი კონტინგენტი წარმოადგენს დაოჯახებულ წყვილებს ბავშვებთან და ახალგაზრდების ჯგუფებს. ტურისტული ნაკადის ნაწილს წარმოადგენსერთდღიანი ტურისტები.როგორც წესი, ისინი ჩამოდიან ზღვაზე დასასვენებლად და ექსკურ­სიისთვის. სამკურნალო დასვენება აფხაზეთში არ არის იმდენად პოპულარული რუსეთის მოქა­ლაქეებს შორის, რადგან, პირველ რიგში, შესაბამისი ინფრასტრუქტურა არ არის საკმარისად განვითარებული, და, მეორე, არ არსებობს სამართლებრივი ჩარჩო, რომელიც უზრუნველყოფდა რუსეთის ტურისტების საკურორტო მკურნალობას.აღსანიშნავია, რომ 2016 წელთან შედარებით, 2017 წელს აფხაზეთის ყველა ტურისტულმა ობიექტმა 15-20%-ით შეამცირა ფასები და შესთავაზა მაქსიმალურად ხელსაყრელი საცხოვრებელი პირობები. ტურისტული ბაზრის მონაწილეები იმედოვნებდნენ, რომ ახალი ფასების პოლიტიკა მათ საშუალებას მისცემდა გააუმჯობესონდაჯავშნის მაჩვენებელისეზონის ბოლომდე, მაგრამ ყველა ეს ზომები იქნა მიღებული ძალიან გვიან. ასე რომ, 2017 წლის სეზონი წინა წელთან შედარებით იყო ბევრად უარესი.

 

2.2.               „ერთდღიანი" ტურისტების ნაკადები და მათგან მიღებული შემოსავლები

საინტერესოა თვით აფხაზი ექსპერტების სავარაუდო მოსაზრებები და საალბათო გაანგარიშებები„ერთდღიანი" ტურისტების შესაძლო რაოდენობასა და, შესაბამისად, აქედან შესაძლო საგადასახადო შემოსავლებთან დაკავშირებით.

2015 წლის საკურორტო სეზონის დროს მათ მიერ შესწავლილიქნა ტურისტების მიერ რუსეთ-აფხაზეთის საზღვრის გადაკვეთის ინტენსივობა.

გამოვლინდა, რომ ძირითადად საექსკურსიო ავტობუსები კვეთავენ საზღვარს 9:00 საათიდან 13:00 საათამდე. მრავალმხრივი საავტომობილო გამშვებ პუნქტ "ადლერ"-ში ფუნქციონირებს 14 ჯიხური ფეხით მოსიარულეების საპასპორტო კონტროლისთვის და 6 ჯიხური - მანქანით მგზავრთა შესამოწმებლად.

თუ გამოვალთ იქიდან, რომ 1 ადამიანის დოკუმენტების შესამოწმებლად საჭიროა 1 წუთი, ხოლო ყველა ჯიხური ერთდროუ­ლად მუშაობს, მაშინ 1 საათის განმავლობაში საპასპორტო კონტროლს გაივლის 1200 ადამიანი (შესაბამისად, 14 ჯიხური × 60 წუთზე = 840 ადამიანი და 6 ჯიხური × 60 წუთზე = 360 ადამიანი).

აქედან გამოდის, რომ 4 საათის განმავლობაში შესაძლე­ბელია 4,800 ტურისტის გაშვება საზღვარზე.

იმის გათვალისწინებით, რომ საკურორტო სეზონი 100, მაქსიმუმ 130 დღის განმავლობაში გრძელდება, აფხაზეთის საზღვარს ამ პერიოდის განმავ­ლობაში 480 ათასიდან 624 ათასამდე ტურისტი გადაკვეთს [22].

აქვე გვინდა მოვიყვანოთ ტურიზმისა და კურორტების ე.წ. მინისტრის მოადგილის ასტამირ ახბას განცხადება, რომ 2014 წლის იანვრიდან ივლისამდე (6 თვის განმავლობაში) რეგიონში შემოვიდა 1,500 საექსკურსიო ავტობუსი (ანუ დაახლოებით 1,500×55 = 82,500 ადამიანი)და 989 მიკროავტობუსი (ანუ დაახლოებით 989×24 = 23,736 ადამიანი), ხოლო 2015 წელს, შესაბამისად - 3,012 საექსკურსიო ავტობუსი (ანუ დაახლოებით 3,012×55 = 165,600 ადამიანი) და 3,980 მიკროავტობუსი (ანუ დაახლოებით 3,980×24 = 95,520 ადამიანი).

გამოდის, რომ 2014 წლის იანვრიდან ივლისამდე საზღვარი გადაკვეთა 106,236 ტურისტმა, ხოლო 2015 წლის იმავე პერიოდის განმავლობაში - 261,120 ტურისტმა.

აქედან ნათლად ჩანს, რომ ლაპარაკი თუნდაც 1 მილიონ ტურისტზე (იგულისხმება ყველა კატეგორიის ტურისტი ერთად) სრული აბსურდია და, უბრალოდ, ტყუილს წარმოადგენს.

ამის გათვალისწინებით განვიხილოთ აფხაზი ექსპერტების მიერ განხორციელებული სავარაუდო გათვლები ტურისტების მიერ ახალი ათონის მღვიმესა და რიწის პარკის მონახულებასთან დაკავშირებით და შევადაროთ ჰიპოთეტური მონაცემები იმ მონაცემებს, რომელსაც ოფიციალურად ახმოვანებენ სახელისუფლებო წარმომადგენლები.

 

2.2.ა. ახალი ათონის მღვიმე

წარმოვიდგინოთ, რომ მღვიმეს მატარებელში მგზავრობა ერთდროულად შეუძლია 100 ტურისტს; მატარებელი გადის ყოველ 20 წუთს, ანუ მაქსიმუმ ახორციელებს 30 რეისს დღეში, ე.ი. მღვიმე მუშაობს 10 საათს დღეში.

გამოდის, რომ სულ მატარებლით მგზავრობს 3 ათასი ადამიანი დღეში.

მაშინაც კი, თუ საკურორტო სეზონი 130 დღემდე გაგრძელდება, მივიღებთ 390 ათას ადამიანს.

იმ შემთხვევაში, თუ ბილეთის ღირებულება ახალი ათონის მღვიმეს მოსანახულებლად შეადგენს 500 რუბლს, ტურისტული კომპლექსი მიიღებს არაუმეტეს 200 მლნ რუბლისა. აღსანიშნავია, რომ ყველა გაყიდული ბილეთიდან გუდაუთის რაიონის ბიუჯეტში შემოდის 50 რუბლი და იგივე თანხა - ქალაქ ახალი ათონის ბიუჯეტში. და თუ ამ თანხას დავამატებთ ტურისტების მიერ მღვიმეს მონახულებას წლის დანარჩენი პერიოდის განმავლობაში, შემოსავალი მაინც არ აღემატება 250 მლნ რუბლს [23].

იმის გათვალისწინებით, რომ მოყვანილი ციფრები წარმოადგენს მაქსიმალურად შესაძლებელ მონაცემე

ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე ადამიანის უფლებების დარღვევები (იანვარი - მარტი, 2018წ.)

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის ტერიტორიაზე

ადამიანის უფლებების დარღვევები

(იანვარი - მარტი, 2018.)

აპრილი, 2018

 

შინაარსი

1. ადამიანთა თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვადაკავებები

2. პასპორტიზაცია

3. უძრავი ქონების საკითხი

4. მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების შეზღუდვა

5. ომბუდსმენის საკითხი  ოკუპირებულ ტერიტორიაზე

 

1.ადამიანთა თავისუფალი გადაადგილების შეზღუდვადაკავებები, გატაცებები  

2018 წლის დასაწყისში, გასული წლის ამავე პერიოდის მსგავსად, რუსი და აფხაზი „მესაზღვრეები" ისევ აგრძელებდნენ ენგურის პერიმეტრის „უკანონოდ" გადაკვეთის ბრალდებით ადამიანთა დაკავებას, მათი წინასწარი გამოძიების იზოლატორში გადაყვანასა და დაჯარიმებას.

მ.წ   6 თებერვალს, შუადღისას,  რუსმა "მესაზღვრეებმა" განმუხური-ფიჩორის გამყოფ ხაზზე  ე.წ. საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის ბრალდებით დააკავეს  გალის რაიონის სოფელ ფიჩორის მცხოვრები, მ.შ. მცირეწლოვან ბავშვებთან ერთად. დაკავებული  ე.წ. საზღვარზე მდინარის ფონით აპირებდა გადასვლას.

რუსმა „მესაზღვრეებმა" დედა და ბავშვები სოფელ ოტობაიის სამხედრო ბაზაში გადაიყვანეს, რის შემდეგაც მ.შ-ს მეუღლე ი.ჯ. დაიბარეს და ბავშვები მას გადასცეს, დაკავებული კი  გალის მილიციაში გადაიყვანეს და  ჯარიმის სახით 4800 რუსული რუბლის (220 ლარამდე) გადახდა დააკისრეს. მ.შ.  მხოლოდ გვიან ღამით გაათავისუფლეს. 

22 თებერვალს ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის თანამშრომლებმა, ენგურის გამშვებ პუნქტთან ე.წ. „საზღვრის უკანონოდ კვეთის" ბრალდებით ზუგდიდის მკვიდრი მ.წ. დააკავეს,აფხაზური მედიის ინფორმაციით, მ.წ. ენგურის გავლით გალში მოხვედრას ცდილობდა.

იმის გამო, რომ  გასულ წლებში საოკუპაციო და სეპარატისტულმა ძალებმა გამშვები პუნქტები დახურეს და მხოლოდ ორი მათგანი დატოვეს (ენგურის ხიდი და საბერიო-წყოუშის  გადასასვლელი) ამ გამშვებ პუნქტებზე მუდმივად რიგებია. ადამიანები ხშირად ორი-სამი საათის განმავლობაში უცდიან თავიანთ რიგს, რათა ე.წ. საზღვარზე გადავიდნენ. მათ შორის არიან ავადმყოფები, რომლებიც საქართველოს კონტროლირებად ტერიტორიაზე სამკურნალოდ გადადიან და მოსწავლეები, რომელთაც სასწავლებლად ზუგდიდის და წალენჯიხის რაიონებში  უწევთ გადასვლა, რადგანაც გალის რაიონში ქართული სკოლების დახურვის გამო ბავშვებს ადგილზე მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების საშუალება არა აქვთ.

27 თებერვალს ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის ფარგლებში გალში გამართულ შეხვედრაზე ქართულმა დელეგაციამ ყურადღება გაამახვილა გამყოფ ხაზზე გადაადგილების შეზღუდვის ფაქტებზე და ამის დამადასტურებლად შესაბამისი სტატისტიკაც მოიყვანა, რომლის თანახმად 2017 წელს რუსეთის საოკუპაციო ძალების წარმომადგენლებმა  გამყოფ ხაზზე დახლოებით 1000 ადამიანი დააკავეს ე.წ. საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის ბრალდებით, საუბარია  ორივე მიმართულებით მოძრაობაზე.

„და ეს მაშინ, როცა ამავე მონაცემებზე დაყრდნობით, 2016 წელს  ამ რიცხვმა 3000 შეადგინა. ეს კლასიკური მაგალითია იმისა, როგორ ხდება ადამიანთა გადაადგილების შეზღუდვა და დროის გარემოებათა გათვალისწინებით, როგორ მცირდება ადამიანების მცდელობები გადაკვეთონ საოკუპაციო ხაზი, რაც, ცხადია, გამოწვეულია ე.წ.  ხელისუფლების მიერ მიღებული უკანონო გადაწყვეტილებებით გადასასვლელების დახურვასთან დაკავშირებით".-აღნიშნა შეხვედრის დასრულების შემდეგ ენგურის ხიდზე ჟურნალისტებთან საუბარში ქართული დელეგაციის ერთ ერთმა წევრმა.

მარტის თვეში გამყოფი ხაზის ტერიტორიაზე ადამიანების უკანონოდ დაკავების კიდევ რამდენიმე შემთხვევა დაფიქსირდა.

13 მარტს რუსმა სამხედროებმაე.წ. საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის ბრალდებით საქართველოს მოქალაქე, ზუგდიდში მცხოვრები გ.ზ. დააკავეს. გალის რაიონის ე.წ. პროკურატურამ სისხლის სამართლის საქმე აღძრა „სახელმწიფო საზღვრის" უკანონოდ გადაკვეთის საქმეზე.Ipn.ge, 14.03.18

 აფხაზური მედიის ინფორმაციით, მარტის თვის მეორე ნახევარში ოკუპირებულ აფხაზეთში, ბიჭვინთაში საქართველოს მოქალაქე, ფოთში მცხოვრები ი.გ. დააკავეს.

ოკუპირებული აფხაზეთის ე.წ. შსს-ს განცხადებით, ი.გ.-მ აფხაზეთის ე.წ. საზღვარი "უკანონოდ" გადაკვეთა. მოგვიანებით დაკავებული გირაოს სანაცვლოდ გათავისუფლდა. Accent.com.ge, 20.03.18

ამავე პერიოდში აფხაზეთის ე.წ. საგარეო საქმეთა მინისტრის თანაშემწემ ირაკლი ტუჟბამ განაცხადა, რომ საქართველოს ხელისუფლება ადამიანებს „საქართველო-აფხაზეთის საზღვრის" უკანონოდ  გადაკვეთისკენ აქეზებს.

„ბოლო წლების განმავლობაში საქართველოს მოქალაქეების მიერ სახელმწიფო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის რაოდენობა გაიზარდა. როგორც ჩანს, ამგვარ პრაქტიკას საქართველოს ხელისუფლება აქეზებს, რომელიც სახელმწიფო საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის მიზეზით საქართველოს მოქალაქეების დაკავების ფაქტებს პროპაგანდისტური მიზნებისათვის იყენებს, აფხაზურმა მხარემ, ჟენევის დისკუსიების ფარგლებში, არაერთხელ გააფრთხილა ქართული მხარე საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთის დაუშვებლობაზე. - განაცხადა ირაკლი ტუჟბამ.Ipn.ge, 15.03.18

მ.წ. 6 თებერვალს ათთვიანი პატიმრობის შემდეგ აფხაზეთის ე.წ. ხელისუფლებამ დრანდის  ციხიდან საქართველოს მოქალაქე პ.რ.  გაათავისუფლა.

27 თებერვალს, ინციდენტების პრევენციისა და მათზე რეაგირების მექანიზმის ფარგლებში გამართულ გალის შეხვედრაზე, ქართულმა მხარემ სხვა საკითხებთან ერთად, ენგურის ხიდზე დაკავებული მ.წ.-ს გათავისუფლებაც მოითხოვა და აფხაზური   ხელისუფლების წარმომადგენლებს მიმართა, აღნიშნული შემთხვევა ჰუმანიტარულ ჭრილში განეხილათ.Ipn.ge, 27.02.18

2. პასპორტიზაცია

მიმდინარე წლის 23 იანვრის მონაცემებით,  ოკუპირებულ აფხაზეთში  ამ გაცემული იყო ე.წ. აფხაზეთის მოქალაქის ახალი ნიმუშის 49 763 პასპორტი. განხილვის პროცესში იყო 2 628 განცხადება. აფხაზური მხარის თქმით, 2500 დოკუმენტი უკვე დამუშავდა. ზოგადად, გამოსაცვლელია დაახლოებით 140 ათასი პასპორტი.- ამის შესახებ „აბხაზია ინფორმს" აფხაზეთის ე.წ. შს სამინისტროს საპასპორტო სამმართველოს უფროსმა ედუარდ მანარგიამ განუცხადა.

რაც შეეხება ბინადრობის უფლებას,  მისი თქმით, ასეთი დოკუმენტი ჯერჯერობით მხოლოდ გალის მოსახლეობაზე გაიცემა. მომავალში ბინადრობის მოწმობები სხვა რაიონებშიც გაფორმდება.

მანარგიას თქმით, ამ დროისთვის გალის რაიონში უკვე გაცემულია 1 573 ბინადრობის მოწმობა, წარმოებაშია 4 447  დოკუმენტი.

„მიუხედავად იმისა, რომ გალის რაიონში ადრე გაცემული აფხაზეთის მოქალაქის პასპორტები   პარლამენტის  გადაწყვეტილებით  ჯერ კიდევ 2013 წელს უმოქმედოდ ჩაითვალა, მოსახლეობის ხელში მაინც რჩება 17 ათასი აფხაზური პასპორტი".- აღნიშნა მანარგიამ.

გავრცელებული ინფორმაციით,აფხაზური მხარის მიერ გაცემული პასპორტისთვის საჭირო დოკუმენტაციისა და პროცედურების გავლა დაახლოებით 4 500 რუბლი ჯდება. ამ თანხაში შედის როგორც რეჟიმის მიერ დაწესებული "ოფიციალური" გადასახადი, ასევე, არაოფიციალური ბაჟი, ანუ ქრთამი. საქმე ისაა, რომ "აფხაზური პასპორტის" მფლობელისთვის შედარებით ადვილია შემდეგ რუსეთში საცხოვრებლად  საჭირო "საზღვარგარეთის პასპორტის", ან სულაც რუსული პასპორტის აღება.

ამ პერიოდში მოსახლეობაში ვრცელდებოდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ  ბინადრობის უფლების  მისაღებად ადგილობრივებს  წლის ბოლომდე მათ ხელთ არსებული ძველი ნიმუშის   ე.წ. აფხაზური პასპორტები უნდა ჩაებარებინათ.

როგორც აფხაზური ადმინისტრაცია აცხადებს, იმ ადამიანებმა, რომლებსაც  ახალი ნიმუშის აფხაზური პასპორტის აღება სურთ, ე.წ. „მწვანე" პასპორტებთან ერთად დამატებითი დოკუმენტაცია უნდა წარუდგინონ სპეციალურ კომისიას, რომელიც წელიწადში ორჯერ შეიკრიბება და ინდივიდუალურად განიხილავს თითოეული მოქალაქის განცხადებას.

ამასთან, როგორც ამბობენ, აფხაზური პასპორტის მისაღებად მნიშვნელოვანია ადგილობრივი არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამურზაყანოს" ხელმძღვანელობის რეკომენდაცია

მიმდინარე წლის მარტის თვის დასაწყისში აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტმა რაულ ხაჯიმბამ სპეციალური თათბირი ჩაატარა პასპორტიზაციის საკითხზე.

ხაჯიმბამ  ე.წ. შინაგან საქმეთა სამინისტროს დაავალა ერთი კვირის ვადაში წარმოადგინოს წინადადებები „მოქალაქეობის შესახებ" კანონში ცვლილებების შეტანის თაობაზე არსებული სამართლებრივი ხარვეზების აღმოსაფხვრელად, რომელიც ხელოვნურ პრობლემებს უქმნის აფხაზეთის მოქალაქეებს ძველი ნიმუშის  აფხაზური  დოკუმენტის ახალი  პასპორტებით შეცვლის საქმეში.

როგორც აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტს რაიონების საპასპორტო მაგიდების უფროსებმა მოახსენეს, მარტის დასაწყისისთვის სულ გაცემულია 52 800  აფხაზეთის მოქალაქის პასპორტი.

ე.წ. პრეზიდენტმა ე.წ. შს სამინისტროს საპასპორტო სამმართველოს დაავალა დააჩქარონ ბინადრობის მოწმობის  გაცემა.apsnypress, 07.03.18

აფხაზური პასპორტების გაცემის პრობლემები განიხილეს ე.წ. საზოგადოებრივ პალატის სხდომაზეც, რომელსაც ესწრებოდნენ აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტის დეპუტატები,  შს სამინისტროს საპასპორტო სამმართველოს წარმომადგენლები. სხდომაზე სიტყვით გამოვიდნენ, ასევე, ის მოქალაქეები, რომელთაც  ძველი ნიმუშის აფხაზური პასპორტის ახალი პასპორტით გამოცვლაზე უარი უთხრეს იმის გამო, რომ ისინი 1994-1999 წლების პერიოდში აფხაზეთიდან გასული იყვნენ.

საზოგადოებრივი პალატის იურისტმა ოლეგ პაპასქირმა კომენტარი გააკეთა აღნიშნულ საქმეებთან დაკავშირებით: "პრობლემა მდგომარეობს აფხაზეთის რესპუბლიკის ორ კანონში. ეს არის კანონი, რომელიც მიღებულ იქნა 1993 წელს, და მეორე, რომელიც მიიღეს 2005 წელს და, რომელმაც თავისი მოქმედება წარსულისკენ მიმართა. ეს დაუშვებელია, რადგანაც ის  აუარესებს ადამიანთა მდგომარეობას და არღვევს ზოგიერთი მოქალაქის უფლებას. ადამიანებს, რომლებიც 1994-1999 წლებში აფხაზეთიდან გავიდნენ, არ ესმოდათ, რომ არღვევენ კანონს, და ამის გამო შეიძლება, რომ დაკარგონ მოქალაქეობა. ასეთი კანონის გამოყენება არამართლზომიერია".Apsnypress, 21.03.18

 

3. უძრავი ქონების საკითხი

ოკუპირებულ აფხაზეთში პერიოდულად ცხარე დებატები მიმდინარეობს უძრავი ქონების თემაზე. რუსეთი  მოითხოვს აფხაზურმა ხელისუფლებამ  დააჩქაროს კანონის მიღება, რომელიც რუსეთის მოქალაქეებს აფხაზეთში უძრავი ქონების შესყიდვის უფლებას მისცემს.

 აფხაზური ე.წ. სახელისუფლებო ელიტისა და საზოგადოების ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ  ამ კანონის დაჩქარებული  წესით მიღება აფხაზეთს კარგს არაფერს მოუტანს, პირიქით, კანონის  მიღება გამოიწვევს იმას, რომ გაღატაკებული მოსახლეობა ყველაფერს გაყიდის და საბოლოოდ აფხაზებს მთებში გახიზვნა მოუწევთ. მეორე ნაწილი კი თვლის, რომ უძრავი ქონების გაყიდვა  არარეგალურად მაინც ხდება, ამიტომ საჭიროა მისი კანონის ფარგლებში მოქცევა, რათა  სახელმწიფო ბიუჯეტში ამ ქონების გაყიდვიდან ფული შევიდეს.

რუსული მხარის წარმომადგენლები, ნებისმიერ თემას, რომელიც  ოკუპირებული აფხაზეთის რომელიმე სფეროს ინვესტირებას ეხება, უძრავი ქონების საკითხს უკავშირებენ. ერთ-ერთი ასეთი თემაა 2019 წელს ენგურჰესზე კაპიტალური რემონტის ჩატარების პერიოდში   აფხაზეთში არსებული ენერგოდეფიციტის აღმფხვრისა და ენერგო სისტემის მუშა მდგომარეობაში შენარჩუნების საკითხი. ცოტა ხნის წინ ამ საკითხებზე იმსჯელეს აფხაზეთის  ე.წ. საზოგადოებრივ პალატაშიც. ექსპერტების თქმით, დარგის მასშტაბურ მოდერნიზაციას ათეულობით მილიონი დოლარი სჭირდება. ინვესტიციებისა და ერთობლივი საწარმოოს შექმნის გარეშე კი ენერგეტიკული დარგის ეფექტური განვითარება ვერ მოხერხდება.

მათი თქმით, ეელქტროსადგურის შერემონტების პერიოდში აფხაზეთისთვის დენის მიწოდების ალტერნატიულ წყაროდ შეიძლება იქცეს კრასნოდარის მხარიდან ელექტროენერგიის მოწოდება, რისთვისაც საჭიროა ახალი  მაღალვოლტიანი გადამცემი ხაზების აშენება. როგორც ითქვა, რუსული კომპანიები მზად არიან  ამ პროექტის ინვესტირება განახორციელონ, რათა რესპუბლიკაში ენერგოდეფიციტის პრობლემა  აღმოიფხვრას. თავისი მხრიდან რუსული ბიზნესი დიდი ხანია აფხაზეთის ხელისუფლებას სთავაზობს „ინვესტორების ქონების დაცვის გაძლიერებას" და რუსეთიდან მოწოდებულ ელექტროენერგიასთან დაკავშირებით ინვესტიციებზე შეზღუდვების მოხსნას, რადგან, ისინი თვლიან, რომ  აფხაზური პარლამენტის მიერ 2017 წლის 31 ივლისს ელექტროენერგეტიკის სფეროში მიღებულმა საკანონმდებლო ცვლილებებმა შეუძლებელი გახადა აფხაზეთში  რუსული ინვესტიციების განხორციელება. ფაქტიურად რუსული მხარე აფხაზეთს ენერგოსისტემის ინვესტიცირების სანაცვლოდ უძრავი ქონების შეძენაზე შეზღუდვების მოხსნას სთავაზობს, რასაც აფხაზური საზოგადოების უმეტესი ნაწილი ეწინააღმდეგება.

აფხაზური სააგენტოების მონაცემებით, ამჟამად აფხაზეთში უცხოელი ინვესტიციების  უდიდესი ნაწილი რუსულია. რესპუბლიკის ტერიტორაზე დარეგისტრირებულია 230 კომპანია ასპროცენტიანი კაპიტალით და 240 აფხაზურ-რუსული ერთობლივი საწარმოო,-აღნიშნავს სააგენტო. (sputnik, 22.02.18)

 ამავე პერიოდში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ გალის რაიონის ე.წ. ადმინისტაციამ  პრივატიზაციას დაქვემდებარებული ობიექტების ჩამონათვალში შეიტანა ქ. გალის კინოთეატრის, რესტორნისა და ყოფილი  მე-14-ე მოძრავ-მექანიზებული კოლონის შენობა.

„საუბარია მიგდებულ ობიექტებზე, რომლებიც  წლების განმავლობაში არ გამოიყენებოდა,- აღნიშნეს „აბხაზია ინფორმთან" საუბარში გალის რაიონის ე.წ. ადმინისტრაციის თანამშრომლებმა.  (Abkhazia inform, 17.02.18).

არსებობს არცთუ უსაფუძვლო  ეჭვი იმისა, რომ  ე.წ. მიგდებულ ობიექტების ფიქტიური  მყიდველების უკან, მომავალში  რუსეთის მოქალაქეებიც აღმოჩნდნენ.

ამის თქმის საფუძველს იძლევა    აფხაზეთის ე.წ. პრეზიდენტის რაულ ხაჯიმბას მიერ 2016 წლის 2 თებერვალს გაკეთებული განცხადება:

 „სამწუხაროდ, უძრავი ქონების გაყიდვის საკითხში ცნებათა აღრევა ხდება. უძრავი ქონების ობიექტების, კერძოდ საკურორტო ობიექტებისა და სხვადასხვა საწარმეობის უცხოელი მოქალაქეებისთვის მიყიდვა უკვე დიდი ხანია პრივატიზაციის შესახებ კანონის შესაბამისად ხორციელდება".-თქვა ხაჯიმბამ.

„რაც შეეხება აფხაზეთის მოქალაქეების საკუთრებაში არსებული ბინებისა და სახლების გაყიდვას,  ეს საკითხი ჯერ კიდევ სერგეი ბაღაფშის დროს იდგა, დღეს, ბინებთან და სახლებთან დაკავშირებით სიტუაცია არაკონტროლირებად ხასიათს ატარებს. სწორი მიდგომის შემთხვევაში ეს პრობლემა გადაწყდება",-განაცხადა იმდროინდელმა ე.წ. პრეზიდენტმა.abkhazia inform, 02.02.16

ამასთან, თავად აფხაზებმა არაერთხელ გააჟღერეს, რომ ისეთ დეპრესიულ რაიონებში, როგორიცაა გალის რაიონი, აუცილებელია მიგდებული ობიექტებისა და ნგრევადი შენობების  რუსებზე გაყიდვა, რათა  ბიუჯეტში შესულმა ფულმა  ამ მხარის „გამოცოცხლებას ხელი შუწყოს".

როგორც ცნობილია, აფხაზეთში ყოველწლიურად ტარდება რუსეთ-აფხაზეთის საქმიანი ფორუმი, სადაც რუსული მხარის წარმომადგენლები ცდილობენ  ძალით გაიტანონ აფხაზეთში  უცხო ქვეყნის მოქალაქეებზე, და პირველ რიგში, რუსეთის მოქალაქეებზე უძრავი ქონების გაყიდვის დაშვების თემა.მათ არგუმენტად მოჰყავთ ის, რომ აფხაზეთში ინვესტორების მოზიდვა ამ საკითხის დადებითად გადაწყვეტის გარეშე შეუძლებელია.

 

4.მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების შეზღუდვა

გასული წლის ნოემბრის დასაწყისში კიდევ ერთი სკოლით შემცირდა გალის რაიონში არსებული ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების რაოდენობა. გალის რაიონის სოფელ თაგილონში საბაზო სკოლა დაiხურა. დღეისათვის გალის რაიონში 30 სკოლა ფუნქციონირებს.

როგორც ცნობილია აფხაზეთის ომამდე გალის რაიონში არსებული 58  ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლიდან მხოლოდ ორი იყო რუსული, დანარჩენში სწავლება ქართულად მიმდინარეობდა. გასული წლის დასაწყისში გალის რაიონში  31  სკოლა იყო დარჩენილი, აქედან 20 ქართული სკოლა იძულებითი წესით რუსულ სწავლებაზე გადაიყვანეს, ხოლო 2017 წლის სექტემბრიდან დანარჩენი 11 სკოლაც ეტაპობრივად გადაჰყავდათ რუსულენოვან სწავლებაზე მილევადი პროგრამით..

 

აფხაზური ხელისუფლება გალის რაიონის სკოლებში ქართული ენაზე სწავლების შეზღუდვასთან ერთად  ყოველმხრივ ცდილობს ადგილობრივ სკოლებში  გააძლიეროს აფხაზური ენის სწავლება. ამ მიზნით, გალის დაბალი ზონის სკოლებში სოხუმიდან აფხაზი პედაგოგები მოავლინეს, რომლებსაც   რაიონულმა ადმინისტრაციამ  ბინები გალში დაუქირავა.

 „თავისთავად აფხაზური და რუსული  ენების სწავლებაში ცუდი არაფერია, მაგრამ, ცხადია,  ეს არ უნდა მოხდეს ქართული ენის   საათების  შემცირების  ხარჯზე", თვლიან ადგილობრივები.

გავრცელებული ინფორმაციით, გარდა აფხაზური ენის  გაძლიერებული სწავლებისა,  სოხუმიდან გალში მივლინებულ მასწავლებელებს ადგილობრივ სკოლებში მიმდინარე პროცესებზე თვალყურის  დევნებაც ევალებათ. მათი მიზანია, მაქსიმალურად გააკონტროლონ  სასკოლო პროცესი და ადგილზე „აღმოფხვრან" ქართული ენის „უკანონოდ" სწავლების შემთხვევები.

 

5.ომბუდსმენის საკითხი  ოკუპირებული აფხაზეთის  ტერიტორიაზე

მიმდინარე წლის 9 თებერვალს საინფორმაციო სააგენტო „აბხაზია ინფორმმა" დაანონსა, რომ 12 თებერვალს ჩატარდებოდა ე.წ. აფხაზური პარლამენტის სესიის სხდომა, სადაც ერთ-ერთ საკითხად აფხაზეთის ე.წ. ომბუდსმენის არჩევა იყო შეტანილი. დეპუტატებს მოუწევდათ ამ თანამდებობაზე ორი კანდიდატურის-ასიდა შაკრილისა და ოდისეი ბიგუაას კანდიდატურების  განხილვა.

მაგრამ, საქმე წარმოდგენილი კანდიდატურების განხილვამდე არ მისულა, რადგანაც 12 თებერვლის სესიაზე აღმოჩნდა, რომ ამ ორი კანდიდატურიდან ერთ ერთი აფხაზეთის ფარგლებს გარეთ იმყოფებოდა, რის შემდეგაც ე.წ. დეპუტატებმა  ომბუდსმენის საკითხი დღის წესრიგიდან გაურკვეველი დროით მოხსნეს.

21 მარტს აფხაზეთის ე.წ. პარლამენტის დეპუტატებმა ფარული კენჭისყრით აირჩიეს ასიდა შაკრილი ე.წ. აფხაზეთის ადამიანის უფლებათა  საკითხებში რწმუნებულის თანამდებობაზე.

ე.წ. ომბუდსმენის თანამდებობაზე წარდგენილი იყო ორი პიროვნების- ასიდა შაკრილის და ოდისეი ბიგვავას კანდიდატურები.

შაკრილს 23-მმა დეპუტატმა დაუჭირა მხარი 5-ის წინააღმდეგ, ოდისეი ბიგვავამ კი 4  ხმა მიიღო.

ასიდა შაკრილი ოკუპირებულ აფხაზთში რიგით მესამე ე.წ.  სახალხო დამცველია. მის არჩევამდე ამ თანამდებობაზე გიორგი ოტირბა და  დიმიტრი მარშანი მუშაობდნენ. 

 

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

ოკუპირებული აფხაზეთის რაიონების ზოგიერთი სტატისტიკური მონაცემი

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის რაიონების

ზოგიერთი სტატისტიკური მონაცემი

 

2018, მარტი

 

შინაარსი

შესავალი

  1. მოსახლეობის სტატისტიკური მონაცემები
  2. შრომის ბაზრის სტატისტიკური მონაცემები (რაიონების მიხედვით)
  3. სხვადასხვა დარგის ფუნქციონირების სტატისტიკური მონაცემები (რაიონების მიხედვით)

დასკვნები

 

შესავალი

ჩვენი ანალიტიკური ბარათის მიზანია,გავაშუქოთ და განვიხილოთ ის ზოგადი მდგომარეობა, რომელიც ეხება ოკუპირებული აფხაზეთის მოსახლეობის სტატისტიკურ მონაცემებს, ხოლო შემდეგ - ოკუპირებული აფხაზეთის რაიონების ჭრილში გარკვეულ სოციალურ-ეკონომიკურ მდგომარეობასთან (პირველ რიგში, შრომის ბაზართან) დაკავშირებულზოგიერთ სტატის­ტიკურ მონაცემებს.

უნდა აღვნიშნოთ, რომ ბარათში მოყვანილი სტატისტიკური ცხრილებიაგებულია ჩვენს მიერ,აფხაზეთის სტატისტიკის „სახელმწიფო" სამმართველოს სხვადასხვა წლის სტატისტიკური კრებულების [1] მონაცემებსა და სხვა საინფორმაციო წყაროებზე დაყრდნობით, რათა უფრო ნათლად აგვესახა საქართველოს ამ ოკუპირებული რეგიონის სოციალურ-ეკონომიკური „განვითარების"გარკვეულიტენდენციები.

აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ 2017 წლის მონაცემები ჯერჯერობით არსად ფიქსირდება.

 

1. მოსახლეობის სტატისტიკური მონაცემები

აღსანიშნავია, რომ აფხაზეთისმოსახლეობასთანდაკავშირებულიამჟამინდელიმონაცემებიარარისდაზუსტებული.

დემოგრაფიის მეცნიერებიდან ცნობილია, რომ მოსახლეობის რაოდენობის განსაზღვრაში მოქმედებს შემდეგი ფაქტორები:

1. დაბადებული ადამიანების რაოდენობა;

2. გარდაცვლილი ადამიანების რაოდენობა;

3. ქვეყანაში საცხოვრებლად შემოსული ადამიანების რაოდენობა;

4. ადამიანების რაოდენობა, რომლებმაც თავიანთი საცხოვრებელი ადგილი დატოვეს და ქვეყნიდანგავიდნენ.

პირველი ორი აყალიბებს მოსახლეობის ბუნებრივი მატება-კლების მაჩვენებელს, ხოლო დანარჩენი ორი - მიგრაციული მატება-კლების მაჩვენებელს. ორივე მაჩვენებელი განაპირობებს მოსახლეობის საერთო რაოდენობის მატება-კლების მაჩვენებლის ფორმირებას. 

ოკუპირებულ აფხაზეთში მოსახლეობის საყოველთაო აღწერა  ჯერ 2003 წელს, შემდეგ კი - 2011 წელსჩატარდა.

აქვე გვინდა აღვნიშნოთ, რომ 2003 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერასთან დაკავშირებით სხვადასხვა წყაროში ფიგურირებს სხვადასხვა ციფრი.

სტატისტიკის „სახელმწიფო" სამმართველოს მიერ გამოქვეყნებული სხვადასხვა წლის სტატისტიკურ კრებულებში დაფიქსი­რებულია 214,016 კაცი, ხოლო ინტერენეტ სივრცეში, აფხაზეთის მოსალეობასთან დაკავშირებით შექმნილ ე.წ. ვიკიპედიის ვებ-გვერდზე ერთი და იმავე სტატიის ფარგლებში დაფიქსირებულია სამი განსხვავებული ციფრი: სტატიის შესავალში ნახსენებია 215,972 კაცი, შემდეგ ტექსტში კი - აფხაზეთის ეროვნულ შემადგენლობის დინამიკასთან დაკავშირებულ ცხრილში 2003 წლის მიხედვით ფიგურირებს 214,016 კაცი, ხოლო 2003 წლის აფხაზეთის რაიონების მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობის ცხრილში დაფიქსირებულია 215,272 კაცი [2]. 

ჩვენი ანალიზის დროს ვიხელმძღვანელეთ ოფიციალური სტატისტიკის კრებულებით, სადაც 2003 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რიცხოვნობამ შეადგინა 214,016 კაცი, ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით - 240,705 კაცი (იხ. ცხრილი A). ანუ ამ მონაცემების მიხედვით 2003-2011 წლებში  მოსახლეობა გაიზარდა 26,689 კაცით.

ცხრილი A

მოსახლეობის რიცხოვნობის დინამიკა (2003 - 2017 წწ) (წლის დასაწყისისთვის)

 

 

2003

214,016**

2004

217,281 (214,401)*

2005

220,540 (214,603)*

2006

223,847 (215,774)*

2007

227,204 (215,926)*

2008

230,611 (215,120)*

2009

234,069 (215,567)*

2010

237,579 (216,708)*

2011

240,705**

2012

241,414

2013

242,028

2014

242,756

2015

243,206

2016

243,564

2017

243,936

* ციფრი ფრჩხილებში წარმოადგენს ძველ მონაცემს, რომელიც გადაანგარიშებულია 2011 წლის აღწერის შემდეგ.

** ციფრები წარმოადგენენ 2003 და 2011 წლებში ჩატარებული აღწერის მონაცემებს.

 

ამავე სტატისტიკური კრებულების მონაცემებით (იხ. ცხრილიB) ბუნებრივი მატება 2003-დან 2011 წლის ჩათვლით შეადგენს +3,629 კაცს, ხოლო მიგრაციული კლება - 854 კაცს. ანუ, სულ მოსახლეობის მატება ამ წლებში შეადგინა 2,775 კაცი.

 

ცხრილიB

მოსახლეობის ბუნებრივი და მიგრაციული მატება-კლება

 

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

სულ

ბუნებრივი მატება-კლება

+674

+686

+136

+222

+11

+437

+508

+457

+498

+535

+456

+537

+273

+303

+5733

დაბადებული

1,816

1,919

1,669

1,715

1,772

1,990

2,207

2,156

2,143

2,258

2,017

2,004

1,927

1,768

27,361

გარდაცვლილი

1,142

1,233

1,533

1,493

1,761

1,553

1,699

1,699

1,645

1,723

1,561

1,467

1,654

1,465

21,628

მიგრაციული მატება-კლება

-289

-484

-349

-70

-817

+10

+633

+301

+211

+79

+272

-87

+85

+69

-436

ჩამოსული

533

251

213

409

671

795

1203

689

583

413

659

505

506

402

7832

გასული

822

735

562

479

1488

785

570

388

372

334

387

592

421

333

8268

 

ისმის კითხვა, საიდან აღმოჩნდა დამატებით 23,914 კაცი (= 26,689 - 2,775)?

გარდა ამისა, იმავე ოფიციალური მონაცემების მიხედვით ოკუპირებულ აფხაზეთში თუ 2003 წელს მოსახლეობის რიცხოვნობამ შეადგინა 214,016 კაცი, 2017 წლის 1 იანვრისთვის ის გახდა 243,936კაცი (იხ.ცხრილი A). ანუ 2003-2016 წლებში მოსახლეობა გაიზარდა 29,920 კაცით.

ამავე სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით (იხ. ცხრილიB) ბუნებრივი მატება 2003-დან 2016 წლის ჩათვლით შეადგენს +5,733 კაცს, ხოლო მიგრაციული კლება - 436 კაცს. ანუ, სულ მოსახლეობის მატებამ 2003-დან 2016 წლის ჩათვლით შეადგინა 5,297 კაცი.

აქაც ისმის კითხვა, საიდან აღმოჩნდა დამატებით 24,623 კაცი (= 29,920 - 5,297)?

გარდა ამისა, თუ 2013 წლიდან 2016 წლის ჩათვლით ვიანგარიშებთ მოსახლეობის მატების საშუალო წლიურ მაჩვენებელს, მივიღებთ შემდეგ სურათს: საერთო მოსახლეობის რიცხოვნობის ცხრილის მიხედვით (ცხრილი A), ეს მაჩვენებელი შეადგენს დაახლოებით 2,137 კაცს ( ), ხოლო მოსახლეობის ბუნებრივი და მიგრაციული მატება-კლების ცხრილი B- მიხედვით - დაახლოებით 378 კაცს ( ).

ისმის კითხვა, რით არის გამოწვეული ასეთი სერიოზული შეუსაბამობა ამ მაჩვენებლის გამომხატველ რიცხვებში?

აღსანიშნავია, რომ 2011 წლის აღწერის შემდეგ გამოსულ სტატისტიკურ კრებულებში მოსახლეობის საერთო რიცხოვნობასთან დაკავშირებული ყველა მონაცემი 2004 წლიდან 2010 წლის ჩათვლით არის კორექტირებული, რაც არის კიდევაც აღნიშნული შესაბამის კრებულებში, მაგრამ ამ კორექტირების არც მიზეზი არის ახსნილი და არც რაიმე გამამართლებელი არგუმენტი არის მოყვანილი.

სავარაუდოდ, არსებობს ორი პასუხი ზემოთ დასმულ კითხვებზე.

პირველი - აღრიცხვის დროს დაშვებულია შეცდომები, რაც იმას ნიშნავს, რომ სტატისტიკურ აღრიცხვიანობის მიმართულებით ოკუპირებულ აფხაზეთში ე.წ. დამოუკიდებლობის უკვე 25-ე წლის თავზე სერიოზულ ქაოსს აქვს ადგილი.

მეორე - ციფრების ფალსიფიცირებას აქვს ადგილი.

ჩვენი აზრით, უკანასკნელი უფრო შეესაბამება სინამდვილეს.

სავარაუდოდ, ეს განპირობებულია იმით, რომ როგორც პოლიტიკური, ისე სოციალურ-ეკონომიკური თვალსაზრისით ოკუპირებული აფხაზეთის დე-ფაქტო მთავრობას, ერთი მხრივ, შეუძლია ამ ციფრებით მანიპულირება პოლიტიკური არჩევნების დროს, ხოლო მეორე მხრივ - საკუთარ მოსახლეობასთან რეალურად არსებულ სავალალო მდგომარეობაზე ღიად საუბარი არ აწყობს, რადგან მოუწევს ამ პრობლების გადაჭრის გზებზე ჯერ საუბარი, შემდეგ კი - მათი მოგვარება, რაც ძალზე ძნელი იქნება. გარდა ამისა, ოკუპირებული აფხაზეთის დე-ფაქტო მთავრობას სურს საერთაშორისო საზოგადოების წინაშე რეგიონიწარმოაჩინოს, როგორც განვითარებადი და წარმატებული, ომით გამოწვეული სხვადასხვა პრობლემის, სირთულეებისა და გადატანილი გაჭირვების მიუხედავად. 

ვფიქრობთ, რომ რეგიონს, რომელსაც აქვს პრეტენზია სახელმწიფოებრიობაზე, როგორც მინიმუმ, ოფიციალური სტატისტიკის კრებულებში არ უნდა ჰქონდეს დაფიქსირებული ურთიერთსაწინააღმდეგო მონაცემები, განსაკუთრებით ისეთ მნიშვნელოვან მაჩვენებელთან დაკავშირებით, როგორიცაა მოსახლეობის რიცხოვნობა.

საერთოდ, მოსახლეობისსაყოველთაო 1989 წლისაღწერისთანახმად, აფხაზეთშიმოსახლეობისრიცხოვნობაშეადგენდა 525,061, აქედან ეთნიკურად აფხაზები შეადგენდნენ 93,267, ანუ 17,76%, ხოლო ოკუპირებული აფხაზეთის ადგილობრივიხელისუფლებისმიერ 2003 წელსჩატარებულიმოსახლეობისაღწერისშედეგად, აფხაზეთისმოსახლეობისრიცხოვნობამშეადგინა 215,972, აქედან აფხაზი 94,606, ანუ 43,95%,ხოლო 2011 წელს საერთო რიცხვი იყო 240,705, აქედან 122,069, ანუ 50,71% ეთნიკურად აფხაზი.

აღნიშნულმონაცემსარაღიარებსსაქართველოსმთავრობა.

საერთაშორისო კონსულტანტის, სოციოლოგიისა დადემოგრაფიის დოქტორის რალფ ჰაკერტის მიმოხილვაში [3] აღნიშნულია, რომ საქსტატისმიერგანხორციე­ლებულიბოლოორიამგვარიშეფასებისმიხედვით, აფხაზეთისმოსახლეობისრიცხოვნობამ 2003 წელსშეადგინადაახლოებით 179,000 მოსახლე, ხოლო2005 წელსდაახლოებით 178,000 მოსახლე. კრიზისებისსაერთაშორისოჯგუფისშეფასებით, აფხაზეთისმოსახლეობა 2006 წელსშეადგენდა 157,000-დან 190,000-მდეკაცს, ხოლოგაეროსმოსახლეობისგანყოფილების 1998 წლის შეფასებით - 180,000-დან 220,000-მდეკაცს. ამასთან ერთად, სამხრეთოსეთისმოსახლეობასთანდაკავშირებულიამჟამინდელიმონაცემებიკიდევუფროდაუზუსტებელია, თუმცაყველაზეხშირადსამხრეთოსეთისმოსახლეო­ბისრიცხოვნობისშეფასებისას 70,000 სახელდება. 2017 წელსგაეროსმოსახლეობისგანყოფილების მიერწარმოებულიშეფასებისთანახმად, საქართველოსსაერთაშორისოდონეზეაღიარებულტერიტორიაზემცხოვრებიმოსახლეობისრაოდენობა 2011 წელს 3,992 მილიონსშეადგენდა,აქედანაფხაზეთსადაცხინვალისრეგიონში/სამხრეთოსეთშიმცხოვრებიპირებისრაოდენობამ ერთად 220,000-ზენაკლებიშეადგინა.

დანართი 1-ის პირველ ცხრილში მოცემული ციფრები აღებულია აფხაზეთის ე.წ რესპუბლიკის სტატისტიკის სამმართველოს მიერ მომზადებული მასალებიდან, ამრიგად, სანდოობის მაღალი ხარისხით არ გამოირჩევა. ცხრილიდან ჩანს, რომ მოსახლეობის უმრავლესობა ცხოვრობს ქ. სოხუმში, ხოლო გალის რაიონი მოსახლეობის რიცხოვნობის მიხედვით, გაგრისა და გუდაუთის რაიონების შემდეგ, მეოთხე პოზიციაზეა.

აფხაზი ეთნოსის მდგომარეობის რაოდენობრივი მაჩვენებლები მეტყველებენ მათ დემოგრაფიულ პრობლემებზე. ამ მხრივ აღსანიშნავია აფხაზეთში მოქმედი არასამთავრობო საექსპერტო ორგანიზაციებისა და ზოგიერთი პოლიტიკური პარტიის მოსაზრებები დემოგრა­ფიასთან დაკავშირებით, რომელიც განსხვავდება აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლების ოფიციალური მონაცემებისაგან. ისინი მიიჩნევენ, რომ არასერიოზულია ეთნიკური აფხაზების რიცხოვნობის ხელოვნურად მატება, მითუმეტეს, როცა ასეთი „ხრიკების" გამოყენება პრობლემას ვერ აგვარებს. დღევანდელ ოკუპირებულ აფხაზეთში არსებული შიდა სოციალური პრობლემები არის ერთ-ერთი სერიოზული მიზეზი ამ პრობლემისა.

 

2.   შრომის ბაზრის სტატისტიკური მონაცემები (რაიონების მიხედვით)

აფხაზეთის ე.წ. რესპუბლიკაში სერიოზული განხილვის საგანია შრომის ბაზარი, რომელიც  უამრავ ფუნქციას ასრულებს, მათ შორის განსაზღვრავს ხელფასების სიდიდეს, აყალიბებს  სამუშაო ძალის დაქირავების პირობებს, განაპირობებს დასაქმებისა და უმუშევრობის დონესა და სტრუქტურას და სხვ.

საერთოდ, ნებისმიერ ქვეყანაში შრომის ბაზარზე არსებული მდგომარეობა მნიშვნელოვან წილად განაპირობებს ეკონომიკური ზრდის ტემპებს და ხელისუფლებისთვის წარმოადგენს სოციალურ-ეკონომიკური პოლიტიკის საკვანძო მიმართულებას.

ოკუპირებულ აფხაზეთში ამ სექტორში, ისევე როგორც სხვა სფეროებში, შეინიშნება რიგი პრობლემები, რომლებიც განპირობებულია სხვადასხვა მიზეზით და გარემოებით, შრომის შიდა ბაზარზე არსებული სხვადასხვა ხარვეზით, მათ შორის შრომის ბაზრის დამარეგულირებელი როგორც სახელისუფლებო, ისე საზოგადოებრივი ინსტიტუტების არარსებობით, რაიონების არათანაბარი განვითარებით, დასაქმების მიმართულებით სახელმწიფო ორგანოების არაეფექტური მუშაობით, შრომის ბაზრის სტრუქტურული დისბალანსებით პროფესიულ, რაიონულ და დარგობრივ ჭრილში და ა. შ.

თუ აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლების  „სახელმწიფო" სტატისტიკის სამმართველოს მიერ შედგენილი ბიულეტენით ვიხელმძღვანელებთ, მათი მონაცემებით, ეკონომიკის სფეროში დასაქმებულთა რაოდენობა 2008 წლიდან 2016 წლამდე შემდეგნაირად გამოიყურება (იხ. ცხრილი C):

ცხრილი C

 

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

დასაქმებულთა რაოდენობა, 

სულ

35,440

36,527

38,293

40,541

41,566

41,460

40,581

42,277

41,408

მრეწველობა

2,162

2,487

2,566

2,745

2,953

2,421

1,826

2,370

1,827

სოფლის მეურნეობა

390

301

273

351

275

267

397

443

322

სატყეო მეურნეობა

371

351

364

308

312

296

223

 

 

ტრანსპორტი

1,129

1,039

1,104

1,216

1,277

1,460

1,431

1,337

1,303

კავშირგაბმულობა

1,215

1,166

1,147

1,121

1,107

1,115

953

1,100

1,144

მშენებლობა

2,069

2,224

2,818

3,080

3,619

3,162

2,620

1,800

1,658

ვაჭრობა და საზ. კვება

2,663

2,578

2,812

2,797

2,745

2,739

2,745

 

 

მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგება

1,024

1,075

1,091

1,140

1,160

1,055

1,037

 

 

გეოლოგია და სასარგებლო წიაღისეული

55

32

32

38

40

42

42

37

24

საბინაო-კომუნალური და საყოფაცხოვრებო მომსახურეობა

2,476

2,584

2,690

3,099

3,206

3,230

3,078

 

 

ჯანდაცვა და სოცუზრუნველყოფა

6,686

6,777

6,872

6,967

7,105

7,157

7,283

 

 

განათლება

6,687

6,804

6,977

6,987

7,409

7,747

7,832

 

 

ხელოვნება და კულტურა

999

1,068

1,071

1,121

1,128

1,147

1,125

 

 

მეცნიერება

1,078

1,172

1,252

1,261

1,239

1,623

1,761

1,284

1,054

ფინანსები და კრედიტირება

606

655

713

723

738

756

724

792

845

მმართველობითი ორგანოები

4,738

5,008

5,182

6,043

5,799

5,920

6,227

 

 

სხვა დარგები

1,092

1,206

1,329

1,544

1,454

1,323

1,277

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ცხრილიდან ჩანს, რომ ყველაზე მეტად ადამიანები დასაქმებული არიან ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის, განათლებისა და მმართველობით ორგანოებში, საბინაო-კომუნალური და საყოფაცხოვრებო მომსახურების სფეროში (ანუ დიდ წილად საბიუჯეტო დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებში) და მხოლოდ შემდეგ მოდის ისეთი დარგები, როგორიცაა: ვაჭრობა, მრეწველობა, ტრანსპორტი და ა.შ.

თუ ოფიციალური სტატისტიკის მონაცემებსდავუჯერებთ, რომლის მიხედვით ოკუპირებული აფხაზეთის მოსახლეობა 2016 წლის დასაწყისისთვის შეადგენს 243,564 ადამიანს, ზემოთ მოყვანილი ცხრილის მიხედვით დასაქმებულთა დაბალი მაჩვენებლები მეტყველებს შრომის ბაზარზე არსებულ ძალიან მძიმე მდგომარეობაზე და, შესაბამისად, მძიმე სოციალურ-ეკონომიკურ ვითარებაზე რეგიონში.

ამრიგად, ოკუპირებულ აფხაზეთში დასაქმების საკითხი ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან პრობლე­მას წარმოადგენს. ამასთან აღსანიშნავია, რომ ერთ-ერთი გამოკვლევის თანახმად, შემოსავლების მთავარ წყაროდ რესპოდენტთა 40%-სთვის წარმოადგენს ხელფასი [4].

აქვე გვინდა ხაზი გავუსვათ, რომ დასაქმების პრობლემის „მედლის" მეორე მხარეს წარმოადგენს უმუშევრობის პრობლემა და, შესაბამისად, დაძაბულობა შრომის ბაზარზე.

ოკუპირებული აფხაზეთის ოფიციალურ სტატისტიკაში წინა პლანზე გამოტანილია დასაქმების დონის მონაცემები (მათ შორის რაიონულ ჭრილში) და გარკვეული მიზეზების გამო მიჩქმალულია უმუშევრობის დონესთან დაკავშირებული მონაცემები, რაც რეალური მდგომარეობის აღწერის ნახევარ სიმართლეს წარმოადგენს.

ამასთან ერთად, გვინდა ყურადღება მივაქციოთ აფხაზეთის ე.წ. მთავრობის ოფიციალური წარმომადგენლების რამდენიმე განცხადებას, საიდანაც ჩანს, რომ გარკვეული დოზით ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემების შელამაზება მაინც ხდება [5].

მაგალითად, შრომის სამინისტროს შრომისა და დასაქმების სამმართველოს უფროსის ჯონ აგრბას განცხადების მიხედვით, 2015 წელს საბიუჯეტო დაწესებულებებში დასაქმებულთა მინიმალური ხელფასი შეადგენდა თვეში 60 რუბლს (= 1 აშშ $), მაშინ როდესაც საარსებო მინიმუმი - 5,000 რუბლს (= 82 აშშ $) თვეში. მისი მოსაზრებით, უმუშევრობის დონე 40%-ზე ნაკლები არ არის [6]. ხოლო 2018 წლის განცხადების მიხედვით, მან პირდაპირ აღიარა, რომ არ არსებობს იურიდიულად განსაზღვრული უმუშევრობის ცნება და, შესაბამისად, არ არსებობს არანაირი სტატისტიკური მონაცემი უმუშევრობის დონის შესახებ საერთოდ და, განსაკუთრებით, შინამეურნეობებთან დაკავშირებით. აქედან გამომდინარე, შეუძლებელია უმუშევრობის დონის ზუსტი გაანგარიშება. მისი თქმით, ამ მდგომარეობით არის განპირობებული ის, რომ რეგიონში არ არსებობს არანაირი ფინანსური დახმარებები უმუშევრებისთვის. აქვე მან გამოთქვა მოსაზრება, რომ თუ გამოვიყენებთ უმუშევრობის დონის ზოგადად მიღებულ გაანგარიშების სტანდარტულ წესს ზემოთ აღნიშნული ფაქტორების გათვალისწინების გარეშე, შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ აფხაზეთში უმუშევრობის დონე შეადგენს 72%-ს, და ამ მხვრივ რეგიონი შეადარა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას [7].

გარდა ამისა, აღსანიშნავია გერმანულ ჟურნალ „WorldEconomy"-ში (2016 წლის აგვისტო) გამოქვეყნებული  აფხაზეთის „სახელმწიფო" სტატისტიკის სამმართველოს უფროსის კამა გოგიას, მისი მოადგილის ლელა კაჭარავასა და ემდ, პროფესორ მარტიკ გასპარიანის ერთობლივი სტატია, რომელიც ეხება აფხაზეთში არსებულ სიღარიბისა და უმუშევრობის დონეების სტატისტიკურად შესწავლას. ავტორები ხაზს უსვამენ იმ გარემოებას, რომ რეგიონში არ არის შემუშავებული არც სიღარიბის და არც უმუშევრობის ცნებების განმსაზღვრელი კრიტერიუმები, რის გამო შეუძლებელი ხდება ამ ფენომენების სტატისტიკურად აღრიცხვა. ამიტომ, აპელირებენ მხოლოდ დასაქმების მაჩვენებელს. სტატიის მიხედვით, აფხაზეთში მოსახლეობის 16,7% დასაქმებულია. აღნიშნულია, რომ ამავე დროს სტატისტიკურ აღრიცხვაში ვერ ხვდებიან ის ადამიანები, რომლებიც სეზონურად არიან დასაქმებულები, თუმცა, აფხაზი სტატისტიკოსები ვარაუდობენ, რომ სეზონურად დასაქმებულთა რიცხვი 50%-ს უტოლდება [8].

ამასთან, ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით აფხაზეთის მოსახლეობის 59,2% შრომის­უნარიანია, შრომისუნარიან ასაკზე უმცროსი მოსახლეობაშეადგენს საერთო მოსახლეობის 17,3%, ხოლო 23,5% - შრომისუნარიან ასაკზე უფროს მოსახლეობაზე მოდის (იხ. ცხრილი D).

ცხრილი D

 

2014

2015

2016

 

კაცი

%

კაცი

%

კაცი

%

მოსახლეობა, სულ (წლის ბოლოს)

243,206

100

243,564

100

243,936

100

შრომისუნარიან ასაკზე უმცროსი მოსახლეობა,  სულ

42,026

17,3

42,088

17,3

42,152

17,3

შრომისუნარიანი ასაკის მოსახლეობა,  სულ

144,051

59,2

144,263

59,2

144,483

59,2

შრომისუნარიან ასაკზე უფროსი მოსახლეობა,  სულ

57,129

23,5

57,213

23,5

57,301

23,5

 

აქედან გამომდინარე, შეიძლება ითქვას, რომ ქვეყნის შრომისუნარიანი მოსახლეობიდან, ანუ 59,2%-დან დასაქმებულია მხოლოდ 16,7%, რაც საკმაოდ დაბალი მაჩვენებელია.

აღწერილი მდგომარეობის გათვალისწინებით, გვინდა შევეხოთ გარკვეულ სტატისტიკურ მონაცემებს და განვიხილოთ დასაქმების მდგომარეობა აფხაზეთის რაიონების მიხედვით.

აფხაზეთის ე.წ. მთავრობის დასაქმებასთან დაკავშირებული ოფიციალური მონაცემე

ოკუპირებული აფხაზეთის საბიუჯეტო და სოციალურ-ეკონომიკური პოლიტიკის პრიორიტეტები

 

აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის აპარატის

პოლიტიკური ანალიზისა და კვლევების სამმართველო

 

ოკუპირებული აფხაზეთის საბიუჯეტო და

სოციალურ-ეკონომიკური პოლიტიკის პრიორიტეტები

 

2018, მარტი

შინაარსი

1. ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტი

2. ე.წ. საპარლამენტო ოპოზიციის 2018 წლის ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის კრიტიკა

3.  ოკუპირებული აფხაზეთის სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემები და ეკონომიკური "განვითარების" გზები

დასკვნები

 

1. ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტი

გამომდინარე იქიდან, რომ ღია წყაროებში ყოველწლიური დეტალური ინფორმაცია ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილისცალკეული მუხლების მიხედვით ხელმისაწვდომი არ არის, ჩვენ გამოვყავით ჯამური მუხლები, რომლებიც ეხება საკუთარ შემოსავლებსა და რუსეთის ფედერაციის ფინანსურ დახმარებას (იხ. დანართშიცხრილი 1).

ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, რუსეთის ფინანსური დახმარებების დინამიკა ნიშან­დობლივია. ფინანსური შენატანები რუსეთიდან ბიუჯეტის უმეტეს ნაწილს შეადგენს, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ აფხაზეთი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული ამ სახელმწიფოზე.

2009 წლიდან აფხაზეთის ბიუჯეტის 50%-ზე მეტი ივსება რუსეთის ფინანსური დახმარებებით. ფული გამოიყოფა ორი მუხლის მიმართულებით: „სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარება" და „საინვესტიციო პროგრამა".

2009-2017 წწ. აფხაზეთმა რუსეთისგან მიიღო 42,16 მლრდ. რუბლი (= 1,119,300,250აშშ $ = 2,071,112,390ლარი), რასაც მოწმობს რუსეთის ფედერალური ბიუჯეტის შესრულების შესახებ კანონის მონაცემები (აქ ვალუტის კურსი გაანგარიშებულია ყოველი წლის კურსის საშუალოწლიური მაჩვენებლების დაჯამებით - იხ. დანართში ცხრილი 2 ბ):

2009 წელს - 2.36 მლრდ რუბლი (= 74,143,890 აშშ $ = 119,312,440 ლარი);

2010 წელს - 4.94 მლრდ რუბლი  (= 162,714,100 აშშ $ = 283,256,880 ლარი);

2011 წელს - 4.94 მლრდ რუბლი (= 168,084,380 აშშ $ = 294,925,370 ლარი);

2012 წელს - 6.8 მლრდ რუბლი (= 218,790,220 აშშ $ = 363,636,360 ლარი);

2013 წელს - 4.47 მლრდ რუბლი (= 140,345,370 აშშ $ = 245,334,800 ლარი);

2014 წელს - 5.38 მლრდ რუბლი (= 139,342,140 აშშ $ = 280,939,950 ლარი);

2015 წელს - 2.67 მლრდ რუბლი (= 43,720,320 აშშ $ = 73,311,370 ლარი);

2016 წელს - 5.3 მლრდ რუბლი (= 80,205,810 აშშ $ = 168,736,070 ლარი)[1];

2017 წელს - 5.36 მლრდ რუბლი (= 91,954,020 აშშ $ = 241,659,150 ლარი);

2018 წელს იგეგმება 4.29 მლრდ. რუბლი (დამატებით იხ. დანართშიცხრილი 2 ა).

აღსანიშნავია, რომ ვალუტის კურსის ყოველწლიურმა რყევებმა სერიოზული კორექტივები შეიტანა რუსული დახმარებების რეალურ მოცულობაში.

თუ რუსულ რუბლში ეს დახმარებები ბოლო პერიოდში თითქმის ერთ დონეზე, უცვლელი რჩება, მათი აღრიცხვა აშშ დოლარებში დახმარების სერიოზულ შემცირებაზე მიანიშნებს.

ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილის დინამიკა გვიჩვენებს, რომ ძირითადად სახს­რები იხარჯება ე.წ. „ეროვნული ეკონომიკის" მუხლით(იხ. დანართში ცხრილი 3). 2016 წლის ბიუჯე­ტის შესრულების მონაცემების მიხედვით ამ უკანასკნელზე გაწეული ხარჯები პირველ ადგილზე გავიდა. უნდა აღვნიშნოთ, რომ ამ მუხლში იგულისხმება ხარჯები, რომელიც გაღებულია საერთო ეკონომიკურ საკითხებზე, მათ შორის ისეთი დარგების დაფინანსებაზე, როგორიცაა: მშენებლობა, მრეწველობა, ენერგეტიკა, კავშირ­გაბმულობა, ტრანსპორტი, კურორტები და ტურიზ­მი, სოფლის მეურნეობა, სატყეო, მეთევზეობის და წყლის მეურნეობები და სხვ. ამასთან, ამ მუხლს განეკუთვნება რუსეთის მიერ ე.წ. საინვესტიციო პროგრამაზე გამოყოფილი სახსრები.

ე.წ. „ეროვნულ ეკონომიკაზე" გაწეული ხარჯების მუხლის მკვეთრი ზრდა (2015 წლის 18%-დან 2016 წლის 32,4%-მდე) აიხსნება იმით, რომ 2015 წელს (2016 წელთან შედარებით) ოკუპირებულ აფხაზეთს არ მიუღია რუსეთის ფინანსური დახმარება ე.წ. საინვესტიციო პროგრამის განხორ­ციელე­ბისთვის.

ამ ხარჯების შემდეგ, ხარჯვით მუხლებს შორის (2015-2016 წწ.) პირველი ადგილი უკავია ე.წ. „საერთო სახელმწიფოებრივ საკითხებზე" გაწეულ ხარჯებს. ამ მუხლში შედის ე.წ. საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების, სასამართლო სისტემის, საფინანსო, საგადასახადო და საბაჟო ორგანოების ფუნქციონირების დაფინანსება, აგრეთვე ხარჯები ე.წ. საერთაშორისო საქმია­ნობაზე, სახელმწიფო ვალის მომსახურებაზე, არჩევნებისა და რეფერენდუმების უზრუნველ­ყობაზე, სარეზერვო ფონდების მომსახურებაზე და ა.შ.

2015 წელს მეორე და მესამე ადგილზე არის, შესაბამისად, ე.წ. „ეროვნულ უსაფრთხოებასა და სამართალდამცავ საქმიანობაზე" და ე.წ. „ეროვნულ თავდაცვაზე" გაწეული ხარჯები.

მიუხედავად იმისა, რომ წლების მიხედვით შეიმჩნევა ბიუჯეტის საერთო ზრდა (თუ მხედველობაში არ მივიღებთ2015 და2018 წლებს), ხარჯის თითქმის ყველა მუხლი სტაბილურად ინარჩუნებს საკუთარ ადგილს. ამასთან, თუ ყველა ეს მუხლი აბსოლუტური მნიშვნელობით იზრდე­ბა, საერთო ხარჯებში წილების მიხედვით (ანუ %-ში)მათი შემცირება შეიმჩნევა, რაც აიხსნება ე.წ. ეროვნული ეკონომიკის მუხლის წილის მნიშვნელოვანი ზრდითრუსეთის დახმარებების ხარჯზე.

ამასთან,აღსანიშნავია სოციალურ პოლიტიკაზე გაწეული ხარჯების ძალიან დაბალი წილი.

განსაკუთრებით შეიძლება გამოვყოთ ხარჯების წილი განათლებაზე, რომელიც 2014 წლის 14,3%-დან შემცირდა 2016 წლის 4,3%-მდე.

გარდა ამისა, ე.წ. „ძალოვანი" („ეროვნული უსაფრთხოებისა" და „ეროვნული თავდაცვის") ხარჯების დაბალი წილი ოკუპირებულ აფხაზეთში, ჩვენი თვალსაზრისით, აიხსნება იმით, რომ ე.წ. „ეროვნული ეკონომიკის" მუხლის მსგავსად, რომლის რეალიზაცია ხდება ძირითადად რუსეთის ფინანსური დახმარების მეშვეობით, რეგიონში „ძალოვანი" მიმართულების უზრუნველ­ყოფაც მის ძირითად და მნიშვნელოვან ნაწილში ხორციელდება რუსეთის მიერ.

აღსანიშნავია, რომ 2017 წლის  ბიუჯეტის გეგმის კორექტირება მოხდა წლის ბოლოს, 2017 წლის 20 დეკემბერს. დიმიტრი სერიკოვის განმარტებით, რესპუბლიკური ბიუჯეტი შემოსავლების ნაწილში გაიზარდა, ძირითადად რუსეთის ფინანსური დახმარებების ხარჯზე. აქედან,რუსეთიდან „სოციალურ-ეკონომიკური განვითარებისთვის" დამატებით გამოყოფილი 150 მლნ. რუბლი დაემა­ტება ე.წ. პრეზიდენტის სარეზერვო ფონდს, სტიქიით მიყენებული ზარალის ლიკვიდა­ციისათვის. ე.წ. „საინვესტიციო პროგრამის ფარგლებში რუსეთიდან დამატებით გამოყოფილია489,69 მლნ რუბლი. დ. სერიკოვის  თქმით, მიმდინარე ბიუჯეტში ე.წ. საინვესტიციო პროგრამა შეადგენს 2,096 მლრდ რუბლს, გაზრდის შემდეგ იქნება 2,585 მლრდ რუბლზე მეტი. ამავე დროს, ბიუჯეტის ხარჯები გაიზრდება 975,024.8 ათასი რუბლით. ეს ხდება მიმდინარე წლის ე.წ. საინვესტიციო პროგრამის ფარგლებში რუსეთიდან მიღებული დახმარებების ზრდისა და 2017 წლის 1 იანვრისთვის წარმოქმნილი ნაშთების ხარჯზე [2].

მიუხედავად იმისა, რომ 2017 წლის საბიუჯეტო გეგმა კორექტირების შედეგად გაიზარდა, 2018 წლის ბიუჯეტის გეგმის მიხედვით შემოსავლები, პირიქით, მნიშვნელოვნად შემცირებულია, რო­გორც საკუთარი შემოსავლების, ისე რუსეთის ფინანსური დახმარების ნაწილში, რაც განპი­რობებულია 2017 წელს ეკონომიკაში მომხდარი „ჩავარდნებით", განსაკუთრებით ტურიზმსა და სოფლის მეურნეობაში.

რაულ ხაჯიმბას განცხადებით, 2017 წელი იყო რთული წელი ფორს-მაჟორული და სხვა ობიექტური გარემოებებიდან გამომდინარე. გაწეულ იქნა მნიშვნელოვანი არაგეგმიური ხარჯები სხვადასხვა სტიქიური უბედურებებისა და საკურორტო სეზონის პიკის დროს სოფ. პრიმორსკში მომხდარი საგანგებო სიტუაციის შედეგების ლიკვიდაციისათვის. 2017 წელს მნიშვნელოვნად შემ­ცირდა (დაახლ. 35-40 %-ით) ტურიზმის სეზონის სხვადასხვა მაჩვენებელი - ტურისტების რაოდენო­ბა და საერთო ბრუნვა ტურისტული მომსახურების სფეროში.

რ. ხაჯიმბამ ასევე აღნიშნა, რომ მძიმე მდგომარეობა შეიქმნა სოფლის მეურნეობაში - კოლოსალური ზარალი მიიღეს როგორც ცალკეულმა ს/მ მწარმოებლებმა, ისე მთლიანად დარგმა ძირითადი სასოფლო-სამეურნეო კულტურის მავნებლებისაგან. თუ 2016 წელს განად­გურდა თხილის მოსავლის 60%, 2017 წელს - 70%-ზე მეტი. თითქმის 50%-ით შემცირდა ციტრუსების მოსავლიანობა. ამასთან, ხაჯიმბამ ხაზი გაუსვა, რომ მიუხედავად სირთულეებისა, მათ არ დარჩათ შეუსრულებელი ვალდებულებები ხელფასებისა და სოციალური დახმარებების გაცემის მხრივ...

2017 წლის 16 ნოემბრის ე.წ. მინისტრთა კაბინეტის სხდომაზე დამტკიცდა 2018 წლის ბიუჯეტის პროექტი. ე.წ. პრემიერ-მინისტრმა ბესლან ბარციცმა ხაზი გაუსვა იმას, რომ ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილის ფორმირების საფუძველში ჩადებულია ისეთი საკითხების რეალიზაცია, როგორიცაა კანონმდებლობით დაწესებული მოვალეობების შესრულება სოციალური შემწეობებისა და კომპენ­საციების გადახდის მხრივ, სოციალური დაცვის, საჯარო სექტორის თანამშრომლების ხელფასებისა და ბიუჯეტის სოციალური ორიენტაციის შენარჩუნების სფეროში. აქედან გამომ­დინარე, ე.წ. პრემიერ-მინისტრის თქმით, ბიუჯეტში გათვალისწინებულია დაფინანსების ზრდა ისეთი საკვანძო მიმართულებებით, როგორიცაა ჯანდაცვის ხარჯები (36.5 მლნ-ზე მეტი რუბლით) და სოციალური გადახდები (35 მლნ-ზე მეტი რუბლით). რაც გამოწვეულია, ერთი მხრივ, მრავალშვი­ლიანი ოჯახე­ბის ზრდით, და მეორე მხრივ, 2018 წლის მეორე ნახევრიდან შემწეობების მოცულობის 2-ჯერ გაზრდით I ჯგუფის ინვალიდებისთვის, რომლებიც საჭიროებენ მუდმივ მოვ­ლას. ამგვარად, ამ ჯგუფის ინვალიდების შემწეობა 20 ათასი რუბლი (= 343.1 აშშ $ = 901.7 ლარი - კურსი გაანგარიშებულია 2017 წლის საშუალოწლიური მონაცემების მიხედვით) იქნება [3].

აქვე აღსანიშნავია, რომ 2018 წლის ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის შემოსავლების ნაწილში გათვა­ლისწი­ნებულია 7.432 მლრდ რუბლი, ხოლო ხარჯვით ნაწილში - 7.527 მლრდ  რუბლი, დე­ფიციტმა შეად­გინა დაახლოებით 95 მლნ რუბლი. აფხაზეთის დე-ფაქტო მთავრობის ე.წ. ვიცე-პრემიერმა, ფინანსთა მინისტრმა დიმიტრი სერიკოვმა აღნიშნა, რომ 2017 წელთან შედარებით 2018 წლის ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის შემოსავლები 656,5 მლნ რუბლით შემცირდება, ხოლო საკუთარი შემო­სავლების წილი - 231 მლნ რუბლით. 2017 წლის რუსეთის დახმარების გეგმიური მოცულობა თუ შეადგენდა 4.716 მლრდ რუბლს, 2018 წელს 4.292 მლრდ რუბლის გამოყოფა იგეგმება.

 

2. ე.წ. საპარლამენტო ოპოზიციის 2018 წლის ე.წ. რესპუბლიკური ბიუჯეტის კრიტიკა

აქ გვინდამოვიყვანოთ 2018 წლის საბიუჯეტო გეგმის - რეგიონის მთავარი ფინანსური დოკუ­მენტის -ე.წ. პარლამენტის ოპოზიციონერი დეპუტატების კრიტიკიდან ზოგიერთი ამონარი­დი [4].

საინტერესოა არა იმდენად კრიტიკის შეფასებითი ნაწილი, რამდენადაც იმ კონკრეტული ფაქტებისა და გარემოებების ასახვით, რომელიც ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ხდება... სავალალო სურათი იხატება...

 

ე.წ. დეპუტატასლან ბჟანიას განცხადებით,2018 წლის ბიუჯეტი  - ეს არ არის ზრდის ბიუჯეტი, არამედ ჩვენი "სახელმწიფოს" განვითარების ინერციული სცენარი.

ამავე დროს, მან აღნიშნა, რომ ხელმძღვანელობს, როგორც თავისი დაკვირვებებით, ისეკონტროლის პალატისა და რუსეთის ფედერაციის საანგარიშო პალატის დოკუმენტებით, რომელ­შიც მოყვანილია საბიუჯეტო სახსრების უკანონოდგახარჯვის უამრავი ფაქტი. „სამარცხვინო არ არის, როდესაც გვყავს პენსიონერები, თუნდაცმცირე რაოდენობით, რომლებსაც150 რუბლის პენსია აქვთ? ჩვენ ვსაუბრობდით საშუალო ხელფასებზე, რომელიც ჩვენი მოქალაქეების ცხოვრების დონის უნივერსალური მაჩვენებელია. და ამ მხრივ გაუმჯობესების მიმართულებით ისევ არანაირი ცვლილებები არ გვაქვს. უფრო მეტიც, დღეს ჩვენი საშუალოსტატისტიკური მოქალაქე იღებს 25-30%-ით ნაკლებ ხელფასს, ვიდრე 2013 წელს. ხელფასის მსყიდველობითიუნარიანობაც ასევე შემცირებულია. და ეს არის მხოლოდ ნაწილი იმისა, რაც ჩვენ არ მოგვწონს 2018 წლის რესპუბლიკურ ბიუჯეტში".

ასლან ბჟანიამ ხაზი გაუსვა, რომ მთავრობის განცხადება ბიუჯეტის შემოსავლების თითქმის გაორმაგების შესახებ სინამდვილეს არ შეესაბამება: ინფლაციის, ახალი გადასახადების, ბაჟისა და აქციზების შემოღების გათვალისწინებით, მათ მოახერხეს საკუთარი ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილის მხოლოდ 50%-ით გაზრდა. "შეგახსენებთ, რომ 2005 წელს აფხაზეთის ბიუჯეტის საშემოსავლო ნაწილი 586 მლნ რუბლს შეადგენდა, 2006 წელს - 846 მლნ რუბლს, 2007 წელს - 1 მლრდ რუბლს, ხოლო 2008 წელს - 1 მლრდ 154 მლნრუბლს. ანუ, 4 წლის განმავლობაში ზრდა იყო 105%-ზე მეტი. აქედან გამომდინარე, ჩვენთვის მიუღებელია ის, რასაც ამჟამინდელი მთავრობა გვთავაზობს და ამ ბიუჯეტს ხმას არ მივცემთ", - განაცხადა დეპუტატმა.

ბჟანიამ აღნიშნა, რომ სახელმწიფო აპარატში სერიოზულ პრობლემას წარმოადგენს კორუფცია... "2016 წელს კორუფციასთან ბრძოლის კანონიც კი იყო მიღებული, და რა გვაქვს ფაქტობრივად? დანაშაულის დონე ძალიან მაღალია... და რა გვაქვს დღეს? ეჭვმიტანილებს აკავებენ მილიციის თანამშრომლები, გამოძიებას ახორციელებს პროკურატურა, გადაწყვეტი­ლებებს იღებენ სასამართლოები და შედეგად, გარკვეულ ეტაპზე დამნაშავე თავს არიდებს პასუხისმგებლობას... რამდენი საუბარი იყო ბიუჯეტის სფეროში შტატების შემცირების შესახებ. მაგრამ "შემცირების" შემდეგ საბიუჯეტო სფეროში მუშაობს 1,5 ათასი ადამიანით მეტი. ეს წერია რუსეთის ფედერაციის საანგარიშო პალატის აქტში. შტატები გაბერილია, არავინ არ არის დაკავებული საქმით, ყველაფერი თვითდინებაზე არის მიშვებული. აღმასრულებელი ხელისუფ­ლება თავს ვერ ართმევს საკუთარ მოვალეობებს სხვადასხვა,როგორც ობიექტური, ისე სუბიექტური (რომელიც უფრო მეტია) მიზეზების გამო..."

ე.წ. დეპუტატ რაულ ლოლუას განცხადებით, ახალი ბიუჯეტი დღევანდელ მოთხოვნებს არ პასუხობს. უფრო მეტიც, ეს არა ზრდის, არამედ გადარჩენის ბიუჯეტია, იმიტომ, რომ მასში არ არის ჩადებული რაიმე მნიშვნელოვანი ცვლილება და შემდგომი განვითარების პერსპექტივა... მასში არ არის ასახული სახელმწიფოს პრიორიტეტები და ძირითადიპრობლემები, მიუხედავად იმისა, რომ ყველა პრობლემა წლიდან წლამდე ძირითადად უცვლელი რჩება, და ჩვენ არაფერს ახალს არ გვთავაზობენ... ინდიკატური გეგმის მაჩვენებლები შემცირდა, შემცირებულია საქონელთბრუნვა, მაგრამ ამავე დროს ბიუჯეტში ამ პოზიციების მიხედვით თანხები გაიზარდა. მინისტრთა კაბინეტის ახსნა-განმარტებითი ბარათის მიხედვით, აფხაზეთში შემოტანილი საქონლის რაოდენობა 40%-ით შემცირდა. ამავე დროს, შემცირდა ისეთი პროდუქციის შემოტანა, როგორიცაა საკვები პროდუქტი, საცხობი და საკონდიტრო ნაწარმი და სხვა პირველადი საჭიროებების საქონელი, რომელსაც  ჩვენი მოსახლეობა მოიხმარს. ეს მეტყველებს იმაზე, რომ ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური მდგომარეობა გაცილებით უარესი გახდა. 2018 წლის ბიუჯეტი, რომელიც მთავრობამ შემოგვ­თავაზა, 100%-ით შესრულების შემთვევაშიც კი, რაშიც მე ძალიან მეპარება ეჭვი, ვერ გადაწყვეტს ჩვენს პრობლემებს, რადგან 2017 წლისბიუჯეტი ჩამორჩება ძირითადი მაჩვენებლების მიხედვით, მათ შორის, დამატებითი ღირებულების გადასახადის (დღგ-ს) აკრეფის მიხედვით". ლოლუამ ხაზი გაუსვა იმას, რომ მთავრობას არ შეუძლია ეფექტიანად იმუშაოს, და თუ ის არ შეიცვალა, მომავალში არ მოხდება ცხოვრების გაუმჯობესება, განსაკუთრებით ტყვარჩელისა და ოჩამჩირის რაიონებში. მთელი რესპუბლიკური ბიუჯეტი, ისევე როგორც ადგილობრივი ბიუჯეტები, არსებითად მიდისხელფასებზე და ამასთან არანაირ განვითარებას არ აქვს ადგილი..."

ე.წ. დეპუტატმა ბატალ აიბამ განაცხადა, რომ კონტროლის პალატამ წარმოადგინა გაფარ­თოებული ანგარიში სახელმწიფო ორგანოების საქმიანობის შესახებ, კერძოდ, ფინანსთა სამინისტ­როს მუშაობის შესახებ. 2017 წლის 16 ოქტომბრის ანგარიშში ნათქვამია, რომ ფინანსთა სამინისტ­როს თანამდებობის პირების მოქმედება სისხლის სამართლის კოდექსის,კერძოდ, 286-ე მუხლის ("სახსრების არამიზნობრივი გამოყენების") დარღვევის ნიშნებს ატარებს... "რესპუბლიკური ბიუჯე­ტის რომელ გაზრდაზე შეიძლება ლაპარაკი, თუ ასეთი პროცესები თვით ფინანსურ სამინისტროში ხდება?" - აცხადებს აიბა.

ე.წ. დეპუტატმა ლაშა აშუბამ აღნიშნა, რომ სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ბიუჯეტი გაურკვეველი მიზეზის გამო 30%-ით შემცირდა. "ჩვენ ხშირად ვაცხადებთ, რომ ტურიზმი და სოფ­ლის მეურნეობა აფხაზეთის ეკონომიკის განვითარების ლოკომოტივებია, ამიტომ ჩნდება კითხვა: რატომ მცირდება მიმდინარე წლის ბიუჯეტი?"

ე.წ. დეპუტატმა ომარ ჯინჯოლიამმოუწოდა მინისტრებს და დეპუტატებს, ყურადღება გაამახვილონ ტყვარჩელის რაიონში არსებულ მდგომარეობაზე. "მოხალისეებმა ჩაატარეს სამუ­შაოები და გაარკვიეს, რომ დღეისთვის ტყვარჩელის მოსახლეობას საკვების პროდუქტის მაღაზიებიდან ნისიად აქვს აღებული 12 მლნ რუბლის საქონელი და არ არსებობს არანაირი გარანტია, რომ ეს თანხა გადაიხდება. ქალაქში,გარდა „ტყუარჩალსტროისა", სამუშაო არ არის. ბოლო ექვსი თვის განმავლობაში, არც ერთი ჩინოვნიკი რაიონში არ ყოფილა, გარდა ჯანდაცვის მინისტრისა, და ისიც იმიტომ, რომ იქ შენდება საავადმყოფო. ტყვარჩელში წყლის პრობლემა არასდროს ყოფილა. დღეს კი, მიუხედავად იმისა, რომ ძალიან სერიოზული სამუშაოები იყო ჩატარებული... წყლის დალევა არ შეიძლება. აუცილებელია დამატებითი სამუშაოების ჩატარება, მაგრამ ამისათვის ფული არ არის. რაიონის ბიუჯეტს არ შეუძლია ყველა საჭირო ხარჯის დაფარვა. სპიკერის წყალობით, მთავრობისგან კიდევ ხუთი მილიონია გამოთხოვილი, მაგრამ ეს თანხებიც საკმარისი არ არის". "მე მოვუწოდე მთავრობას და ჟურნალისტებს, ყურადღება მიაქციონ ამ რეგიონს. იქ დღეს ცხოვრება არ არის. ადამიანები ძალიან რთულ პირობებში ცხოვრობენ: არ აქვთ ფული, მოსახლეობაბაზარში ან მაღაზიაში პროდუქტებს ნისიაზე ყიდულობს,სავაჭრო წერტილები იხურება და ეს სისტემა მალე გასკდება". - განაცხადა ჯინჯოლიამ.

დასასრულს ასლან ბჟანიამაღნიშნა, რომ შეუძლებელია აიძულო ესმთავრობა, იმუშაოს.  ეფექტიანად ვერ იმუშავებს სხვა მთავრობამაც, თუ ძირეული, ფუნდამენტური გარდაქმნები არ დაიწყება. ლაპარაკი უნდა მიდიოდეს სახელმწიფო მართვის, სამართალდამცავი ორგანოებისა და სასამართლო სისტემის რეფორმაზე. ჩვენ უნდა დავუბრუნოთ სახელმწიფოს მისი მთავარი ფუნქცია - კანონის შესრულების იძულება! დღეს კანონებს არავინ არ ასრულებს. უფრო მეტიც, ხელისუფ­ლება თავად წარმოაჩენს კანონების მიმართ უპატივცემულობას და ამის გამო სამართალწესრიგიცარ არსებობს. და იქ, სადაც არ არსებობს სამართალწესრიგი, სადაც არ არსებობს სტაბილურობა, ეკონომიკა ვერ განვითარდება. ჩვენთან რომელიმე დარგში თუ გვქონდა განხორციელებული რაიმე სახის რეფორმა? ავიღოთ გადასახადები: რუსეთში იყო 22 ტიპის გადასახადი, დარჩა 6, ხოლო ბიუჯეტი 4-ჯერ გაიზარდა. ჩვენ მოვახდინეთ პრივატიზების დისკრედიტაცია: ობიექტებს, რომლის პირობითი ღირებულება 10 რუბლია, ვყიდით ორი რუბლის ფასად. ასეთი რამ ცოტა ხნის წინ გაგრაში მოხდა, და ჩვენ ეს ობიექტი გავყიდეთ ხმათა უმრავლესობით. ან პირიქით, ცოტა ხნის წინ მივიღეთ კანონი ენერგეტიკის ობიექტების პრივა­ტიზების აკრძალვის შესახებ. ასეთი პრივა­ტიზაციის ჩატარება არ ჩაითვალა საჭიროდ. გსმენიათ რამე მიწის ან საბაჟო რეფორმის შესახებ? თქვენ იცით, რომ რუსეთში ამ სფეროში გარღვევა მოხდა, რადგან მათ საბაჟო გადასახადის მხოლოდ სამი განაკვეთი აქვთ, ჩვენთან კი - 35! და, ამასთან რამდენი შემოწმების ორგანო გვაქვს: საგადასახადო ინსპექტორები, პროკურორები, შინაგან საქმეთა სამინისტრო, საკონტროლო-სარევიზიო სამმართველო, კონტროლის პალატა და ასე შემდეგ! რატომ არის ასეთი რაოდენობის შემმოწმებელი, ბიზნესით დაკავებულ 12,000 მოქალაქეზე. ეს რა სახელმ­წიფოა, რომელსაცარ შეუძლია აამუშაოსაეროპორტი მეგობრული ქვეყნის დახმარებით? რუსეთის ფედერაციასთან დადებულ ხელშეკრუ­ლებაში წერია: ორ წელიწადში შეიცვლოს სასაზღვრო პუნქტ "ფსოუზე" მუშაობის რეჟიმი. საუბარია ადამიანებისა და საქონლის თავისუფალ გადაადგილებაზე. ეს არ ხდება! ჩვენი ეკონომიკა დახურულია და არქაულინიშან-თვისებების მატარებელია! ჩვენ გვეშინია ყველანაირი ცვლი­ლებებისა, და ხელისუფლება არასდროს შეამცირებს ბიუროკრატიულ აპარატს, უსაქმუ­რებსაც კი, რადგან შემდგომ მათ არჩევნებზე მისვლა უწევთ, შემცირებები კი გამოიწვევს ხმების დაკარგვას, ასეთი დიდიმოცულობის სახელმწიფო მექანიზმი არაფერს კარგს არ მოიტანს...

 

აქვე უნდა ითქვას, რომ მიუხედავად კრიტიკისა, ე.წ. ოპოზიციონერმა დეპუტატებმა ბოლო მოსმენით მაინც მხარი დაუჭირეს 2018 წლის ბიუჯეტს.

 

3.  ოკუპირებული აფხაზეთის სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემები და

ეკონომიკური "განვითარების" გზები

20.01.2016 წელს ე.წ. პარლამენტისადმი ყოველწლიურ მიმართვაში რაულ ხაჯიმბამ გამოჰყო რეგიონში არსებული რამდენიმე ძირითადი სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემა:

  • არაეფექტიანი სოციალურ-ეკონომიკური პოლიტიკა;
  • სახელმწიფო მართვის დაბალი ეფექტიანობა;
  • კორუფცია;
  • არახელსაყრელი საქმიანი კლიმატი;
  • მუქთახორული ფსიქოლოგიისა და ქცევის კორუფციული მოდელის გავრცელება;
  • სამართალდამცავი სისტემის, კერძოდ, პროკურატურის ორგანოების არასაკმარისი მუ­შაობა კორუფციისა და მისი გამოვლენის წინააღმდეგ ბრძოლის მიმართულებით;
  • სახელმწიფო მასმედიის სუსტი მუშაობა;
  • უყაირათობა;
  • მიღებული კანონების დიდი ნაწილი არ მუშაობს.

ამ მოხსენების თითქმის ორი წლის შემდეგ (20.12.2017 წ.) რ. ხაჯიმბა ისევ გამოვიდა სიტყვით ე.წ. პარლამენტარების წინაშე და ამჯერად ხაზი გაუსვა უკვე მიმდინარე პერიოდის აქტუალურ პრობლემებს:

1. პოლიტიკური არასტაბილურობა, რომელიც აფერხებს საშუალო და გრძელვადიანდაგეგმ­ვას;

2. სტრუქტურული და ინსტიტუციური ნაკლოვანებები, მათ შორის:

  • არაეფექტიანი სახელმწიფო მართვა;
  • ეკონომიკაში "ჩრდილოვანი სექტორის" დიდი წილი;
  • საკრედიტო რესურსების შეზღუდული ხელმისაწვდომობა;
  • კერძო საკუთრების სუსტი დაცვა;
  • უსაფრთხოების პრობლემები, მართლმსაჯულების სისტემის არასაკმარისი ეფექტია­ნობა;
  • მეწარმეებისა და ინვესტორებისთვის "თამაშის წესების" მყიფე მდგომარეობა;

3. სიტუაციას ძაბავსისეთი სოციალურ-ფსიქოლოგიური და სხვა ფაქტორები, როგორიცაა:

  • მუქთახორობა;
  • კორუფცია;
  • უპასუხისმგებლობა და უყაირათობა;
  • საინვესტიციო რესურსების დეფიციტი;
  • პროფესიონალური კადრების ნაკლებობა;
  • კონკურენციის არასაკმარისად განვითარება;
  • საქმიანი კლიმატის ხარვეზები.

ისევე როგორც ორი წლის წინ, რ. ხაჯიმბამ მადლობა გადაუხადა რუსეთს მნიშვნელოვანი დახმარებისა და მხარდაჭერის გამო თავდაცვისა და უსაფრთხოების, ეკონომიკური განვითა­რებისა და სოციალური საკითხების გადაჭრისსფეროში და დასახა არსებული მდგომარეობიდან გამოსვლის გზები:

  • საგადასახადო და საბაჟო ადმინისტრირების ხარისხის გაუმჯობესება და საგადასა­ხადო სისტემის რეფორმირების კონცეპტუალური საფუძვლების შემუშავება.
  • მცირე ბიზნესის განვითარებისთვის ხელსაყრელი პირობების შექმნა (შემუშავების წინასწარ ეტაპზე იმყოფება კანონპროექტი "სამეწარმეო საქმიანობის სუბიექტე­ბისთვის საგადასახადო არდა­დეგების, შეღავათებისა და პრეფერენციების შესახებ";ჩაშვებულია "საინვესტიციო საქმია­ნობის შესახებ" კანონის რეალიზაციის მექანიზმი).
  • მცირე და საშუალო ბიზნესისა და მნიშვნელოვანი საინვესტიციო პროექტების განხორ­ციე­ლების სფეროშიხელმისაწვდომი დაფინანსების უზრუნველყოფა (ხორციელ­დება რუსეთის ფედე­რაციის უფლებამოსილი ბანკებით დაფინანსებული, საშუალო და მსხვილი მეწარმების საინვეს­ტიციო მხარდაჭერის პროგრამა. ამ პროგრამის ფარგლებში, დამტკიცებულია და ფინანს­დება უკვე 10-ზე მეტი მსხვილი პროექტი ინვესტიციების საერთომოცულობით დაახლოებით 1 მლრდ რუბლი, შეთანხმებული 1.2 მლრდ რუბლიდან. ამ პროექტების რეალიზაციის შედეგად, ჩვენ ველოდებით, რომ 2018 წლის ბოლოსთვის შეიქმნება 350 სამუშაო ადგილი, ხოლო სავარაუდო საგადასახადო შემოსავლები, საშეღავათო პერიოდის გათვალისწი­ნებით, წელი­წადში 150 მლნ რუბლზე მეტს შეადგენს).
  • არაეფექტიანი სახელმწიფო საკუთრების თავიდანმოშორება განსახელმწიფოებრი­ობის გზით, უფრო ეფექტიანი მფლობელის მეშვეობით ეკონომიკურ ბრუნვაში ამ აქტივების შემდგომი ჩართვის მიზნით (ეს პროცესი მკაცრად უნდა რეგულირ­დებოდეს 2017 წლის 1 იანვრიდან ძალაში შესული კანონით "სახელმწიფო და მუნიციპალური ქონების პრივატიზაციის შესახებ").
  • სახელმწიფო მართვის ეფექტიანობის ამაღლება, საჭირო და საკმარისი უნარ-ჩვევებისა და კომპეტენციების მმართველების მთელი კლასის ფორმირება, სახელმ­წიფო აპარატის ოპტიმიზაცია, სახელმწიფო სამსახურის პრესტიჟის ამაღლება(სახელმწიფო სამსახურში მიღებისა და დაწინაუ­რებისას უნდა აღმოიფხვრას ნეპო­ტიზმისა და კლანურობისგავლენა, ხოლო პრიორიტეტი მიე­ნიჭოს პირად დამსახუ­რებებს, განათლებას, პროფესიონალურ მომზადებას, და სხვა ობიექტურ და უტყუარ კრიტერიუმებს, რაც ნებას დართავს პრეტენდენტს დაიკავოს შესაბამისი საჯარო პოზიცია, მათ შორის კონკურენციის საფუძველზეც. დღეს არ არსებობს კონტროლის სისტემა იმაზე, თუ როგორ ხორციელდებაადამიანების შერჩევა და დანიშვნა სახელმწიფო თანამდებობებზე, ხოლოსახელმწიფომოხელეებს არ აქვთ არანაირი პერსონალური პასუხისმგებლობა საკადრო საკით­ხების გადაჭრისას დაშვებულშეცდომებზე. არ არსებობს გამჭვირვალეობის პრინციპი კადრების შერჩევისას. თუ სახელმწიფო სამსახურის სისტემის რეფორმისას არ იქნება გათვალის­წინებული ორი ძირითადი ელემენტი - სახელმწიფო თანამდებობებზესაკონკურსო შერჩევა და სახელმწიფო მოხელეების შემოსავლების დეკლარირება - წარმატებას ვერ მივაღწევთ).
  • ეკონომიკის საკვანძო დარგები - ტურიზმი და სოფლის მეურნეობა - მათ მხარდამ­ჭერ სექტორებთან ერთად, როგორიცაა საბანკო სფერო, ვაჭრობა, ენერგეტიკა და ტრანსპორტი, უნდა გახდნენეროვნული ეკონომიკის ზრდის მამოძრავებელიძალა(ტურისტული ნაკადის ზრდის და ამ სფეროში ხარვეზების აღმოფხვრის უზრუნველ­საყოფადსაჭიროა მთავრობის, დარგობრივი სამინისტროების, რაიონებისა და ქალაქების ადმინისტრაციების, ტურისტული კომპანიების, განსახ­ლების ობიექტებისა და მასმედიის ერთობლივი შეთანხმებული მუშაობა. მთავრობას დაევალა,განსა­კუთრებულ კონტროლზე აიყვანოს ტურისტულ დარგში არსებული მდგომარეობა, განიხი­ლოს მისი ეფექტიანობის ამაღლების მიხედვით მოქმედი და, რაც მთავარია, განხორციელებად ღონისძიებათა კომპლექსი; შარშან შესაძლებელი გახდა საბიუჯეტო სახსრების ხარჯზე საგაზაფ­ხულო ხვნისორგანიზება,ცალკეულ ს/მ მწარმოებლებისთვისმცირე კრედიტების გამოყოფა, რიგ სოფლებში წყალსადენის გაყვანა და გზების რემონტი, მაგრამ ამმოცულობით გამოყოფილი დახმარებები არ არის საკმარისი სოფლის სრული განვითარებისთვის. რუსეთის ფედერაციასთან მიღწეული შეთანხ­მებების შედეგად, 2018 წელს დამატებით გამოყოფილი იქნება 200 მლნ რუბლი სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის შესაძენად. ამის გამოუახლოეს წლებში მიღწეული უნდა იყოს სოფლის მეურნეობის წარმოებისთვისებრივი ზრდა. ამჟამად, დადებითი დინამიკა შეინიშნება ბოსტნეულის მ
კომენტარები „ამერიკის საგარეო პოლიტიკის საბჭოს" უფროსი მკვლევარის სტივენ ბლენკის ინტერვიუსთან დაკავშირებით

მიმდინარე წლის მარტის შუა რიცხვებში ახალი ამბების სააგენტო „ აქცენტმა" გამოაქვეყნა  ჟურნალისტ მარიკა ჩუბინიძის ინტერვიუ ამერიკის საგარეო პოლიტიკის საბჭოს უფროს მკვლევართან სტივენ ბლენკთან.

ინტერვიუში,  ამერიკელი მკვლევარი  ჟურნალისტის მიერ დასმული კითხვის საპასუხოდ, რომელიც  ე.წ. სამხრეთ ოსეთისა და აფხაზეთის  შეიარაღებული დაჯგუფებების რუსული კონტროლის ქვეშ მოქცევას უკავშირდება,  აცხადებს, რომ ის იზიარებს  ზოგიერთი ექსპერტის მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ საქართველომ ვერ შეძლო შეემუშავებინა გზები, რათა შეემცირებინა სამხრეთ ოსეთისა და პოტენციურად აფხაზეთის ანექსიისაკენ რუსეთის სვლა.

 „არც რაიმე პრევენციული ნაბიჯები და პოლიტიკა მინახავს, რაც რუსეთს შეაჩერებდა. მაგრამ გულწრფელი რომ ვიყოთ, ნატო-სა და ევროკავშირის უფრო მეტი დახმარების გარეშე მარტო საქართველოს არა აქვს საშუალება, ეს გააკეთოს. ასე, რომ ეს ზოგადი პოლიტიკის მარცხია".=-აღნიშნა ბლენკმა.

უპირველეს ყოვლისა, უნდა აღინიშნოს, რომ მკვლევარი თავისი პასუხით წინააღმდეგობაში მოდის საკუთარ თავთან.  თავიდან ის ამბობს, რომ „საქართველოს მთავრობამ ვერ შეძლო, შეემუშავებინა გზები, რათა შეეჩერებინა სამხრეთ ოსეთისა და პოტენციურად აფხაზეთის ანექსიისკენ რუსეთის სვლა. არც რაიმე პრევენციული ნაბიჯები და პოლიტიკა უნახავს, რაც რუსეთს შეაჩერებდა". პასუხის მორე ნაწილში  კი აღიარებს, რომ "ნატო-სა და ევროკავშირის უფრო მეტი დახმარების გარეშე მარტო საქართველოს არ აქვს საშუალება, ეს გააკეთოს. ასე, რომ ეს ზოგადი პოლიტიკის მარცხია".

ამ წინააღმდეგობაში კი ანალიტიკოსი იმიტომ ჩავარდა, რადგანაც  თავიდანვე არასწორად დაეთანხმა „ზოგიერთი მკვლევარის" მოსაზრებას იმის თაობაზე, რომ „ საქართველოს მთავრობამ ვერ შეძლო შეემუშავებინა გზები, რათა შეეჩერებინა სამხრეთ ოსეთისა და პოტენციურად აფხაზეთის ანექსიისაკენ რუსეთის სვლა".

თუ ახლანდელ მთავრობაზეა საუბარი,  უპრიანია აღინიშნოს, რომ მას უკვე დახვდა  ამ მიმართულებით გარკვეული მოცემულობა , რომლითაც  უკვე დაწყებული და ღრმად იყო ჩიხში შესული  ამ ორი რეგიონის ანექსირების პროცესი. და, საერთოდ, პირდაპირ უნდა ითქვას, რომ  რუსეთის შეჩერება რაიმე სახის „პრევენციული მეთოდებით" შეუძლებელია, ისევე, როგორც სტიქიური უბედურებისა, რაც  უკვე აჩვენა  უკრაინაში განვითარებულმა მოვლენებმა- რუსეთის მიერ ყირიმის მიტაცებამ და დონეცკისა და  ლუგანსკის „ სახალხო რესპუბლიკების" ხელოვნურად  შექმნამ.

უკრაინა ფაქტიურად  უძლური აღმოჩნდა რუსეთის წინაშე,  და არა  მხოლოდ უკრაინა, არამედ მთელი მსოფლიო თანამეგობრობა და ის სანქციები, რომლებიც მათ რუსეთს დაუწესეს, რადგანაც, როგორც ვხედავთ,  ამით რუსეთს  ერთი წუთით არ შეუჩერებია თავისი „ სვლა ანექსირებისაკენ", უკან არ წაუღია  ამ რეგიონების მიერთების გადაწყვეტილება და ამას არც მომავალში არ აპირებს.

ამავე  ინტერვიუში კორესპონდენტი ბატონ ბლენკს უსვამს  კითხვას:

-საქართველოს მოქმედ მთავრობას რუსეთთან მიმართებაშისტრატეგიული თმენის" პოლიტიკა აქვს. ამ ფონზე ვხედავთ, რომ მოსკოვის მხრიდან თბილისის მიმართ პროვოკაციები გრძელდება. ვგულისხმობ თუნდაც უკანონო .. ბორდერიზაციას ადმინისტრაციულ სასაზღვრო ზოლებთან, რაც ადგილობრივთა გადაადგილების თავისუფლებაზე უარყოფით გავლენას ახდენს. ამის გათვალისწინებით, როგორ აფასებთ საქართველოსსტრატეგიული თმენის" პოლიტიკას და რა მოუტანა ამ მიდგომამ ქვეყანას?

ამ კითხვის  საპასუხოდ კი  ამერიკელი მკვლევარი აცხადებს:

-რაც შეეხება სტრატეგიულ თმენას, ხშირ და არა მხოლოდ კავკასიის შემთხვევაში ეს წარმოსახვითი ტერმინია, რომელიც ფარავს იმ ფაქტს, რომ არ არსებობს კარგი პოლიტიკა და მთავრობა ვითარების შესაცვლელად ვერ ან არ გააკეთებს რაიმეს. ერთადერთი, რაც შეუძლია, გააკეთოს, მოვლენების განვითარების მოლოდინია. საქართველოს შემთხვევაში თავად შედეგები მეტყველებს ყველაფერზე.

მკვლევარის არც ეს სიტყვებია დამაჯერებელი, რადგანაც , ფაქტია, რომ საქართველო რუსეთს ომს ვერ გამოუცხადებს და ვერც ბირთვული იარაღით შეაშინებს.  საქართველო ამერიკა არ არის ან რომელიმე სხვა ზესახელმწიფო. ამიტომ, ვფიქრობთ , ამ სიტუაციაში სტრატეგიული თმენის პოლიტიკა და  შესაფერისი სიტუაციის დადგომის ლოდინი სულაც არ არის დამამცირებელი  საქართველოს მდგომარეობაში მყოფი ქვეყნისთვის. მითუმეტეს, რომ  მსოფლიოში არსებული ვერც ერთი ქვეყანა ვერ  დაუშვებს თეორიულადაც კი რუსეთთან დაპირისპირებას, რადგან კარგად იცის, რა  იქნება ამის საბოლოო შედეგი. რაც შეეხება  კონფლიქტური რეგიონების გათავისუფლების  გზებს, მიგვაჩნია, რომ  ამის თეორიული შანსი არსებობს- ესაა რუსეთთან კომუნიკაციისა და მოლაპარაკების გზა,  მაგრამ იმის გათვალისწინებით, რომ   რუსეთის პრეზიდენტს არაერთხელ განუცხადებია, რომ ის აფხაზეთისა და სამხრეთ ოსეთის აღიარებას უკან არ წაიღებს, ეს თეორიულ შანსაც ბუნდოვნად ხდის.

მაშ, სად არის გამოსავალი და  ოკუპაციისგან კონფლიქტური რეგიონების დახსნის გზა? ასეთი გამოსავალი მაშინ იარსებებს, თუ ჩვენ გვექნება   ე.წ.  მნიშვნელოვანი „სავაჭრო თემა" რუსეთთან. ჯერჯერობით ასეთი თემა არ ჩანს, არ გაგვაჩნია რესურსი, რომლითაც შეიძლება რუსეთის დაინტერესება. და  თუ ასეთი „გაცვლის საგანი" მოიძებნა, ალბათ, მხოლოდ მაშინ დაიძვრება კონფლიქტის საკითხი ადგილიდან.

მეორეც, ბატონმა ბლენკმა, სამწუხაროა, რომ ვერ დაინახა  საქართველოს მთავრობის „სტრატეგიული თმენის პოლიტიკის" მიღმა, მის მიერ გადადგმული მნიშვნელოვანი ნაბიჯები  აშშ-სთან, ნატოსთან, ევროკავშირთან დაახლოების და მათი ფასეულებების გაზიარების გზაზე, რომელიც  საქართველოს ცივილიზებული, პროგრესული ქვეყნების რიგებში აყენებს და მას გზას უხსნის უკეთესი და წარმატებული მომავლისაკენ. ამ მომავალში კი, რასაკვირველია, იგულისხმება გამთლიანებული ქვეყანა და დაბრუნებული ტერიტორიები, რომელიც ადრე თუ გვიან აუცილებლად მოხდება.

 

გ.ჭკადუა

О Комментариях де-факто МИД Абхазии по поводу заявления пресс-секретаря НАТО Оаны Лунгеску

От 28 февраля с.г, на официальном сайте НАТО было опубликовано заявление пресс-секретаря НАТО Оаны Лунгеску, где она выражала свою озабоченность по поводу закрытия блокпостов на административной границе Абхазия-Самегрелои призывала де-факто правительство Абхазии пересмотреть принятое решение, которое существенно ограничит права передвижения граждан.

«Решение правительства Абхазии по поводу закрытия блокпостов в Отобаия и Набакеви было принято в рамках законодательства страны  и не подлежит рассмотрению. Следует отметить, что согласно решению кабинета министров от 10 июля 2012 года, вышеуказанные блокпосты были  временно возведены, доподготовки соответствующей инфраструктуры  центрального пропускного пункта на реке Ингури » - было сказано в заявлении.

Кроме того,  в де-факто правительстве поясняют, чторазвитие инфраструктуры, в том числе ремонт дороги, расширение т.н. Ингурского блокпоста и назначение общественного транспорта не способствует ограничению передвижения населения, а напротив,служит преобразованию пересечения «Государственной границы» в соответствии международным стандартам и для защиты безопасности граждан, в первую очередь в гальском районе.

«Следует отметить, что подобный призыв, который больше похож на требование, было оглашено именно от представителя НАТО. Создается впечатление, что североатлантический альянс решил осуществить открытоедавление на Абхазию. В данном контексте, можно предположить, что это связано с укреплением сотрудничества между Грузией и НАТО, что в свою очередь выражается и в регулярных военных учениях проводимых НАТО в Грузии. Принимая во внимание, что со стороны правительства Грузии систематически происходит поощрение реваншистского настроения по отношению к Абхазии; также, нежелание правительства Грузии подписания соглашения о непременении  силы обсуждаемого в формате Женевских дискуссий, не может быть не воспринята как прямая угроза Абхазской  государственности.

Еще раз призываем международные организации, в данном случае в лице НАТО, принять во внимание существующую реальность и тот факт, что с Грузией граничит суверенное государство Республика Абхазия. Следует отметить, что продуктивный диалог возможен только в условиях сотрудничества и взаимного уважения» - говорится в заявлении де-факто Министерства Иностранных Дел.

В ответ на заявление де-факто Министерства Иностранных Дел Абхазииследует отметить, что взаявление пресс-секретаря НАТО Оаны Лунгеску отражено реальное положение на административной границе Абхазия-Самегрело свытекающими из него последствиями. Решение де-факто правительства Абхазии о закрытиидвухблокпостов на т.н. границе направленона дискриминацию и изоляцию этнически грузинского населения, проживающего на оккупированной территории. Также на ограничение коммуникации с родственниками проживающими за пределами административной границы, социально-экономических нужд, медицинского обслуживания и получения образования, о чем неоднократно было отмечено в заявлениях авторитетных международных организации разных стран, в их числе США, Польша, Румыния, Эстония и др.

Абхазская сторона утверждает, что развитие инфраструктуры, в том числе строительства дорог, расширениет.н. Ингурскогоконтрольно-пропускного пункта, назначение общественного транспорта,не  служит ограничению передвижения, напротив, служит преобразованию пересечения «Государственной границы» в соответствии международным стандартам и защите безопасности граждан, в первую очередь в гальском районе.

Это, мягко говоря, является лукавством, поскольку из-за закрытия блокпостов, гальское население оказалось в невыносимом положении, для жителейсел низкой зоны  до моста Ингури увеличивается расстояние проезда на 25-30 километров,что ведет к удорожаниюстоимостипроезда на автобусе до моста, потом на тележке и микроавтобусе, что в сою очередь тяжким бременем отражается на их и без того не большом бюджете.

Абхазская сторона взволнована укреплением сотрудничества между Грузией и НАТО. Грузию, как независимому и суверенному государству это не ограничивает и эти отношения развиваются в рамках закона и правовых норм международного законодательства, что нельзя сказать про оккупированной части Грузии - Абхазии, где сепаратистские власти сплетены с оккупационным режимом и делают все, чтобы ее «стратегический партнер и союзник» стал односторонним руководителем процесса управления регионом и вопросов  милитаризации.

Абхазская сторона также апеллирует на поощрение реваншистскогонастроения со стороны Грузии, на что следует отметить, что у Грузии твердый курс по поводу мирного урегулирования конфликта и готова вести переговоры на эту тему открыто и честно,если Абхазская сторона изменит свое настрой.

Что касается подписи заявления о неприменении силы в рамках Женевских дискуссий, грузинская сторона готова подписать такой договор, но не с оккупированной Абхазией, а с Российской Федерацией, которая произвела оккупацию неотъемлемой части Грузии - Абхазии, которая игнорирует документ, принятый в 2008 году о прекращении огня.

Мы уверены, что наши усилия в направлении мирного урегулирования конфликта обязательно даст результат. В итоге все будут в выигрыше, в их числе и наш братский абхазский народ.

Перевод абхазской письменности на грузинскую графику, осуществленный в 30-х годах прошлого века, не было инициативой грузинских властей

На сегодняшний день, в Абхазии ходит миф о том, что в 30-40 годах XX века, «грузинская сторона» пыталась стереть этнокультурную индивидуальность абхазского народа. "Примером" этому, часто приводиться 1938 год, когда абхазская письменность, которая была основана на латинском алфавите, якобы насильно была переведена на грузинскую графику. В этом вопросе, работа доктора филологических наук, а также лауреата премии Георгия Шервашидзе, профессора-абхазолога Теймураза Гванцеладзе может внести ясность. Ниже, приведен короткий вариант данной работы:     

Правда состоит в том, что с 1922 года в Советском Союзе начался процесс латинизации письменностей. В 1936 году этот процесс был приостановлен и начат ускоренный переход уже латинизированных алфавитов на русскую графику (кириллицу), которым официально руководил Всесоюзный Центральный Комитет Нового Алфавита, существующий при Совете Народных Комиссаров СССР. процесс в основном завершился к 1941 году.

Русификация алфавитов преследовала целью ускорение русификации соответствующих этносов. От этого процесса не смогли спастись и такие многомиллионные этносы как: азербайджанцы, узбеки, казахи, киргизы, таджики, приволжские татары и др. На этом фоне исключением оказались лишь абхазский язык и распространенный в Грузии, южный вариант осетинского языка (с 1926-28 годов действующие письменности), которые в 1938 году заменили не кириллицей, а новой письменностью, основанной на грузинской графике, тогда как  распространенный на Северном Кавказе, северный вариант осетинского языка (латинизированная письменность) в том же 1938 году был заменен кириллицей.

Как известно, Советский Союз был строго иерархической тоталитарной империей, где параллельно с легализованной системой управления, действовала, так называемая «телефонная система», что подразумевало решение вопросов на основе устных распоряжении вышестоящих инстанций. Такими устными распоряжениями осуществлялись планирования «инициатив трудовых масс» по конкретно определенным вопросам. Осуществление этих «инициатив» строго контролировалось. Настоящая инициатива, если в ней чувствовались какие-нибудь национальные признаки, - уничтожались на месте. Все, без исключения, значительные вопросы, особенно идеологического и интерэтнического характера, планировались и решались только в Москве, в Кремле. Изменение письменности было вопросом именно такого ранга и в его решении, своеволие и излишняя инициатива никому не прощались. Тотально разветвленная система безопасности, политика поощрять доносы и множество способов перепроверки информации, исключали распространение неприемлемых для империи тенденции. Из за этих причин невозможно было представить, что в кремле не знали о том, что творилось в Абхазии и Цхинвальском регионе в 1938-1954 годах, т.е. в течении 16 лет. На протяжении этого времени невозможно представить, чтобы кто-нибудь не донес на марионеточных правительственных лиц Тбилиси, Цхинвали и Сухуми по поводу «притеснения» ими абхазских и осетинских народов и чтобы не донесли и строго не наказали тех грузинских, абхазских и осетинских ученых, которые составили проект изменения основ графики абхазской письменности и южного варианта осетинского языка. К счастью, не в 1938 году и не позже, из-за этого не наказали ни одного из ученых, принимавших участие в замене графики вышеназванных двух языков. Именно этот факт является верным доказательством того, что эту акцию запланировали в Москве и осуществили на основании словесного приказа. Вероятность этого подтверждает и то, что в 1922-1941 годах замена дважды (сначала на латинский, потом на кириллицу) графических основ алфавитов, было тотальным процессом, которым официально руководил Всесоюзный Центральный Комитет Нового Алфавита, существующий при Совете Народных Комиссаров СССР.

Совершенно естественно, что положение абхазского и осетинского языков должно быть рассмотрено в общем контексте.

Грузия была союзная республика и в  его конституций было написано, что Государственный язык Грузинской ССР был грузинский, который расспространялся в том числе и на территории Абхазии и т.н. Южной Осетии. Этот факт по логике требовал с этнических меньшинств этой страны знание Государственного языка. Но, исключения из правил по отношению к Грузии и Нагорного-Карабаха имели свои политические мотивы, которые исходили из политических отношений СССР и Турции в 30-40 годах ХХ века.

Известно, что с 1917 года до середины 30-ых годов СССР и Турция были союзниками (между прочем, именно под влиянием СССР перевели турецкий книжный язык с арабской графики на латинский 1928 году), но со второй половины 30-ых годов Турецко-Советские отношения напряглись и стали враждебными после того, как Турция сблизилась с Фашистской Германией и Италией. Это создало реальную опасность на южной границе СССР, на территориях Грузии и Армении, а также на протяжении всего Черноморского побережья. В случае начала войны, Турция могла воспользоваться недовольством грузин и армян и получить от них поддержку. Во время войны, даже пассивность Грузии и Армении было бы выигрышным для Турции. Видимо, именно это опасность вынудила коммунистическую партию вспомнить, что Грузия и Армения являются ``суверенными Республиками``  и Государственные языки этих Республик должны были знать этнические меньшинства хотя бы на определенном уровне. Этими, как бы тактическими уступками коммунисты одновременно добивались нескольких целей.

Переведением абхазского книжного языка на грузинскую графику, Советская империя с одной стороны "укрепляла" позиции в глазах грузинского народа, а с другой стороны, продолжала скрытую политику подстрекательства двух братских народов. Эта акция была временным провокационным мероприятием, осуществленным в империалистических целях, так же как осуществляемая  на территории Абхазии замена русских топонимов появившихся во время царизма на грузинские и, - реорганизация русско-абхазских школ - на грузино-абхазские.

То, что переход абхазского книжного языка на грузинскую графику был запланирован и осуществлен под надзором Москвы, кроме вышеуказанных фактов подтверждают и новые документальные материалы. Это - сохраненные в архиве Академика С. Джанашия протоколы заседания. Эти заседания состоялись 4-5 декабря 1937 года в Сухуми, в институте абхазской культуры им. Н. Мари.  На заседании были рассмотрены несколько вариантов алфавиты для абхазского книжного языка, созданные на грузинской основе

Из протоколов видно, что постановление о переходе абхазского книжного языка на грузинскую графику было принято на XV конференции коммунистической партии абхазской окружной организации 1937 года. Но, зная систему Советского правления абсолютно ясно, что в повестку дня конференции постановка вопроса такой значимости и текст проекта постановления в обязательном порядке были согласованы с Москвой, в противном случае, в том кровавом 1937 году своеволие абхазских и грузинских коммунистов строго было бы осуждено, что к счастью не произошло, не тогда и не 1954 году.

В заседании участвовали 33 человека, из них 6 ученых грузинской национальности (из Тбилиси профессора: П. Шария, А. Шанидзе, В. Топурия, А. Чикобава, С. Джанашия, из Сухуми - Б. Джанашия), 4 участника русской национальности (Проф. А. Грен, И. Татищенко, З. Мирина и А. Фадеев), в большинстве же (23 чел.) - абхазские ученые, писатели, журналисты и педагоги (С. Акиртава, основатель абхазского сепаратизма С. Басария, Н. Басилая, языковед Х. Бгажба, Н. Герия, писатель и журналист М. Гочуа, Г. Гулия, основатель абхазской литературы Д. Гулия, партийный функционер М. Делба, Б. Кация, Н. Кокоскерия, В. Маан, В. Накопия, абхазский просветитель Н. Патеипа, С. Симония, языковед Г. Шакирбай , К. Шакрил, Г. Дзидзария, К. Дзидзария, Н. Чочуа, писатель В. Харазия и поэт М. Хашба).

При чтении протоколов, наблюдательный читатель почувствует достаточно тяжелую психологическую атмосферу (особенно в первый день) и это неудивительно: во-первых, заседание проводилось в конце 1937 года; во-вторых, атмосферу явно обременяло участие в нем двух партийных функционеров - П. Шарии и М. Делба, из них П. Шария руководил идеологическо-пропагандистской работой в Центральном Комитете Компартии Грузии, а М. Делба ту же отрасль курировал в Окружном Комитете абхазской Компартии; в третьих, обстановку накаляла и присутствие на заседаниях Московских наблюдателей, русских ученых и особенно, демонстративное молчание проф. А. Грена (русские произнесли ни слова), Это тот А. Грен, который в 1937 году составил известную «мингрельскую азбуку» на основе русской графики и который в предисловии этой книги писал, что созданием письменности мингрельской речи имел цель призвать мингрелов к борьбе против «притесняющих» их Грузинов. Присутствие в таких делах «опытного» человека на заседании, делает очевидным, что Москва контролировала обстановку. Самое главное, что, в то время, этот человек работал в Центральном Коммитете Нового Алфавита, существующий при Совете Народных Комиссаров СССР и был прикомандирован оттуда.

О том, что грузинские ученые не были инициаторами постановки этого вопроса, что они в принудительном порядке участвовали в работе этого собрания и что им было не по нраву включение их в это дело - явно свидетельствует произнесенное проф. С. Джанашия на первых же минутах заседания заявление с подчеркнутым подтекстом: «Мы Тбилисские работники рассматриваем себя, как консультантов. Вопрос должен разрешить тот, кто его поставил, т.е. трудящиеся и работники культуры Абхазии. Вопрос надо было обсудить на широких собраниях». В первом предложении этого изречения ученый зафиксировал, что грузинские ученые не были инициаторами и считали себя только консультантами. Во втором предложении С. Джанашия подчеркивает, что инициатива по этому вопросу идет из Абхазии, но он хорошо знал, что реальным инициатором была Москва, а не трудящиеся Абхазии, однако сказать об этом прямо он не мог. Как второе, так и третье предложение подразумевают, что грузинские специалисты не хотели участвовать в этом деле, которое имело явно провокационный характер. Поэтому говорил автор, вопрос должен был быть широко рассмотрен в масштабе Абхазии, это еще раз говорит о том, что автор считал постановку вопроса преждевременным.

Несмотря на заявление со стороны властей, подразумевающееся в заявлен С. Джанашия, вопрос все-таки рассматривался академически и с соблюдением демократических принципов. На заседании к рассмотрению было представлено 4 проекта новой азбуки. Из них два были составлены грузинскими учеными А. Шанидзе и С. Джанашия отдельно  друг от друга  из остальных двух проектов. Автор одного был абхазский писатель и ученый, основоположник абхазской литературы Д. Гулия, а другого тот же Д. Гулия, вместе с просветителем абхазов  А. Чочуа и писателем М. Аршба. Из этих проектов, заседанием ни одно не было утверждено, точнее не был одобрен проект Д. Гулия, А. Чочуа и М.Аршба, а на основе трех остальных проектов, для создания нового, была избрана согласовательная комиссия на вечернем заседании 4 декабря в составе: Д. Гулия (председатль), А. Шанидзе, С. Джанашия, В. Харазия, В. Маан, П. Шакрил и М. Аршба. 5 декабря, на заседании рассмотрели новый проект, составленный комиссией и единогласно утвердили его.

Примечательно, что абхазские ученые не противились проекту перевода абхазской письменности, основанном на латинском алфавите, на грузинскую графику. Наоборот, как во время трех заседаний, так и во время работы согласовательной комиссии, активно и с интересом участвовали абхазские ученые, писатели, журналисты и педагоги. Но ни один из них, (даже сепаратист С. Басария), в своих выступлениях не высказывал протест против выбора грузинской графики для абхазского книжного языка или, же против попытки «огрузинения» абхазского народа. Присутствующие на заседаниях партийные функционеры и сидящая в молчании (в засаде) русская делегация такие факты ни в коем случае не оставили бы без внимания и были бы соответственно отражены в протоколе.

Из протокола заседания прослеживаются состязание и азарт со стороны абхазских участников. Видно и то, что, многие имели желание принять участие в этом деле и огорчались, что им не представилась такая возможность. Например: на утреннем заседании 4 декабря М. Аршба заявил, что грузинский алфавит надо принять в целом, т.е. в том виде, в каком он сегодня существует. Это означало, что для абхазского книжного языка должны были быть использованы все 33 буквы, без исключения. Заседание, как уже было сказано, 5 декабря 1937 года утвердил проект составленный согласовательной комиссией, после чего, в своем заключительном выступлении председатель заседания Г. Дзидзария сказал:

«Собрание 4 и 5 декабря после рассмотрения на 3-х заседаниях, единогласно утвердил проект нового абхазского книжного языка на основе грузинской графики. Этим заложен фундамент большой работе этой письменности, его внедрения и распространения, что начнется с момента его утверждения соответствующими вышестоящими органами.

Новый алфавит будет способствовать сближению двух братских народов и последующему развитию национальной по форме и социалистической культуры по своему содержанию.

Работа заседания была плодотворной, потому, что в нем наряду с местными работниками, активно участвовали профессора из Тбилиси: П. Шария, А. Шанидзе, С. Джанашия, А. Чикобава, В. Топурия, которым мы очень благодарны».

В упомянутых в этом выступлении в «вышестоящих органах» по нашему мнению, не подразумеваются органы расположенные в Сухуми и Тбилиси, а здесь надо подразумевать партийную и государственную власть Москвы, также Всесоюзный Центральный Комитет нового алфавита при Совете Народных Комиссаров СССР, которые должны были дать окончательное подтверждение. Что касается марионеточных властей Сухуми и Тбилиси, их представители уже участвовали в рассмотрении проекта и не П. Шария и не М. Делба не бвли против перехода абхазского книжного языка на грузинскую графику. Что касается Комитета и более высших инстанций: правда нам не известна точная дата утверждения ими нового абхазского книжного языка на грузинской графике, но уже в 1938 году он был внедрен и действовал целых 16 лет до 1954 года.

Кроме этого, в архиве министерства внутренных дел Грузии были выявлены еще несколько документов, где отражены те работы, которые проводились после сухумского заседания и указаны те организации, которые принимали участие в рассмотрении данного вопроса. Выясняется, что в деле перевода абхазской письменности на грузинскую графику участвовали 15 разных учреждений из Сухуми, Тбилиси, Москвы и Ленинграда. Это были научные, партийные, творческие и хозяйственные учреждений.

Ставится вопрос: было ли целесообразным применение грузинской графики для абхазского литературного языка, несмотря на то, от кого исходила такая идея.      

Объективно, из существующих в мире 14 алфавитных систем (Грузинский, Эфиопский, Славянский, Индийский, Китайский, Корейский, Японский и Монголо-уилаурские системы) самым подходящим для абхазского языка и есть грузинская алфавитная система, потому что, абхазские и грузинские языки родственные и имеют схожий звуковой состав. Хотя в количестве звуков большая разница (в абхазском книжном языке 64 звука, в грузинском 33), однако при выборе грузинской графики, эта разница легко была преодолена.

в 1937 году утвержденном проекте были использованы все 33 буквы грузинского алфавита, потому что абхазский язык имел все соответствующие звуки, дополнительно абхазскому алфавиту были добавлены три древние грузинские буквы (ჲ, ჳ, ჷ), которые были изъяты из грузинского алфавита в 60 годах XIX века по инициативе И. Чавчавадзе, а с русского алфавита была взята буква Ф, так как такой буквы не было в грузинском языке. Таким образом грузинская графика без проблем смогла отразить 36 абхазских звуков и для этого понадобилось лишь по одному знаку. Из этих 36 звуков, русская графика, одним знаком, не смогла бы отразить 12, это означало, что грузинская графика была более экономичной для обозначения абхазских звуков, чем русская.

Достоинства грузинского алфавита хорошо были известны одному из основоположников лингвистской Кавказологии, деятелю второй половины XIX века, генералу и ученому Петру Услару, который считал, что система грузинского алфавита была идеальной, как для абхазского, так и для других кавказских (не имеющих письменности) языков. Но тот же П. Услар, исходя из интересов царизма, был против использования грузинского алфавита для кавказских (не имеющих письменности) языков.  Его двоякое отношение хорошо видно из его слов. Он писал о грузинском алфавите следующее: «Он является, почти, самым идеальным из всех существуюших алфавитов. Каждый звук обозначен особым знаком и каждая буква всегда выражает один и тот же звук. У всякого европейского языка есть препятствие, это - правописание. Для грузин, из-за их идеального алфавита, такой преграды почти не существует. Отсюда видно, что система грузинского алфавита может быть применена для общей азбуки всех кавказских языков, не имеющих до этого письменности. Но если мы позаимствуем у грузин не только систему азбуки, но и начертания букв, то совершенно произвольно создадим затруднения, которые тем будут ошутительнее, чем более русская грамотность распространится по Кавказу".

Эти слова П. Услара означают то, что он при выборе графической основы для кавказских языков, политические мотивы считал более важными.

Как известно, сепаратисты приписывают Сталину и Берия выбор грузинской графики для абхазского языка и считают, что такой шаг был направлен на грузинизацию абхазов. Но, то, что такое обвинение не соответствует действительности, доказывают некоторые факты того времени. В 20-30 годах XX века, в Грузии происходили такие события, о которых Сталин и Берия не могли не знать. Например: в Месхетии, Джавахетии и, частично, в Аджарии происходила т.н. азеризация грузин-мусульман (месхов, джавахов, лазов), турков, армян (хемшинов) и курдов. Их записывали азербайджанцами, для них открывали азербайджанские школы, из Баку направляли учителей, агрономов, врачей и др. В то же время, происходила замена курдских фамилий на армянский лад. Так появились среди курдов фамилии: Усоян, Броян, Надоян и т.д. Параллельно, азербайджанские, осетинские и греческие фамилии записывались с русскими окончаниями. Более того, в том же 1938 г., Сталин и Берия могли перевести курдский, греческий, немецкий, эстонский и другие языки на грузинскую графику, но этого не произошло. Такие факты также подтверждают то, что перевод абхазского и осетинского языков на грузинскую графику никак не был связан с т.н. мечтой Сталина и Берия о «грузинизации» этих двух народов.               

Следует отметить и тот факт, что введение грузинской графики не привело к внедрению чуждых правил правописания и правильной речи для абхазского и осетинского языков. В то же время, в 1936-1941 гг., правила русского правописания и правильной речи были насильно установлены во многих языках, которые были переведены на русскую графику, что вызвало вынужденное внедрение звуков и звуковых комплексов, совершенно чуждых для этих языков. Такой подход серьезно подорвал речевую основу этих языков и открыл путь очень многим русизмам, советизмам и интернационализмам.        

Необходимо подчеркнуть, что выбору в 1938 году грузинской графики, не последовало навязывание грузинского правописания и правильной речи, эти языки развивались естественно, без всякого насилия. Слова, вошедшие с грузинского языка, писались и произносились так, как этого требовали нормы абхазского и осетинского языков, иными словами, короткий период 1938-1953 гг. спас абхазский язык от губительного влияния русского языка и временно приостановил процесс руссификации, чего нельзя сказать о периоде после 1954 года, когда масштабы руссификации создали серьезную угрозу абхазскому и осетинскому народам и, к сожалению, создают и сегодня.

Сегодня дела стали еще хуже. Русский язык стал доминирующим в Абхазии благодаря усилению и повсеместному внедрению русского языка, как в делопроизводстве, так и в школах, детских садах и яслях.

Так что если все это будет продолжаться такими темпами, цивилизованный мир пожнет еще одну утрату в связи с исчезнованием абхазского языка.

Русский анахронизм или милитаризация Гали

Легитимное правительство Автономной Республики Абхазия единогласно протестует по поводурешения России об объявлении г. Гали в военный городок, которое было принято ею при поддержке де-факто правительства Абхазии. Очевидно, что оккупационный режим России, шаг за шагом, методично расширяет свое влияние в оккупированной Абхазии. Если раньше РоссияиспользовалаАбхазию в качестве плацдарма политического давления на Грузию,то после объявления Гали в военный городок, намеревается сделать ее центром военного давления.

Объявлением г. Гали в военный городок, Россия завершила переговоры, начатые несколько лет назад с де-факто правительством Абхазии. Как известно, Россия еще 2011 году пыталась осуществить  это, но тогда, желание Москвы не поддержало де-факто правительство Абхазии. Россия, которая с осторожностью пытается сохранить имидж «влиятельного покровителя» в Абхазии, с терпением дождалась процесса созревания подходящего мнения в партийно-политическом истеблишменте Абхазии, чтопосле отставки Александра Анкваба, который препятствовал решению данного вопроса,быстро вошло в действие и завершилось успешно усилиями и поддержкой однозначного фаворита России Рауля Хаджинба.  То есть, в первую очередь был оформлен договор между Москвой и де-факто Абхазией об объединении военных сил, а после в соответствии данного договора, Россия объявила Гали в военный городок. А это означает то, что никто не сможет без специального пропуска въехать в город. Учитывая тот факт, что 100 процентов населения г. Гали этнические грузины, данный шаг России обременит, и так  уязвимое местного населения и ограничит их передвижение на ингурском мосту. Более того, такое действие России вероятно усугубит отношения между этническими грузинами и российскими военными. Исходя из прошлого опыта не исключено, что эта составляющая часть нового провокационного плана России.

Легитимное правительство Абхазии полагает, что данным шагом Россия возродила традицию времен советской системы «закрытых военных городков» (ЗГВ). Как известно, такая система существовала в Советском Союзе в «особо опасных приграничных городах» - Мурманск, Североморск, Владивосток, Севастополь. Военные части были расположены также в Ахалкалаки, Ахалцихе, Сарпи. Милитаризация оккупированного гальского района российскими военными силами, демонстрирует, что Гали дается статус особенной зоны, как было в  вышеупомянутых городах в советское время. Политика данного рода, мягко говоря - анахронизм и никак не соответствует с нормамиXXI века. Образно говоря, Россия наступает на грабли, которые обратной реакцией возвратится к ним со стороны этнически абхазского населения Абхазии, поскольку «свободная и независимая» Абхазия, рано или поздно прозреет и осудит этот шаг России к окончательной аннексии Абхазии.

Сегодня, когда в грузинской общественности все более созревает мнение об обновлении экономических и дипломатических отношении между Грузией и Россией, Россия своей «великодержавной» политикой по отношению Абхазии явно противоречит процессу потепления грузино-российских отношении. Ссылаясь на слова Премьер-Министра Грузии - Грузия никогда не пойдет на компромисс за счет территориальной целостности и суверенитета Страны. Таким образом, Грузия никогда не смирится с милитаризацией страны военными силами другого государства в рамках собственной юрисдикции.

რუსული ანაქრონიზმი ანუ გალის გასამხედროება

აფხაზეთის ლეგიტიმური ხელისუფლება ერთხმად აპროტესტებს რუსეთის გადაწყვეტილებას გალის სამხედრო ქალაქად გამოცხადების შესახებ, რომელიც მან აფხაზეთის დე ფაქტო ხელისუფლების მხარდაჭერით მიიღო. აშკარაა, რუსეთის საოკუპაციო რეჟიმი ნაბიჯ-ნაბიჯ, მეთოდურად აძლიერებს საკუთარ გავლენას ოკუპირებულ აფხაზეთში, რომელსაც, თუ ადრე საქართველოზე პოლიტიკური ზეწოლის პლაცდარმად იყენებდა, გალის სამხედრო ქალაქად გამოცხადების შემდეგ, საქართველოზე აშკარა სამხედრო ზეწოლის ახალ ცენტრად მოიაზრებს.

ოკუპირებული გალის სამხედრო ქალაქად გამოცხადებით რუსეთმა დაასრულა რამდენიმე წლის წინ დაწყებული მოლაპარაკება აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლებასთან. როგორც ცნობილია, მსგავსი ნაბიჯის გადადგმას რუსეთი 2011 წელსაც აპირებდა, თუმცა, მოსკოვის ამ სურვილს დე ფაქტო სოხუმმა  მაშინ არ დაუჭირა მხარი. რუსეთი, რომელიც აფხაზეთში ,,გავლენიანი მფარველის" იმიჯის შენარჩუნებას ძალიან ფრთხილად ეკიდება, მოთმინებით  დაელოდა  აფხაზეთის პარტიულ-პოლიტიკურ ისტებლიშმენტში სათანადო აზრის მომწიფების პროცესს, რომელიც ამ საკითხის შემფერხებელი ალექსანდრე ანქვაბის გადადგომის შემდეგ სწრაფად წარიმართა და რუსეთის ერთპიროვნული ფავორიტის რაულ ხაჯინბას ძალისხმევითა და ხელშეწყობით  წარმატებით დასრულდა - ანუ ჯერ გაფორმდა  ხელშეკრულება მოსკოვსა და დე ფაქტო აფხაზეთის ხელისუფლებას შორის ჯარების ერთიანი დაჯგუფების შესახებ და შემდეგ, ამ ხელშეკრულებიდან გამომდინარე, რუსეთმა გალი სამხედრო ქალაქად გამოაცხადა. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ სპეციალური საშვის გარეშე ქალაქში არავის შეუშვებენ. იმის გათვალისწინებით, რომ გალის მოსახლეობის თითქმის 100 პროცენტი ეთნიკური ქართველია, რუსეთის ეს ნაბიჯი მძიმედ დააწვება ისედაც შეჭირვებულ ადგილობრივ მოსახლეობას, რომელსაც აშკარად შეეზღუდება მიმოსვლა ენგურის ხიდზე. უფრო მეტიც, რუსეთის  ამგვარმა ქმედებამ მოსალოდნელია დაძაბოს სიტუაცია ეთნიკურ ქართველებსა და რუს სამხედროებს შორის, რაც, წარსულში განხორციელებული არაერთი  ქმედებიდან გამომდინარე, გამორიცხული არ არის,  რუსეთის  ახალი პროვოკაციული გეგმის შემადგენელი ნაწილიც იყოს.

აფხაზეთის ლეგიტიმური ხელისუფლება მიიჩნევს, რომ ამ ნაბიჯით რუსეთმა გააცოცხლა საბჭოთა სისტემის დროს მის მიერ დანერგილი ,,დახურული ქალაქების" ტრადიცია.  ამგვარი სისტემა, როგორც ცნობილია, საბჭოთა კავშირის დროს განსაკუთრებულად ,,საშიშ" საზღვრისპირა  ქალაქებში - მურმანსკი, სევერამორსკი, ვლადივასტოკი, სევასტოპოლი - არსებობდა. სამხედრო შენაერთები იდგა, აგრეთვე,  ახალქალაქში, ახალციხეში, სარფში. რუსეთის შეიარაღებული ძალებით ოკუპირებული გალის მაქსიმალური გაძლიერება კიდევ უფრო მეტად მეტყველებს იმაზე, რომ გალს ისეთივე განსაკუთრებული ზონის სტატუსი ეძლევა, როგორც ზემოაღნიშნულ  ქალაქებს ჰქონდა საბჭოთა პერიოდში. ამგვარი პოლიტიკა, რბილად რომ ვთქვათ, ანაქრონიზმია და არანაირად არ შეეფერება  XXI საუკუნეს.  ხატოვნად რომ ვთქვათ, რუსეთი ფეხს აჭერს ფოცხს, რომელიც, ვფიქრობთ, უკურეაქციით შემოუბრუნდება ისევ ეთნიკური აფხაზი  მოსახლეობის  მხრიდან,  ვინაიდან ,,თავისუფალი და დამოუკიდებელი" აფხაზეთი, ადრე თუ გვიან, გამოფხიზლდება და დაგმობს რუსეთის მხრიდან მათი საბოლოო ანექსიისკენ გადადგმულ ამ ნაბიჯს.

დღეს, როდესაც ქართულ საზოგადოებაში სულ უფრო და უფრო მწიფდება აზრი საქართველოსა და რუსეთს შორის არა მარტო ეკონომიკური, არამედ დიპლომატიური ურთიერთობის განახლებაზე,  ოკუპირებულ აფხაზეთში თავისი ,,ველიკოდერჟავული" პოლიტიკის გაშიშვლებით, რუსეთი აშკარად ეწინააღმდეგება ქართულ-რუსული ურთიერთობის დათბობის პროცესს. საქართველო, პრემიერ-მინისტრის სიტყვები რომ მოვიშველიოთ, არასდროს არ წავა კომპრომისზე საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისა და სუვერენიტეტის საკითხში. ამდენად, საქართველო არასდროს არ შეურიგდება ქვეყნის იურისდიქციის ფარგლებში განხორციელებულ ამ სამხედრო მილიტარიზაციას.